Đối thoại và lắng nghe nhân dân: Chìa khóa khơi thông nguồn lực cơ sở

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng khẳng định, mọi chủ trương, chính sách đều phải xuất phát từ nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân. Tại Hà Nội, việc cụ thể hóa tinh thần này đang được các cấp ủy, chính quyền cơ sở tập trung thực hiện, trọng tâm là đổi mới công tác tiếp xúc, đối thoại trực tiếp với công dân.

Ghi nhận thực tế tại hai địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh là phường Cầu Giấy và phường Tây Hồ chứng minh: Khi người đứng đầu chủ động đối thoại bằng sự cầu thị, những việc dù khó đến mấy cũng sẽ tìm được tiếng nói chung.

Bản lĩnh người đứng đầu trước những “điểm nóng”

Thực tế lâu nay, công tác tiếp xúc cử tri hay đối thoại với nhân dân ở một số nơi vẫn xem là mang tính hình thức. Không ít hội nghị chỉ xoay quanh các vấn đề chung chung, chưa chạm đến gốc rễ của những bức xúc dân sinh. Tâm lý e dè, ngại va chạm của một bộ phận cán bộ cơ sở vô hình trung tạo ra khoảng cách lớn giữa chính quyền và người dân, khiến nhiều vụ việc bị kéo dài, tích tụ thành đơn thư vượt cấp.

Lãnh đạo phường Cầu Giấy trực tiếp gặp gỡ, đối thoại với nhân dân thuộc điện giải phóng mặt bằng đường Vành đai 2,5. Ảnh: Vân Nhi

Tuy nhiên, tại phường Cầu Giấy và phường Tây Hồ thời gian gần đây, tư duy và phương thức thực hiện đã có sự thay đổi căn bản. Xác định bản chất của đối thoại là tương tác hai chiều, lãnh đạo các địa phương này chọn cách nhìn thẳng vào những tồn tại, yếu kém trong công tác quản lý điều hành để cùng người dân tìm giải pháp khắc phục.

Là địa bàn trung tâm, mật độ dân cư đông đúc, phường Cầu Giấy thường xuyên đối mặt với áp lực lớn về trật tự đô thị, quản lý nhà chung cư và giải phóng mặt bằng. Điển hình là tại dự án đường Vành đai 2,5 đoạn qua địa bàn, một công trình trọng điểm liên quan đến quyền lợi, đất đai của hàng trăm hộ dân. Hiểu rõ nếu không có sự đồng thuận thì dự án không thể chuyển động, do đó, ngoài các buổi đối thoại định kỳ, lãnh đạo UBND phường Cầu Giấy cùng các đơn vị chức năng đã trực tiếp xuống địa bàn để nắm bắt tình hình. Những tâm tư, kiến nghị về chính sách đền bù, giá đất, hay bố trí tái định cư... đều được người đứng đầu chính quyền đối thoại trực tiếp, phân tích rõ lý, rõ tình, không né tránh.

Tại phường Tây Hồ, đặc thù địa bàn gắn với không gian văn hóa, du lịch ven hồ nên các nội dung đối thoại lại tập trung sâu vào công tác quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng, trật tự xây dựng và vệ sinh môi trường. Tại các diễn đàn, người dân địa phương đã không ngần ngại chỉ rõ những khu vực còn xảy ra tình trạng đổ trộm phế thải, các công trình vi phạm trật tự xây dựng chậm bị xử lý…

Trước những chất vấn trực diện, có phần gay gắt của người dân, người đứng đầu cấp ủy và chính quyền cả hai địa phương không giải trình theo kiểu "văn mẫu" hay đưa ra những lời hứa suông. Từng ý kiến phản ánh được ghi chép cụ thể, phân loại theo thẩm quyền xử lý. Những việc thuộc thẩm quyền cấp phường và có thể khắc phục ngay, được chỉ đạo xử lý tại chỗ, ấn định rõ thời hạn hoàn thành. Chính sự dứt khoát, minh bạch này đã giải tỏa tâm lý nghi ngại, giúp người dân phấn khởi và tin tưởng hơn vào chính quyền.

