Đơn giản thủ tục đầu tư điện, bảo đảm minh bạch

Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trở thành nhiệm vụ hàng đầu. Công tác cải cách, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm giải phóng nguồn lực, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng. Dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) trình Quốc hội khóa XVI thảo luận chiều ngày 20/10/2026 tiếp tục rà soát, điều chỉnh khung pháp lý một cách đồng bộ, minh bạch và đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn.

Đẩy mạnh cải cách thủ tục, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng. Ảnh minh hoạ

Đẩy mạnh cải cách, xử lý các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn

Theo Báo cáo tổng kết việc thi hành Luật Điện lực số 61/2024/QH15 của Bộ Công Thương, công tác cải cách thủ tục hành chính thời gian qua đã đạt được nhiều chuyển biến quan trọng. Thông qua việc phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa quy trình, thời gian chuẩn bị đầu tư đối với một số dự án nguồn và lưới điện đã được rút ngắn đáng kể, giảm từ 2 - 3 năm so với giai đoạn trước. Tỷ lệ tổn thất điện năng toàn hệ thống giảm xuống còn khoảng 6%, tiệm cận mức của các quốc gia phát triển trong khu vực. Bên cạnh đó, việc thí điểm cơ chế mua bán điện trực tiếp và quy định cho phép bán tối đa 50% lượng điện dư thừa từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu đã tạo động lực thu hút đa dạng các nguồn lực tham gia vào thị trường điện.

Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng quy định hiện hành cũng bộc lộ không ít điểm nghẽn về mặt thủ tục. Theo đánh giá của cơ quan quản lý và các đơn vị thực thi, quy định về chấp thuận chủ trương đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư dự án điện lực còn trùng lặp, kéo dài thời gian xử lý do phải qua nhiều cấp thẩm định. Việc thiếu các tiêu chí định lượng minh bạch ngay trong luật đối với một số loại hình dự án mới, như điện gió ngoài khơi quy mô lớn, gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp trong quá trình triển khai.

Nhằm giải quyết các hạn chế này, tại tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15, Cơ quan soạn thảo đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung trọng tâm trong dự thảo Luật. Cụ thể, dự thảo luật tập trung đơn giản hóa quy trình thủ tục, cắt giảm các khâu trung gian và phân cấp mạnh mẽ cho cơ quan quản lý ngành cũng như chính quyền địa phương.

Tại Điều 13, dự thảo quy định cơ chế miễn hoặc đơn giản hóa thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án điện lực đã có trong chương trình, quy hoạch được phê duyệt. Tại Điều 18, dự thảo luật bổ sung các quy định cụ thể về cơ chế lựa chọn nhà đầu tư, trong đó quy định rõ các trường hợp áp dụng hoặc không áp dụng hình thức đấu thầu đối với các dự án năng lượng quy mô lớn nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Bảo đảm chặt chẽ, minh bạch cho nhà đầu tư

Thảo luận về các nội dung sửa đổi liên quan đến cắt giảm thủ tục hành chính tại phiên họp Tổ 3, chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI chiều ngày 20/10, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến tập trung vào việc làm rõ căn cứ pháp lý, bảo đảm tính khả thi và cân bằng giữa mục tiêu thông thoáng thủ tục với việc kiểm soát rủi ro trong quản lý nhà nước.

Quan tâm đến quy định miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư tại Điều 13 của dự thảo luật, Đại biểu Vũ Văn Sơn (Đoàn TP. Hải Phòng) đề nghị cần rà soát kỹ các điều kiện kiểm soát. Theo đại biểu, việc bỏ quy định về tiêu chí tối thiểu đối với dự án được miễn thủ tục trong bản dự thảo mới nhất có thể khiến việc áp dụng thiếu căn cứ cụ thể. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần khôi phục quy định này hoặc bổ sung đầy đủ vào dự thảo nghị định hướng dẫn, trình Quốc hội xem xét, tránh khoảng trống pháp lý khi triển khai.

Đối với tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án điện gió ngoài khơi quy mô lớn quy định tại Điều 18, đại biểu Vũ Văn Sơn phân tích rằng việc cho phép các dự án này không phải qua đấu thầu cần đi kèm với các tiêu chí khung rõ ràng ngay trong văn bản luật. Đại biểu đề xuất các tiêu chí ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp cần được thể chế hóa ngay trong luật thay vì chỉ quy định ở văn bản dưới luật.