Đổi mới sáng tạo từ những 'bài toán' của địa phương

Hà Nội tiếp tục dẫn đầu Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương

Hằng năm, ngày 1/10 được chọn là Ngày hội đổi mới sáng tạo Quốc gia. Năm 2026, Lễ hưởng ứng Ngày hội đổi mới sáng tạo quốc gia có chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội” được Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức vào hôm nay (4-10) tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội).

Trong khuôn khổ buổi lễ, công bố Báo cáo thường niên về đổi mới sáng tạo 2026, Bộ Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 và trao giải cuộc thi “Sáng kiến khoa học” năm 2026.

Các đại biểu thực hiện nghi thức phát động Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026. Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+

Theo kết quả PII 2026, Hà Nội dẫn đầu cả nước với 63,80 điểm. Đây là năm thứ 4 liên tiếp, Hà Nội giữ vị trí đứng đầu về chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương.

Kết quả PII không chỉ phản ánh thứ hạng tổng thể mà còn cho thấy những lợi thế và điểm mạnh cụ thể của từng địa phương.

Hà Nội dẫn đầu 18/52 chỉ số thành phần. Đây là những chỉ số liên quan trực tiếp đến năng lực nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo như nhân lực nghiên cứu và phát triển (R&D), chi cho R&D, số tổ chức khoa học và công nghệ, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động R&D, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo.

Hà Nội cũng dẫn đầu ở một số chỉ số đầu ra về tài sản trí tuệ như sáng chế, giải pháp hữu ích, giống cây trồng, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, cùng các chỉ số về giảm nghèo và phát triển con người.

Với Hà Nội, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo còn thiếu đồng bộ, hạn chế về nguồn lực, hạ tầng và khả năng kết nối doanh nghiệp, tổ chức khoa học – công nghệ. Hoạt động khởi nghiệp, thương mại hóa nghiên cứu, chuyển giao công nghệ còn yếu, chưa phát huy hiệu quả tiềm năng khoa học – công nghệ để nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và tạo đột phá tăng trưởng.

Chính từ thực tiễn đó, việc thành lập Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội được xem là yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là một tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, mà được định vị như một thiết chế điều phối chiến lược, đóng vai trò "nhạc trưởng" của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Thủ đô.

Tác giả

Trước đó, theo Báo điện tử Chính phủ, ông Nguyễn Mai Dương - Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ KH&CN cho biết, chủ đề năm nay được xây dựng trên cơ sở bám sát các chỉ đạo mới của lãnh đạo Đảng, Nhà nước về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt là định hướng chuyển mạnh từ đổi mới sáng tạo trong một số lĩnh vực sang đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.

Ông Nguyễn Mai Dương công bố thông tin về Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026. Ảnh: Chinhphu.vn/TG

Theo đó, đổi mới sáng tạo không còn được nhìn nhận chỉ là nhiệm vụ của các nhà khoa học, viện nghiên cứu hay doanh nghiệp công nghệ. Mỗi người dân đều có thể trở thành chủ thể đổi mới sáng tạo.

Ngoài ra, mỗi doanh nghiệp cần coi đổi mới sáng tạo là điều kiện sống còn để phát triển; Mỗi cán bộ cần có tư duy kiến tạo, phát triển; Mỗi bộ, ngành, địa phương phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực phụ trách.

Đây cũng là cách tiếp cận nhằm xây dựng xã hội học tập, xã hội sáng tạo và từng bước hình thành, lan tỏa văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.

Đổi mới sáng tạo từ những “bài toán” của địa phương

Đổi mới sáng tạo lâu nay thường gắn với công nghệ tiên tiến, phòng thí nghiệm và nguồn vốn lớn. Nhưng giá trị không chỉ nằm ở quy mô đầu tư, mà ở khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Nếu chỉ chạy theo số lượng đề tài, bài báo hay mô hình, nhiều kết quả vẫn có thể dừng trong phòng thí nghiệm.

Chắc rằng, đổi mới sáng tạo đã và đang đi vào thực tiễn, giúp các địa phương biến lợi thế bản địa thành động lực phát triển kinh tế mới.