Từ giải tỏa bức xúc đến đồng thuận phát triển

Ông Ngô Ngọc Phương, Chủ tịch UBND phường Cầu Giấy cho biết, mục đích của việc "lắng nghe dân nói" không đơn thuần là để giải quyết xong một vài đơn thư khiếu nại, tố cáo hay xoa dịu dư luận nhất thời. Ý nghĩa sâu xa, bền vững hơn của công tác đối thoại là thông qua việc tháo gỡ vướng mắc để xây dựng lại lòng tin, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội. Khi người dân đã hiểu rõ, thông suốt về quyền lợi và trách nhiệm, chính quyền sẽ khơi thông được nguồn lực, phát huy được trí tuệ và sức mạnh của toàn dân để thực hiện các nhiệm vụ chung.

Người dân phường Tây Hồ tham gia đóng góp ý kiến tại các buổi gặp gỡ, tiếp xúc. Ảnh: PV

Minh chứng rõ nét cho tư duy này là kết quả trong công tác giải phóng mặt bằng đường Vành đai 2,5 đoạn qua địa bàn phường Cầu Giấy. Nhờ sự kiên trì đối thoại, thuyết phục liên tục của cả hệ thống chính trị, dự án này đã hoàn thành công tác mặt bằng trước kế hoạch thành phố giao.

Nhiều hộ dân ban đầu phản ứng gay gắt với phương án đền bù, nhưng sau khi được lãnh đạo phường trực tiếp giải thích, đặt lợi ích cá nhân hài hòa trong sự phát triển chung của Thủ đô, đã tự nguyện bàn giao mặt bằng sớm. Tinh thần ấy lan tỏa rộng đến mức nhiều gia đình trong các ngõ sâu còn tích cực hiến đất mở ngõ, tự nguyện đóng góp kinh phí chỉnh trang lại mặt tiền để tuyến ngõ sạch đẹp hơn.

Tại phường Tây Hồ, bài toán quản lý trật tự đô thị tại các khu chung cư và xây dựng tuyến phố văn minh cũng tìm được lời giải từ chính cơ chế này. Việc chính quyền duy trì đối thoại thường xuyên với các ban quản trị nhà chung cư, tổ trưởng dân phố đã kịp thời "hạ nhiệt" nhiều vụ việc tranh chấp diện tích chung, riêng, phí dịch vụ vốn tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự. Nhiều mô hình tự quản như "Tổ dân phố không rác", "Tuyến phố văn minh đô thị", "Ngõ bích họa" được hình thành và duy trì hiệu quả từ chính các sáng kiến, đóng góp tiền của, ngày công của nhân dân.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Thanh Tịnh, Chủ tịch UBND phường Tây Hồ nhấn mạnh, để hoạt động đối thoại tiếp tục đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thực chất, địa phương đang tập trung đổi mới mạnh mẽ về cả nội dung lẫn phương thức thực hiện theo hướng: Chính quyền không ngồi chờ dân đến phản ánh mà chủ động đi trước một bước để nắm bắt tâm tư dư luận.

“Bên cạnh các cuộc đối thoại định kỳ theo quy định, phường sẽ tăng cường các cuộc đối thoại đột xuất, đối thoại theo chuyên đề tại những địa bàn đang triển khai các nhiệm vụ khó khăn, phức tạp hoặc có phản ánh, kiến nghị kéo dài. Mục tiêu là phải giải quyết dứt điểm vụ việc ngay từ khi mới phát sinh tại cơ sở, không để tích tụ thành điểm nóng”, ông Nguyễn Thanh Tịnh khẳng định.

Thực tiễn từ phường Cầu Giấy và phường Tây Hồ cho thấy, khi người đứng đầu chính quyền biết lắng nghe dân bằng sự chân thành, biết đặt mình vào vị trí của người dân để giải quyết công việc, mọi khó khăn trong công tác quản lý điều hành đều có thể tìm ra giải pháp tối ưu. Đây là bài học kinh nghiệm quý báu để các địa phương trên địa bàn Thủ đô tiếp tục nhân rộng, góp phần xây dựng một hệ thống chính quyền liêm chính, hành động, phục vụ nhân dân.