Đổi mới tư duy, bứt phá mục tiêu tăng trưởng - từ chỉ đạo của Tổng Bí thư đến khởi đầu của mỗi địa phương: Tập trung nâng cao năng lực cán bộ, đảng viên cấp cơ sở

Đây cũng là khâu được đánh giá còn nhiều hạn chế, tác động không nhỏ đến năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) cần đặc biệt quan tâm nhằm bảo đảm bộ máy vận hành hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Tăng trưởng dựa vào năng suất, đổi mới sáng tạo

Với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng nêu rõ: những tồn tại, hạn chế và thách thức còn nhiều, có mặt kéo dài, có mặt mới phát sinh, phản ánh các “nút thắt” cơ cấu trong mô hình phát triển và hệ thống quản trị quốc gia.

Hội nghị đánh giá tình hình kinh tế - xã hội năm 2025; triển khai nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm 2026 tỉnh Lâm Đồng trực tiếp từ đầu cầu UBND tỉnh, kết nối trực tuyến với các điểm cầu 124 xã, phường, đặc khu

Những “nút thắt” và thách thức cốt lõi đó là: kinh tế vĩ mô vẫn tiềm ẩn rủi ro trong bối cảnh dư địa chính sách tài khóa - tiền tệ thu hẹp. Tăng trưởng vẫn dựa nhiều vào mở rộng đầu vào, năng suất lao động, năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) và hàm lượng công nghệ cải thiện chậm. Tình trạng lãng phí trong quản lý đất đai, tài nguyên và tài sản công còn lớn, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư thấp (hệ số ICOR cao lên đến gần 6, trong khi các nước công nghiệp hóa thành công chỉ khoảng 3). Hệ thống pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ. Việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp một số nơi còn lúng túng, thiếu đồng bộ, phát sinh độ trễ trong điều hành, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các ngành mũi nhọn. Công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường chưa theo kịp tốc độ phát triển. An ninh trật tự ở một số địa bàn còn tiềm ẩn yếu tố phức tạp.

Để hóa giải thách thức và nút thắt cơ cấu trong mô hình phát triển của đất nước, người đứng đầu Đảng ta yêu cầu phải đổi mới căn bản tư duy phát triển, phương thức quản trị và phân bổ nguồn lực, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, với cải cách đủ sâu, đủ mạnh, đủ quyết liệt. Trong đó, phải chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo, coi đây là điều kiện then chốt vượt bẫy thu nhập trung bình và duy trì tăng trưởng cao, bền vững; tạo đà, tạo lực, tạo thế, tạo nền tảng cho mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn tới và mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam là quốc gia hùng cường, thịnh vượng, hạnh phúc.

Nâng cao năng lực thực thi trong phân cấp, phân quyền mạnh mẽ

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng là quyết sách chiến lược đã được Đảng ta đề ra từ Đại hội lần thứ XI và Nghị quyết Hội nghị lần thứ Tư Ban Chấp hành Trung ương Khóa XII (năm 2016), chuyển từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng chủ yếu tăng các yếu tố đầu vào như: vốn, lao động và tiêu hao vật chất... sang mô hình tăng trưởng theo chiều sâu - năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) với kết quả sản xuất mang lại là do nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và lao động, nhờ vào tác động của các nhân tố đổi mới công nghệ, số hóa, hợp lý hóa sản xuất, cải tiến quản lý, nâng cao trình độ lao động… Không thúc đẩy tăng trưởng bằng mọi giá, hạn chế thấp nhất gây tác động xấu đến ổn định kinh tế vĩ mô, quốc phòng, an ninh, tiến bộ, công bằng xã hội, môi trường sinh thái. Nhờ đó mà nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế, phát triển nhanh và bền vững, toàn diện về cả kinh tế, xã hội và môi trường.

Hội nghị trực tuyến toàn quốc Tổng kết công tác năm 2025, triển khai công tác năm 2026 của Chính phủ và chính quyền địa phương được kết nối với các điểm cầu địa phương Ảnh: Lâm Hiển

Việc chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo trong bối cảnh thực hiện địa phương 2 cấp đòi hỏi các địa phương phải tùy theo tình hình thực tế mà kết hợp hợp lý giữa tăng trưởng theo chiều rộng và chiều sâu. Trong đó, lấy tăng trưởng chiều sâu là chủ đạo, theo hướng xanh, số, tuần hoàn; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng mới, và là nhân tố làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống.

Chẳng hạn, “nút thắt” cơ cấu trong mô hình phát triển của một tỉnh như Lâm Đồng (mới) là làm thế nào kế hoạch hóa mô hình tăng trưởng kết hợp hợp lý giữa tăng trưởng của các ngành kinh tế biển, kinh tế lâm nghiệp, kinh tế nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế đô thị - du lịch...

Về hoạt động của chính quyền cấp xã, bà Hoàng Thị Thu Hà, Bí thư Đảng ủy xã Bảo Lâm 5 (Lâm Đồng) - xã vùng sâu chia sẻ, dù đã dần thích nghi và rất nỗ lực phục vụ người dân, doanh nghiệp nhưng cấp xã mới vẫn gặp không ít khó khăn như: thiếu nơi làm việc tập trung, đường truyền internet có lúc chập chờn, cán bộ từ cấp huyện, cấp tỉnh (cũ) đa số bố trí về xã nên quãng đường từ nơi ở đến trụ sở làm việc khá xa, điều kiện ăn, ở tại chỗ chưa tốt.

Để chuyển đổi mô hình tăng trưởng thành công, một trong những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm được Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo là: nâng cao năng lực thực thi của bộ máy trong điều kiện phân cấp, phân quyền mạnh mẽ. Đồng thời, tháo gỡ các vướng mắc trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, tập trung nâng cao năng lực cán bộ, đảng viên cấp cơ sở, đặc biệt là xã, phường, đặc khu. Đây cũng là khâu được đánh giá còn nhiều hạn chế, tác động không nhỏ đến năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) cần đặc biệt quan tâm nhằm bảo đảm bộ máy vận hành hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

ThS. Nguyễn Vân Hậu