Đời sống mới cho dòng 'nhạc đỏ'

Những giai điệu quen thuộc về quê hương, đất nước được làm mới trong cách hòa âm và dàn dựng trên sân khấu Nhà hát Trưng Vương. Ảnh: DUY CA

Từ đơn đặt hàng doanh nghiệp đến sân khấu lớn

Ông Phan Ngọc Trung, Giám đốc Đoàn nghệ thuật Hoàn Vũ (phường Hòa Cường) cho biết, trước đây các sự kiện do doanh nghiệp đặt hàng tại Đà Nẵng thường ưu tiên K-pop, hoặc những tiết mục mang phong cách nước ngoài để tạo không khí trẻ trung, sôi động. Khoảng hơn một năm trở lại đây, xu hướng này bắt đầu thay đổi khi nhạc chính luận với cách thể hiện mới được lựa chọn nhiều hơn.

Theo ông Trung, điều này cho thấy các đơn vị tổ chức không còn xem nhạc ngoại là lựa chọn mặc định cho một chương trình hiện đại. Những bài hát về quê hương, đất nước khi được hòa âm mới, kết hợp ban nhạc, vũ đạo, ánh sáng và màn hình LED vẫn có thể tạo không khí trẻ trung, sôi động.

Sự dịch chuyển ấy cũng hiện diện trên nhiều chương trình quy mô lớn tại Đà Nẵng trong mùa hè năm nay. Tại Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026, nhiều tiết mục khai thác lịch sử, văn hóa Việt được thể hiện bằng ngôn ngữ trình diễn hiện đại.

Trong đêm khai mạc ngày 30/5, ca sĩ Nguyễn Trần Trung Quân trình diễn Cưỡi ngựa về trời, Giai điệu Việt Nam mình, kết hợp hình tượng Thánh Gióng với âm nhạc, vũ đạo và hiệu ứng trình diễn.

Đầu tháng 8, tại vòng chung kết Hội thao quân sự, võ thuật và thể thao Công an nhân dân năm 2026 ở Công viên Biển Đông, những giai điệu hào hùng tiếp tục vang lên bên cạnh các màn võ thuật, kỵ binh và công nghệ sân khấu. Dù trời mưa, hàng nghìn người dân, du khách vẫn nán lại theo dõi.

Không chỉ ở những chương trình lớn, các bài hát truyền thống, cách mạng, quê hương còn được học sinh, sinh viên làm mới trong cách biểu diễn.

Tại Liên hoan tiếng hát học sinh, sinh viên khu vực miền Trung - Tây Nguyên năm 2026 ở Đại học Duy Tân, gần 300 học sinh, sinh viên tham gia với nhiều tiết mục hợp xướng, hát nhiều bè, kết hợp múa và nhạc đệm trực tiếp, từ Việt Nam tinh hoa - Việt Nam tự hào viết tiếp tương lai; Liên khúc huyền diệu sông Hàn - Xuân nữ - Lý vọng phu - Hò Quảng...

Qua cách dựng bè, phối khí và trình diễn, những giai điệu quen thuộc được đưa đến gần hơn với thẩm mỹ của lớp khán giả hôm nay, đồng thời mang về giải Nhất tại liên hoan cho Đại học Duy Tân.

Quán quân Giọng hát Việt Nhí 2015 Trịnh Nguyễn Hồng Minh (người con quê hương Đà Nẵng) chia sẻ, trong những chương trình chị tham gia gần đây, dòng nhạc truyền thống - cách mạng xuất hiện nhiều hơn trước.

Nếu trước kia ca khúc tình yêu thường chiếm phần lớn danh sách được yêu cầu, thì nay những bài có tiết tấu mạnh, dễ tạo cảm xúc tập thể được lựa chọn nhiều hơn, nhất là ở các chương trình cần đẩy không khí lên cao trào.

Những ca khúc về quê hương, đất nước được dàn dựng với hình thức hiện đại tại Nhà hát Trưng Vương Đà Nẵng. Ảnh: DUY CA

Cách kể mới về đất nước, hòa bình

Theo bà Lê Thị Thu Hoài, Phó Giám đốc Nhà hát Trưng Vương Đà Nẵng, điều đáng quan tâm không chỉ ở việc dòng nhạc này được hát nhiều hơn, mà ở cách các tác phẩm được kể lại để tiếp tục sống trong công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Nhiều bài hát về đất nước, lịch sử đã có sức sống qua nhiều thế hệ nhờ giai điệu, ca từ và chiều sâu cảm xúc.

Tuy nhiên, người nghe hôm nay sống trong một môi trường âm nhạc rất khác, mỗi ngày tiếp cận K-pop, nhạc Âu Mỹ, rap, nhạc điện tử, video ngắn cùng nhiều hình thức giải trí mới. Vì vậy, theo bà Hoài, cách chuyển tải những câu chuyện về quê hương, đất nước cũng cần thay đổi.

Hòa âm, tiết tấu, cách hát, vũ đạo, hình ảnh, ánh sáng và công nghệ trình diễn có thể được điều chỉnh để phù hợp hơn với thị hiếu hiện nay, nhưng làm mới không đồng nghĩa với chạy theo xu hướng bằng mọi giá. Một tác phẩm về đất nước không nhất thiết phải biến thành K-pop hay nhạc điện tử để chứng minh tính hiện đại.

Điều quan trọng là tìm được ngôn ngữ biểu đạt phù hợp nhưng vẫn giữ tinh thần và chiều sâu vốn có. Nếu hình thức lấn át nội dung, bài hát có thể mất “cái hồn”; ngược lại, cách thể hiện quá cũ cũng có thể tạo khoảng cách với lớp công chúng mới.

Việc làm mới hiện nay cũng không dừng ở phối lại những tác phẩm quen thuộc. Theo bà Hoài, một thế hệ sáng tác mới đang tiếp tục kể về đất nước, người lính, chiến tranh và hòa bình bằng cảm xúc và ngôn ngữ âm nhạc của hôm nay.

Những bài hát như Còn gì đẹp hơn, Nhà tôi có treo một lá cờ, Giữa hòa bình... cho thấy cách tiếp cận ấy. Thay vì chỉ sử dụng những hình ảnh lớn lao, các sáng tác có thể bắt đầu từ một lá cờ trước hiên nhà, tuổi trẻ của người lính hay sự bình yên hiện hữu trong đời sống.

Theo ca sĩ Hồng Minh, người trẻ vẫn có thể nghe K-pop, những bản tình ca và đồng thời yêu thích các bài hát về quê hương, đất nước. Những lựa chọn ấy không loại trừ nhau. Điều quan trọng vẫn là tác phẩm có chạm được cảm xúc người nghe hay không.

Nguyễn Thị Trang, sinh viên Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Đà Nẵng) bày tỏ, trước đây cùng các bạn chủ yếu nghe nhạc trẻ, K-pop và những bài hát về tình yêu. Gần đây, khi những tác phẩm về quê hương, đất nước được phối khí mới, dàn dựng trên những sân khấu lớn, Trang bắt đầu chủ động nghe nhiều hơn.

“Có những bài trước đây mình từng nghe nhưng không để ý nhiều. Khi được phối mới, kết hợp hình ảnh, ánh sáng và đặt trong một chương trình có câu chuyện, mình thấy bài hát gần gũi và dễ chạm cảm xúc hơn. Có những ca khúc sau khi xem chương trình, mình còn tìm lại để nghe thêm”, Trang chia sẻ.