Đòn bẩy thị trường nội địa

Thực tiễn cho thấy, mỗi khi kinh tế thế giới chao đảo, thị trường trong nước chính là “bức tường thành” bảo vệ nền kinh tế. Đại dịch Covid-19 là phép thử khắc nghiệt. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy, giao thương đình trệ, chính tiêu dùng nội địa và hệ thống phân phối trong nước đã giúp duy trì sản xuất, giữ việc làm và bảo đảm an sinh xã hội.

Bài học ấy càng có giá trị trong giai đoạn hiện nay, khi xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng; những chính sách thuế, thương mại quốc tế có nhiều thay đổi và nhất là xung đột vừa bùng phát tại Trung Đông. Với hơn 100 triệu dân, cơ cấu dân số trẻ và tầng lớp trung lưu tăng nhanh, nước ta sở hữu một thị trường tiêu dùng đầy tiềm năng, dự báo nhu cầu tiêu dùng nội địa sẽ là động lực chính, bù đắp cho sự chậm lại của xuất khẩu do biến động toàn cầu.

Đây là nhận định hoàn toàn có cơ sở, khi tầng lớp trung lưu dự kiến tăng gấp đôi trong giai đoạn 2023-2026; tăng trưởng tiêu dùng cá nhân năm 2025 đạt khoảng 9%, với giá trị khoảng 270 tỷ USD. Đối với doanh nghiệp Việt, thị trường nội địa là “sân nhà” với lợi thế am hiểu văn hóa, thị hiếu và hành vi tiêu dùng. Chi phí tiếp cận và phát triển thị trường thấp hơn so với xuất khẩu, trong khi phong trào “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt” đã củng cố xu hướng tiêu dùng nội địa. Trong bối cảnh xung đột lan rộng tại Trung Đông và nhiều nước gia tăng bảo hộ thương mại, việc khai thác tốt thị trường trong nước giúp doanh nghiệp vượt khó trước mắt và tạo nền tảng thương hiệu lâu dài.

Tuy nhiên, để thị trường nội địa thực sự trở thành đòn bẩy tăng trưởng, chúng ta cần những chính sách đồng bộ, dài hạn. Trọng tâm trước hết là nâng cao thu nhập khả dụng và củng cố niềm tin tiêu dùng. Việc mở rộng an sinh xã hội - bảo hiểm y tế, lương hưu, trợ cấp thất nghiệp sẽ giúp giảm tâm lý tích lũy phòng ngừa, khuyến khích chi tiêu. Cải cách thuế theo hướng tiến bộ, tăng hỗ trợ nhóm thu nhập thấp và trung bình sẽ kích thích sức mua thực chất.

Song song đó là thúc đẩy đô thị hóa bền vững và đầu tư hạ tầng kết nối vùng, tạo không gian thị trường rộng lớn, nâng cao năng suất và thu nhập. Cải cách thị trường vốn, đất đai để nguồn lực dịch chuyển hiệu quả; phát triển kinh tế tư nhân, nâng cao năng lực doanh nghiệp nội; định hướng FDI gắn với nhu cầu thị trường trong nước và chuyển giao công nghệ,… vừa gia tăng giá trị gia tăng nội địa, vừa củng cố chuỗi cung ứng trong nước.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, chính thức hóa khu vực lao động phi chính quy, tạo việc làm bền vững sẽ là nền tảng nâng sức mua và mở rộng tầng lớp trung lưu. TPHCM, với mô hình phát triển “ba vùng - một đặc khu - ba hành lang - năm trụ cột”, có điều kiện thuận lợi để đi đầu trong chiến lược kích hoạt thị trường nội địa thông qua kinh tế số, dịch vụ chất lượng cao và đổi mới sáng tạo.

Thị trường nội địa không đối lập với xuất khẩu; ngược lại, một “sân nhà” mạnh sẽ là bệ phóng để doanh nghiệp vươn ra thế giới. Khai thác tốt hơn thị trường trên 100 triệu dân trong nước không chỉ là giải pháp tình thế trước biến động toàn cầu, mà là chiến lược dài hạn nhằm củng cố nội lực quốc gia.

Khi nội lực càng được đánh thức, khi doanh nghiệp “ăn sâu, bén rễ” vào thị trường trong nước, khi sức mua được nuôi dưỡng bằng chính sách nhất quán và niềm tin được củng cố, nền kinh tế sẽ có thêm trụ cột vững chắc. Phát triển thị trường nội địa vì thế cũng chính là tự lực, tự cường, chung tay xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng trong giai đoạn mới.

TS TRƯƠNG MINH HUY VŨ - Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM