Đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế trong phát triển nguồn nhân lực chiến lược

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác cán bộ khi khẳng định “cán bộ là cái gốc của mọi công việc” và “huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng.”

Thấm nhuần tư tưởng đó, qua 8 năm triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, công tác cán bộ đã đạt nhiều kết quả quan trọng.

Tuy nhiên, trước sự phát triển đột phá của khoa học-công nghệ, những biến động nhanh chóng, khó dự báo của tình hình thế giới cùng đòi hỏi từ thực tiễn quản trị quốc gia, yêu cầu tổng kết, đổi mới tư duy và phương thức quản trị cán bộ đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương ngày 26/8 vừa qua về Đề án tổng kết Nghị quyết số 26-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra chỉ đạo mang tính định hướng chiến lược. Trong đó, điểm cốt lõi là chuyển mạnh từ quản lý đơn lẻ từng khâu sang quản trị, xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ một cách thống nhất, liên thông, xuyên suốt; gắn chặt với nhiệm vụ chính trị, vị trí việc làm từ khâu tạo nguồn, đào tạo, bố trí đến đánh giá, đãi ngộ và sàng lọc.

Để thực hiện bước chuyển này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu đúng quy trình là bắt buộc, nhưng kết quả cuối cùng phải là "đúng người, đúng việc, đúng sở trường, đúng yêu cầu đào tạo và tạo ra kết quả;" phải giao rõ việc, trao đủ thẩm quyền và bảo đảm nguồn lực, xác định trách nhiệm và đánh giá trên cơ sở phẩm chất, năng lực, sản phẩm, hiệu quả, uy tín, mức độ cống hiến; sử dụng kết quả đánh giá thực chất trong phát triển, bố trí, đãi ngộ và sàng lọc.

Giải quyết những vấn đề mới thực tiễn

Thực tiễn cho thấy, dù quy trình công tác cán bộ ngày càng chặt chẽ, nhiều bước, nhưng ở một số nơi vẫn còn tồn tại việc "đúng quy trình nhưng không đúng người."

Định hướng xây dựng đội ngũ cán bộ và đổi mới căn bản, toàn diện công tác cán bộ trong giai đoạn mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, Nghị quyết mới của Trung ương khóa XIV phải thực sự tạo ra bước phát triển mới về tư duy, thể chế và phương thức công tác cán bộ. Phải kế thừa những quan điểm, nguyên tắc còn nguyên giá trị của Nghị quyết số 26-NQ/TW, đồng thời phải giải quyết được những vấn đề mới thực tiễn đặt ra. Không đổi mới chỉ để khác, không biến nghị quyết thành tập hợp các quy trình nghiệp vụ, không đưa vào nghị quyết những nội dung thuộc thẩm quyền văn bản của cấp dưới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các quan điểm chỉ đạo: Đảng thống nhất lãnh đạo trực tiếp, toàn diện về công tác cán bộ; tập trung dân chủ phải đi đôi với rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm; phân cấp gắn với kiểm soát quyền lực; đức là gốc, nhưng phải coi trọng thực tài và kết quả; không lấy cơ cấu thay cho tiêu chuẩn, đồng thời phải đảm bảo kế thừa, chuyển tiếp giữa các thế hệ.

Giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp tại Trung tâm hành chính công phường Rạch Giá (An Giang). (Ảnh: Lê Huy Hải/TTXVN)

Về mục tiêu, đến năm 2030, phải tạo chuyển biến căn bản, thực chất trong công tác cán bộ; cơ bản hoàn thiện nền tảng về thể chế, vị trí việc làm, khung năng lực, đánh giá, tạo nguồn, dữ liệu và quản trị đội ngũ. Tầm nhìn đến năm 2045, xây dựng được đội ngũ cán bộ và nền quản trị, phát triển đội ngũ cán bộ ngang tầm yêu cầu phát triển của một nước phát triển, thu nhập cao.

Quy trình chặt chẽ là điều kiện cần để bảo đảm tính kỷ cương, kiểm soát quyền lực và phòng chống tiêu cực, nhưng quy trình không phải là mục đích cuối cùng. Mục đích tối thượng của công tác cán bộ là chọn ra đúng người, giao đúng việc, phát huy đúng sở trường và tạo ra kết quả thực chất cho đất nước, cho nhân dân.

Một cán bộ cấp chiến lược giỏi phải là người tạo ra những chuyển biến tích cực, giải quyết được những "bài toán khó" của ngành, địa phương, đưa ra các chính sách thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển và gia tăng niềm tin của nhân dân vào bộ máy lãnh đạo.

Tư duy quản trị hiện đại cũng đòi hỏi phải xóa bỏ sự khép kín, cục bộ theo địa giới hành chính hay từng cơ quan, đơn vị; chủ động phát hiện, nuôi dưỡng nhân tài và tôi luyện cán bộ qua thực tiễn ở những địa bàn khó khăn, đúng như tinh thần "lửa thử vàng gian nan thử sức."

Đáp ứng yêu cầu từ các bước chuyển chiến lược

Yêu cầu tạo ra bước phát triển mới về tư duy, thể chế và phương thức công tác cán bộ càng trở nên rõ nét khi đặt trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang khẩn trương đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống. Thế giới đang biến đổi nhanh, sâu sắc, khó dự báo. Muốn phát triển nhanh, bền vững đất nước phải nâng cao tự chủ, thích ứng, sức chống chịu và tạo lập lợi thế mới.

Tại Lễ khai mạc Chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (Lớp thứ nhất) vào trung tuần tháng Tám vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhấn mạnh việc thực hiện 4 bước chuyển chiến lược.

Trọng tâm của các bước chuyển này bao gồm việc nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và hiệu quả vận hành của cả hệ thống chính trị; quản trị thống nhất không gian phát triển nhằm phát huy tối đa mọi nguồn lực quốc gia; xác lập mô hình phát triển mới dựa trên nền tảng năng suất, tri thức, công nghệ và con người; đồng thời chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu, khả năng thích ứng để bảo vệ vững chắc đất nước và giữ vững môi trường hòa bình.

Những nhiệm vụ nặng nề đó đòi hỏi mỗi cán bộ cấp chiến lược không chỉ lãnh đạo tốt một ngành, một địa phương, mà còn phải luôn "suy nghĩ ở tầm toàn quốc, hành động vì lợi ích chung."

Càng ở vị trí cao cán bộ càng phải kiên định, càng chịu sức ép càng phải "đặt lợi ích của Đảng, quốc gia-dân tộc và nhân dân lên trên hết, trước hết."

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, để hiện thực hóa những định hướng chiến lược này, công tác xây dựng đội ngũ cán bộ cần tập trung vào ba đột phá chiến lược, trong đó mỗi đột phá phải xử lý trúng điểm nghẽn và tạo được sự thay đổi về thể chế. Cụ thể như: Đột phá trong đánh giá, lựa chọn, sử dụng, sàng lọc cán bộ.

Kết quả đánh giá cán bộ phải được sử dụng thực chất trong các khâu của công tác cán bộ. Đột phá trong tạo nguồn, phát triển đội ngũ và trọng dụng nhân tài; chuyển mạnh từ nguồn khép kín sang nguồn mở, động, nhiều lớp, nhiều phương án; chuẩn bị cán bộ từ sớm, từ xa cho các vị trí trọng yếu, lĩnh vực chiến lược, nhiệm vụ mới, địa bàn khó khăn.

Cùng với đó, đột phá hoàn thiện thể chế và quản trị đội ngũ cán bộ dựa trên dữ liệu, trách nhiệm và kiểm soát quyền lực. Dữ liệu cán bộ phải "đúng, đủ, sạch, sống," an toàn, được cập nhật và kiểm chứng, phục vụ quản trị, phân tích, dự báo, phát hiện nguồn, cảnh báo rủi ro. Tuy nhiên, công nghệ chỉ hỗ trợ, không thay thế được công tác chính trị, đánh giá phẩm chất, uy tín, thẩm định trực tiếp và trách nhiệm của cấp có thẩm quyền.

Vừa qua, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW (ngày 22/8/2026) về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Về tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật và cơ chế đặc thù trọng dụng, bảo vệ cán bộ, Nghị quyết nêu rõ yêu cầu về hoàn thiện cơ chế phát hiện, tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo. Phân loại đề xuất nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo theo quy mô, mức độ rủi ro và thẩm quyền để áp dụng cơ chế kiểm soát phù hợp, gắn với phân cấp, phân quyền và trách nhiệm giải trình.

Đối với các nhiệm vụ, giải pháp đột phá về thực thi, khi đã có cơ sở pháp lý nhưng còn vướng mắc trong thực tiễn hoặc do sự thay đổi nhanh chóng về công nghệ, cần mở rộng không gian tự chủ, giao quyền quyết định và tự chịu trách nhiệm cho người đứng đầu; thực hiện quản trị rủi ro tương ứng với quy mô, mức độ tác động; nghiên cứu áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro thử nghiệm và loại trừ hoàn toàn trách nhiệm pháp lý khi xảy ra thiệt hại do nguyên nhân khách quan...

Định hướng quan trọng này góp phần hoàn thiện thể chế bảo vệ cán bộ "dám nghĩ, dám làm" đi đôi với kiểm soát quyền lực, phân định rõ ranh giới giữa việc cố ý làm trái vì trục lợi và rủi ro trong quá trình thử nghiệm cái mới vì lợi ích chung, từ đó xóa bỏ triệt để tâm lý sợ sai, né tránh trách nhiệm.

Đổi mới công tác đào tạo và tinh thần học tập suốt đời

Khóa đào tạo Nhà quản lý Trung tâm Tài chính quốc tế với chủ đề: “Thiết kế sản phẩm tài chính và thu hút vốn đầu tư tại Trung tâm Tài chính Quốc tế”. (Ảnh: Huyền Trang/TTXVN)

Xây dựng đội ngũ cán bộ và đổi mới căn bản, toàn diện công tác cán bộ trong giai đoạn mới còn gắn liền với việc đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng. Cũng trong Chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (Lớp thứ nhất), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu nhấn mạnh lớp học không thể chỉ truyền đạt một chiều, càng không phải để hoàn thành thủ tục theo quy định; đây phải là nơi trao đổi thẳng thắn, đối thoại có chiều sâu, gắn lý luận với thực tiễn; kết nối tri thức, kinh nghiệm với vấn đề mới của đất nước. Giá trị của chương trình không ở số lượng thông tin, mà ở cách nhìn mới, quyết định tốt hơn và kết quả cao hơn.

Mỗi đồng chí cần mang vào lớp những việc khó nhất của ngành, lĩnh vực, địa phương; đối chiếu với tri thức, kinh nghiệm và cách tiếp cận mới để xác định việc cần phát huy, việc phải điều chỉnh, vấn đề cần quyết định dứt khoát... Học phải gắn với công việc, trách nhiệm và kết quả phục vụ nhân dân; không học chung chung, không né tránh vấn đề gai góc.

Đồng thời, đồng chí yêu cầu các học viên cần thẳng thắn nêu chính kiến, chia sẻ cả việc thành công và chưa thành công, cùng phân tích nguyên nhân, bài học; vừa là người học, vừa đóng góp tri thức cho tập thể.

Nhấn mạnh về tinh thần tự học của người lãnh đạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, vị trí càng cao, tác động của quyết định càng lớn, yêu cầu tự học, tự rèn, tự soi, tự sửa càng cao. Nếu không học hỏi và kiểm nghiệm mình trong thực tiễn, kinh nghiệm có thể thành quán tính, tri thức cũ có thể thành giới hạn, cách làm cũ từng thành công có thể thành lực cản.

Xây dựng và nâng tầm đội ngũ cán bộ cấp chiến lược không đơn thuần là việc bố trí, sắp xếp nhân sự trong bộ máy của hệ thống chính trị, mà là chiến lược đầu tư căn bản, mang tính quyết định cho tương lai phát triển bền vững của quốc gia.

Bước chuyển mạnh từ nguồn khép kín sang nguồn mở, động, nhiều lớp, nhiều phương án, được thực thi đồng bộ từ khâu đánh giá thực chất, quy hoạch mở, thể chế bảo vệ người dám đột phá cho đến tinh thần tự học suốt đời... chính là chìa khóa cốt lõi để hình thành một đội ngũ lãnh đạo có đủ bản lĩnh, tầm nhìn và năng lực hành động, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn hiện nay./.