Đổi mới tư duy, đột phá thể chế từ cơ sở

Cơ quan chức năng tích cực cải cách hành chính, phục vụ nhân dân. (Ảnh: VĂN HỌC)

Sau một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định: Chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị , hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là hoàn toàn đúng đắn, cần thiết và có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước. Kết quả này đã được chứng minh ngay tại cấp cơ sở, khi mà chính quyền gần dân, sát dân và ngày càng phục vụ nhân dân tốt hơn.

Tuyến đầu của quản trị công

Xã Quang Minh, thành phố Hà Nội được thành lập từ tháng 7/2025 trên cơ sở sáp nhập 7 xã, thị trấn của huyện Mê Linh cũ; có diện tích trên 32km², gồm 31 thôn, dân số hơn 73.340 người.

Để phục vụ tốt nhu cầu mọi mặt của người dân, Đảng ủy xã tập trung chỉ đạo cải cách hành chính, xây dựng chính quyền thích ứng chủ trương chuyển đổi số. Xã đẩy nhanh các quy trình xử lý văn bản trên môi trường điện tử; áp dụng chữ ký số; triển khai phòng họp trực tuyến, phòng họp không giấy tờ; dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt.

Các thủ tục hành chính của xã được công khai tại bộ phận “một cửa” và trên trang thông tin điện tử địa phương. Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã mạnh dạn phân cấp, ủy quyền cho công chức chuyên môn giải quyết 12 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền xã, giúp giảm khoảng 50% thời gian chờ đợi cho người dân và doanh nghiệp.

Đồng chí Nguyễn Thanh Liêm, Bí thư Đảng ủy xã cho biết: Từ ngày 1/7/2025 đến 31/4/2026, toàn xã đã tiếp nhận và giải quyết 14.089 hồ sơ, trong đó có 14.034 hồ sơ đúng và trước hạn. Xã đã giải quyết dứt điểm nhiều vấn đề khó khăn, phức tạp, tồn đọng lâu năm như thu hồi gần 5.000m² đất công bị lấn chiếm, hoàn tất việc giao đất dân cư dịch vụ,… được nhân dân ghi nhận, ủng hộ.

Tại nhiều địa phương, trước khó khăn, cấp ủy, chính quyền quyết liệt đổi mới tư duy lãnh đạo, điều hành.

Tỉnh ủy Lào Cai chỉ đạo đẩy nhanh hệ thống công nghệ thông tin đồng bộ từ tỉnh đến xã; 100% cơ quan hành chính sử dụng văn bản điện tử, chữ ký số; 100% quy trình tác nghiệp được đưa lên môi trường số. Toàn tỉnh đã số hóa khoảng hơn 15 triệu trang tài liệu. Tài liệu lưu trữ khối nhà nước số hóa đạt 91,8%, tỷ lệ khai thác và sử dụng lại thông tin từ dữ liệu số hóa đạt hơn 80%.

Nhờ đó, chính quyền xã, phường từng bước trở thành nơi trực tiếp cung ứng dịch vụ công, tiếp nhận phản ánh, xử lý công việc hằng ngày của người dân, doanh nghiệp. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, cấp xã trên địa bàn tỉnh tiếp nhận 533.405 hồ sơ thủ tục hành chính, chủ yếu qua hình thức trực tuyến; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt khoảng 98%. Chỉ số hài lòng của người dân đối với việc phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước đứng thứ 2/9 tỉnh miền núi phía bắc.

Cán bộ - then chốt của then chốt

Bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, quá trình vận hành chính quyền cơ sở vẫn có những khó khăn, vướng mắc; trong đó, công tác xây dựng đội ngũ cán bộ phải làm sao để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt quan tâm, nhấn mạnh “Đây là nhiệm vụ then chốt của then chốt”.

Theo thống kê của Chính phủ, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã hình thành từ nhiều nguồn, có trình độ, năng lực, kỹ năng thực thi nhiệm vụ không đồng đều, chưa đáp ứng yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ theo vị trí việc làm. Nhiều xã thiếu hụt chuyên viên có trình độ chuyên môn sâu trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp và công nghệ thông tin. Để khắc phục tình trạng này, hầu hết các địa phương như Lào Cai đã điều động, tăng cường, biệt phái cán bộ, công chức, viên chức từ cấp tỉnh về cấp xã để hỗ trợ cơ sở…

Tuy nhiên, do đặc thù dân cư thưa, giao thông khó khăn, một cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều việc dễ dẫn tới chịu áp lực lớn và đối mặt với rủi ro công vụ. Theo đồng chí Nguyễn Thị Tú Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, Bộ Nội vụ, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, tham mưu bố trí lại đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo hướng phù hợp hơn yêu cầu nhiệm vụ; đồng thời chỉ đạo các địa phương triển khai Quyết định số 700/QĐ-TTg ngày 20/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án tăng cường bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức ở xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp giai đoạn 2026-2031.

Từ thực tiễn cơ sở, Tỉnh ủy Lào Cai đề xuất tiếp tục rà soát, đánh giá thực chất năng lực đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo vị trí việc làm; bố trí, sắp xếp đúng người, đúng việc, đúng năng lực, đúng địa bàn; tăng cường điều động, luân chuyển, biệt phái cán bộ có năng lực về hỗ trợ cơ sở, nhất là các xã vùng cao, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đổi mới đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thiết thực, sát yêu cầu nhiệm vụ mới; từng bước chuyển từ quản lý biên chế sang quản trị năng lực, từ đánh giá theo quy trình sang đánh giá bằng kết quả, sản phẩm và mức độ hài lòng của nhân dân.

Đồng chí Phạm Mai Anh, Phó Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy Thanh Hóa chia sẻ, hiện tại, cơ sở đang yếu trong khâu xử lý các tình huống, vụ việc cụ thể. Vì vậy, bên cạnh các lớp bồi dưỡng nâng cao kiến thức tổng thể, toàn diện, cần có thêm các hình thức bồi dưỡng theo hướng “cầm tay chỉ việc”. Nhiều cơ quan, ban, ngành, đoàn thể trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã tạo các nhóm zalo, facebook chia sẻ thông tin, hướng dẫn xử lý công việc theo lĩnh vực, ngành nghề mang lại hiệu quả cao trong công tác. Đây là phương pháp phù hợp với xu thế công nghệ số nên được lan tỏa, ứng dụng rộng rãi.

Về chính sách, chế độ, theo đồng chí Nguyễn Đình Khuyến, Bí thư Đảng ủy phường Tây Hồ, thành phố Hà Nội, các cơ quan chức năng cần sớm nghiên cứu ban hành cơ chế tiền lương của chính quyền cơ sở phù hợp theo tính chất, đặc thù từng địa bàn, khu vực; xây dựng mức phụ cấp đối với cán bộ, công chức, người lao động làm việc tại các cơ quan đảng, đoàn thể chính trị-xã hội cơ sở. Quan tâm phụ cấp chức vụ lãnh đạo cấp xã, phường, đặc khu nhằm bảo đảm tính công bằng, tương xứng với trách nhiệm. Việc triển khai đồng bộ, thống nhất các giải pháp trong công tác cán bộ sẽ thúc đẩy tinh thần trách nhiệm, ý thức phấn đấu của đội ngũ cán bộ, công chức; đẩy nhanh quá trình hoàn thiện mô hình chính quyền cơ sở trong tình hình mới, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững đất nước.