Hôm qua (3/10), UBND xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh) tổ chức Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia năm 2026, với mục tiêu đưa đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến gần hơn với đời sống, để người dân không chỉ được nghe giới thiệu mà được trực tiếp trải nghiệm, thực hành và sử dụng các tiện ích số thiết thực.

Đồng chí Nguyễn Kiên Quyết - Phó Chủ tịch UBND xã khai mạc Ngày hội. Ảnh: Phạm Phượng

Phát biểu tại Ngày hội, lãnh đạo UBND xã Kỳ Anh nhấn mạnh, giá trị của chuyển đổi số không nằm ở việc có bao nhiêu ứng dụng hay nền tảng, mà quan trọng là người dân có biết, có sử dụng được và thực sự được hưởng lợi từ những tiện ích đó hay không.

Điểm nhấn Ngày hội là 12 gian hàng trải nghiệm, cung cấp các tiện ích số thiết thực, gần gũi với người dân.

Công an xã Kỳ Anh hướng dẫn định danh điện tử mức độ 2, sử dụng VNeID; Tổ Công nghệ số cộng đồng hỗ trợ cài đặt i-HaTinh, tra cứu thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến. Các ngân hàng hướng dẫn thanh toán không dùng tiền mặt; VNPT, Viettel, FPT hỗ trợ SIM 4G/5G, chữ ký số, internet, camera thông minh. Cơ quan Thuế, BHXH và Điện lực hướng dẫn các tiện ích thuế, bảo hiểm, điện tử.

Gian hàng của Trường THCS Nguyễn Trọng Bình giới thiệu mô hình học tập số, khuyến khích học sinh chủ động ứng dụng công nghệ.

Với phương châm “cầm tay chỉ việc”, người dân được trực tiếp thao tác trên thiết bị cá nhân, giúp các tiện ích số trở nên dễ hiểu, dễ sử dụng. Tại thôn Phú Hải, Cục Thủy sản hướng dẫn chủ tàu, ngư dân báo cáo khai thác và cài đặt eCDT, góp phần truy xuất nguồn gốc thủy sản và chống khai thác IUU.

Xã Kỳ Anh lan tỏa Ngày hội đổi mới sáng tạo Quốc gia năm 2026 từ 12 gian hàng tiện ích số. Ảnh: Phạm Phượng

“5 phút chinh phục kỹ năng số” giúp người dân trực tiếp trải nghiệm, làm chủ những tiện ích số thiết thực. Từ Ngày hội, xã Kỳ Anh tiếp tục đưa kỹ năng số đến từng thôn, khu dân cư, nhất là hỗ trợ người cao tuổi và người còn hạn chế kỹ năng số. Qua đó, chuyển đổi số được lan tỏa từ mỗi người dân, gia đình, góp phần xây dựng xã Kỳ Anh hiện đại, thuận tiện.

Thực hiện Kế hoạch số 49 của UBND TP Đà Nẵng về triển khai Đề án “Đà Nẵng - Thành phố đổi mới sáng tạo” năm 2026, các sở, ban, ngành, địa phương, trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp đã tập trung thực hiện các nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Đến nay, Đà Nẵng đã hoàn thành 36 nhiệm vụ trong tổng số các nhiệm vụ triển khai Đề án “Đà Nẵng - Thành phố đổi mới sáng tạo” năm 2026; 31 nhiệm vụ đang tiếp tục thực hiện và 3 nhiệm vụ xin dừng.

UBND TP cũng đã tham mưu HĐND TP Đà Nẵng ban hành 18 Nghị quyết liên quan khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo.

Hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh, từ đầu năm đến nay đã hỗ trợ 13 doanh nghiệp phát triển 66 dự án khởi nghiệp sáng tạo, với tổng kinh phí 5,7 tỷ đồng.

Trong khi đó, tại Đồng Tháp, việc đồng loạt triển khai các chính sách hỗ trợ, xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp và đưa Trung tâm Khởi nghiệp, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số vào hoạt động đã tạo thêm không gian để các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân mạnh dạn đề xuất sáng kiến, ứng dụng công nghệ và đưa các ý tưởng mới vào thực tiễn.