Đổi mới sáng tạo: Từ thay đổi tư duy đến động lực tăng trưởng mới

Đổi mới ngay khi đang thành công

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, đổi mới sáng tạo không phải chỉ là những phát minh, công nghệ hiện đại hay doanh nghiệp khởi nghiệp mà bắt đầu từ những thay đổi nhỏ, nhưng mang lại chuyển đổi lớn: đó là đổi mới tư duy.

“Tư duy đổi mới bắt đầu bằng những câu hỏi: Có cách nào tốt hơn? Điều kiện nào cần tạo ra? Chúng ta có thể bắt đầu từ đâu? Với cá nhân, lối mòn khiến chúng ta ngừng học hỏi. Với tổ chức, lối mòn khiến kinh nghiệm trở thành khuôn cứng. Với quốc gia, lối mòn có thể làm chậm những quyết định chiến lược, khiến cơ hội phát triển đi qua”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhận định.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại sự kiện.

Lấy ví dụ về sự thất bại của Nokia khi không kịp thích ứng với những thay đổi của thị trường và sự phát triển của Deepseek trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, Bộ trưởng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải biết tự đổi mới ngay khi đang thành công và dám tìm lối đi mới khi điều kiện còn hạn chế.

Trong bối cảnh Việt Nam xác định mô hình phát triển trong giai đoạn tiếp theo dựa vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, tư duy đổi mới càng trở nên cấp thiết.

“Chúng ta phải tạo ra nhiều giá trị hơn bằng tri thức, năng suất và khả năng làm chủ công nghệ. Mỗi đồng vốn, mỗi nguồn tài nguyên, mỗi giờ lao động phải được sử dụng thông minh hơn”, Bộ trưởng nhận định.

Trước yêu cầu mới của thời cuộc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy với mỗi người dân, doanh nghiệp, tổ chức, viện nghiên cứu, trường đại học, mỗi bộ, ngành và địa phương.

Theo đó, với mỗi người dân, tư duy đổi mới bắt đầu từ học tập suốt đời, chủ động tiếp cận công nghệ và cải tiến công việc hằng ngày.

Với mỗi doanh nghiệp, đổi mới cần trở thành một phần của chiến lược kinh doanh. Hãy bắt đầu từ bài toán thực tế của mình: năng suất ở đâu còn thấp, khách hàng cần gì, công nghệ nào có thể tạo ra giá trị mới. Từ đó, xác định đầu tư cho con người và nghiên cứu chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh lâu dài.

Với mỗi tổ chức, trường đại học, viện nghiên cứu, cần xây dựng môi trường khuyến khích câu hỏi mới, lắng nghe ý kiến khác biệt và đánh giá ý tưởng bằng kết quả kiểm chứng, tạo điều kiện để người có sáng kiến được thử sức và chịu trách nhiệm.

Với mỗi bộ, ngành, địa phương, tư duy đổi mới phải thể hiện trước hết trong cách xây dựng và thực thi chính sách. Khi thực tiễn xuất hiện vấn đề mới, phải chủ động nghiên cứu, đề xuất cơ chế phù hợp, đo lường kết quả hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.

“Mỗi người chủ động hơn một bước, mỗi tổ chức đổi mới thêm một việc, chúng ta sẽ cùng tạo nên năng lực phát triển mới cho đất nước”, Bộ trưởng kết luận.

Kích hoạt động lực đổi mới sáng tạo trong nền kinh tế - xã hội

Phát biểu tại Lễ hưởng ứng, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhận định, trong bối cảnh đó, những động lực truyền thống như vốn đầu tư, lao động, tài nguyên và mở rộng quy mô sản xuất không còn nhiều dư địa để đóng góp cho tăng trưởng cao trong dài hạn, “đổi mới sáng tạo” cần được kích hoạt mạnh mẽ trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại sự kiện.

Đối với nền kinh tế, “đổi mới sáng tạo” phải góp phần tăng năng suất, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và nguồn lực, tạo ra sản phẩm, dịch vụ, ngành nghề và thị trường mới. Đối với Nhà nước, “đổi mới sáng tạo” phải góp phần đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ công và giải quyết tốt hơn những vấn đề phát triển. Đối với doanh nghiệp, “đổi mới sáng tạo” phải giúp ứng dụng, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, giảm chi phí, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.Đối với người dân, thành quả cuối cùng của đổi mới sáng tạo phải được thể hiện qua việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, khả năng tiếp cận sản phẩm, dịch vụ chất lượng hơn và chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng lên.

Đánh giákết quả đạt được của hoạt động đổi mới sáng tạo trong nước vẫn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, Phó Thủ tướng cho rằng, trọng tâm trong giai đoạn tới là phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện; chuyển từ “có hoạt động đổi mới sáng tạo” sang “có kết quả đổi mới sáng tạo”; từng bước phát triển và hoàn thiện hệ sinh tháiđổi mới sáng tạo.

Phó Thủ tướng cho rằng, trong quá trình này, doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm. Doanh nghiệp chính là nơi nhận biết nhu cầu của thị trường, đặt bài toán, đầu tư nguồn lực, tiếp nhận và làm chủ công nghệ, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm tới người tiêu dùng. Ở chiều ngược lại, chính sách đổi mới sáng tạo phải ngày càng hướng mạnh vào việc nâng cao năng lực đổi mới của doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tin rằng với quyết tâm cao, hành động cụ thể và tinh thần dám nghĩ, dám làm, đổi mới sáng tạo sẽ thực sự trở thành động lực mạnh mẽ để nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế.