Đối thoại Shangri-La 2026: Phép thử cho quan hệ Mỹ - Trung

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth phát biểu tại Đối thoại Shangri-La 2025. Ảnh tư liệu: TTXVN

Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) ngày 27/5, Hội nghị diễn ra tại Singapore từ ngày 29 - 31/5, được dự báo sẽ trở thành nơi kiểm chứng liệu cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thực sự giúp hạ nhiệt cạnh tranh chiến lược giữa hai cường quốc hay không.

Bài phát biểu của Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tại diễn đàn sẽ là tâm điểm chú ý của các nước châu Á - Thái Bình Dương. Giới phân tích cho rằng giọng điệu và thông điệp của ông Hegseth sẽ phản ánh rõ mức độ thay đổi trong cách tiếp cận của Washington với Bắc Kinh sau hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung trước đó.

Ông Zhu Feng, Viện trưởng Trường Nghiên cứu quốc tế thuộc Đại học Nam Kinh, nhận định bài phát biểu của người đứng đầu Lầu Năm Góc sẽ cho thấy liệu hai bên có đang hướng tới cơ chế quản lý cạnh tranh ổn định hơn hay không. Theo ông, nếu Washington tiếp tục sử dụng giọng điệu cứng rắn và tập trung chỉ trích Trung Quốc như những năm trước, cho thấy cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập mới chỉ tạo ra tác động hạn chế trong nội bộ giới an ninh - quốc phòng hai nước.

Đối thoại Shangri-La 2026 cũng diễn ra trong thời điểm chiến sự Iran bước sang tháng thứ tư, khiến nhiều nước châu Á lo ngại về nguy cơ Mỹ bị phân tán nguồn lực quân sự và ảnh hưởng tới các cam kết an ninh tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Các nền kinh tế châu Á hiện cũng chịu áp lực lớn từ giá năng lượng tăng mạnh và gián đoạn thương mại do bất ổn tại Trung Đông.

Giới quan sát cho rằng nhiều nước Đông Nam Á sẽ tìm kiếm tín hiệu rõ ràng hơn từ Washington về chiến lược kết thúc xung đột Iran cũng như mức độ ưu tiên mà Mỹ dành cho châu Á trong thời gian tới.

Một điểm đáng chú ý khác là khả năng Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đổng Quân tiếp tục vắng mặt tại Shangri-La năm thứ hai liên tiếp. Nếu điều này xảy ra, cơ hội tổ chức cuộc gặp cấp cao giữa quan chức quân đội hai nước bên lề diễn đàn sẽ tiếp tục bị thu hẹp.

Năm ngoái, đoàn Trung Quốc do ông Hồ Cương Phong dẫn đầu thay vì bộ trưởng quốc phòng. Bắc Kinh từ lâu tỏ ra không thoải mái với Đối thoại Shangri-La khi cho rằng diễn đàn này chịu ảnh hưởng mạnh từ các quan điểm an ninh của phương Tây và thường đặt Trung Quốc vào vị trí bị chỉ trích.

Ông Shi Yinhong, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho rằng trong bối cảnh quan hệ Trung Quốc với Mỹ và Nhật Bản còn nhiều căng thẳng, Bắc Kinh có thể muốn tránh một môi trường đối thoại công khai dễ dẫn tới các chỉ trích trực diện liên quan đến các vấn đề an ninh khu vực.

Nhật Bản cũng được dự báo sẽ có vai trò nổi bật tại diễn đàn năm nay. Tokyo xác nhận Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi sẽ tham dự Đối thoại Shangri-La. Quan hệ Trung - Nhật gần đây tiếp tục xấu đi sau các phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi.

Trong khi đó, căng thẳng trên Biển Đông tiếp tục là chủ đề nóng khi Trung Quốc và Philippines liên tục xảy ra các vụ đối đầu gần những thực thể tranh chấp. Bắc Kinh nhiều lần khẳng định các tranh chấp nên được xử lý thông qua đàm phán song phương hoặc cơ chế của ASEAN, đồng thời phản đối sự can dự của các cường quốc bên ngoài khu vực.

Theo giới phân tích, mọi thay đổi về giọng điệu giữa phái đoàn Mỹ và Trung Quốc tại hội nghị năm nay sẽ được theo dõi sát sao, bởi điều đó có thể phản ánh liệu cuộc gặp giữa ông Trump và chủ tịch Tập Cận Bình vừa qua có thực sự mở ra giai đoạn ổn định mới trong quan hệ hai nước hay chỉ là bước hạ nhiệt mang tính tạm thời.