Tập trung nguồn lực làm sạch dữ liệu về đất đai

Từ “mệnh lệnh hành chính” đến chiến dịch tổng lực

Ngày 25/5/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hồng Vinh đã có công văn chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tập trung nguồn lực triển khai đợt cao điểm 30 ngày đêm làm giàu, làm sạch CSDL quốc gia về đất đai trên địa bàn tỉnh. Theo đó, các sở, ngành, địa phương đều được giao nhiệm vụ, gắn trách nhiệm với tiến độ và kết quả thực hiện đợt cao điểm một cách cụ thể.

Cán bộ Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh tập trung rà soát, phân loại dữ liệu về đất đai - Ảnh: M.L

Thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, thời gian qua, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì, tích cực phối hợp với các sở, ngành, địa phương tập trung rà soát, đối chiếu, xác minh từng nhóm dữ liệu, nhất là thông tin liên quan đến chủ sử dụng đất, diện tích, loại đất và tình trạng pháp lý. Quá trình này được thực hiện song song với việc chuẩn hóa dữ liệu theo cấu trúc thống nhất nhằm phục vụ kết nối, chia sẻ dữ liệu về sau.

Cùng với đó, tỉnh cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để hỗ trợ làm sạch dữ liệu. Các hệ thống phần mềm được sử dụng để kiểm tra, phát hiện sai lệch, hạn chế tối đa tình trạng nhập liệu thủ công. Việc cập nhật tiến độ, kết quả thực hiện lên hệ thống phần mềm trung ương được duy trì thường xuyên, giúp theo dõi, giám sát tiến độ theo thời gian thực.

Tính đến nay, Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh đã hoàn thành rà soát, phân loại, đồng bộ dữ liệu của toàn bộ 2,44 triệu thửa đất thuộc hệ thống thông tin đất đai tỉnh. Đáng chú ý, công tác đồng bộ, đối chiếu và xác minh thông tin đã phủ kín 78/78 xã, phường, đặc khu. Kết quả phân loại bước đầu theo tiêu chí “đúng-đủ-sạch-sống” đã phác thảo rõ bức tranh hiện trạng: Nhóm 1 (đã làm sạch, đạt chuẩn) 988.762/2.443.814 thửa (chiếm 40,5%); nhóm 2 (đã có trong CSDL nhưng cần hoàn thiện) 1.455.052/2.443.814 thửa (chiếm 59,5%). Các địa phương đã tổ chức rà soát, bổ sung thông tin chủ sử dụng đất được 101.563/149.164 thửa thuộc diện cần rà soát (đạt 68,1%).

Nhiều “điểm nghẽn” cần được tháo gỡ

Dù đạt được những kết quả tích cực nhưng số liệu trên cũng cho thấy khối lượng công việc còn lại vẫn rất lớn. Quá trình triển khai làm sạch dữ liệu đất đai quốc gia tại các địa phương hiện đang đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc từ quy định pháp lý, hạ tầng công nghệ cho đến nguồn nhân lực thực hiện.

Theo ông Lê Anh Chương, Phó Chủ tịch UBND xã Cam Lộ, đất đai là lĩnh vực có khối lượng dữ liệu lớn, phức tạp và thường xuyên biến động nhưng nguồn nhân lực phục vụ lĩnh vực này ở cấp xã còn hạn chế, trong khi khối lượng công việc lớn, yêu cầu tiến độ cao nên địa phương đối mặt với không ít khó khăn.

Bên cạnh đó, hồ sơ, tài liệu địa chính trên địa bàn được hình thành qua nhiều thời kỳ nhưng thiếu đồng bộ giữa bản đồ, hồ sơ giấy và hiện trạng thực tế. Khối lượng rà soát, đối chiếu, xác minh thông tin chủ sử dụng đất trên địa bàn lớn; nhiều chủ sử dụng người ngoài địa phương (khoảng 20%) nên việc đối chiếu, xác minh tốn nhiều thời gian, công sức.

Không riêng gì Cam Lộ, hiện nay ở nhiều địa phương, chất lượng và trình độ cán bộ chuyên môn về lĩnh vực đất đai chưa đồng đều, phần lớn có kinh nghiệm nghiệp vụ địa chính truyền thống, thiếu kỹ năng công nghệ thông tin, GIS, chuẩn hóa dữ liệu không gian, thuộc tính. Cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin cũng là “điểm nghẽn” khi nhiều chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thiếu máy móc, phần mềm VBDLIS mới vận hành từ tháng 10/2025 nên thiếu cán bộ kỹ thuật có kinh nghiệm chuyên sâu.

Đặc biệt, lịch sử quản lý hồ sơ về đất đai còn thiếu dữ liệu. Cụ thể như: Nhiều giấy chứng nhận (GCN) cấp giai đoạn 1990-2002 không được bàn giao về chi nhánh nên không có hồ sơ để số hóa; việc dồn điền đổi thửa làm thông tin GCN cũ và bản đồ địa chính mới thiếu đồng bộ, mất nhiều thời gian xác minh; quy trình giải quyết thủ tục hành chính cấp GCN lần đầu ở cấp xã trước đây cũng thiếu bước chuyển để cơ quan đăng ký đất đai cập nhật dữ liệu không gian, dẫn đến hồ sơ không đủ thành phần.

Cán bộ các chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai trên địa bàn tỉnh tập trung thực hiện nhiệm vụ đợt cao điểm 30 ngày đêm “làm giàu, làm sạch” dữ liệu về đất đai - Ảnh: M.L

Ngoài ra, các quy định hiện hành về phân nhóm dữ liệu còn bất cập khi bắt buộc thửa đất “nhóm 1” phải có GCN, khiến lượng lớn thửa đất chưa cấp hoặc không thuộc diện cấp GCN (như đất công ích, giao thông, sông suối) bị kẹt lại ở “nhóm 2”, không thể cập nhật chuẩn hóa.

Ông Nguyễn Văn An, Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh cho biết: “Chúng tôi đã huy động tổng lực máy móc, trang thiết bị và nhân lực từ các phòng chuyên môn đến các chi nhánh, tăng cường làm thêm ngoài giờ. Để bảo đảm tiến độ, văn phòng đã lập các nhóm tương tác trực tuyến qua zalo để đôn đốc, hướng dẫn 24/7, đồng thời thiết lập hệ thống link báo cáo số liệu “nóng” theo thời gian thực hàng ngày”.

Tuy nhiên, để chiến dịch về đích bền vững, tỉnh cần sự tháo gỡ mang tính thể chế từ cấp trung ương. Tỉnh đề nghị Cục Quản lý đất đai cần có hướng dẫn tháo gỡ khó khăn vướng mắc đối với các thửa đất đã xây dựng CSDL theo quy định tại Thông tư số 05/2017/TT-BTNMT chưa được phân loại, ký số hồ sơ quét (dữ liệu phi cấu trúc) theo quy định; đồng thời có hướng dẫn phân loại đối với các thửa đất chưa cấp GCN hoặc không thuộc trường hợp phải cấp GCN đã được xây dựng CSDL để bảo đảm điều kiện chuyển từ “nhóm 2” lên “nhóm 1”.

Dù chặng đường 30 ngày đêm cao điểm đối diện với không ít khó khăn, áp lực, nhưng những chuyển biến tích cực mang lại là không thể phủ nhận. Khi chiến dịch hoàn thành, một CSDL đất đai chuẩn hóa, thông suốt người dân sẽ thuận lợi hơn trong thực hiện các thủ tục liên quan đến đất đai, còn các địa phương cũng có thêm cơ sở để quản lý hiệu quả, minh bạch hơn.