Đòn giáng bất ngờ của Tổng thống Mỹ Trump lên Israel vào ngày bầu cử

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. (Ảnh: AP)

Tuy nhiên, như cách thường thấy của ông Trump, tuyên bố mà ông bất ngờ đưa ra trên Fox News ngày 3/11 lại thiếu thông tin chi tiết và khó xác định chính xác ý nghĩa. Trên thực tế, tác động của nó có thể không lớn đến mức làm thay đổi cục diện như cú sốc mà tuyên bố ban đầu gây ra.

Dẫu vậy, động thái của ông Trump vẫn là một diễn biến đáng chú ý trong mối quan hệ giữa ông và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Cuộc chiến với Iran mà ông Trump và ông Netanyahu phối hợp thực hiện đang đe dọa hy vọng của đảng Cộng hòa (GOP) trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay.

Tuyên bố của ông Trump được đưa ra vào thời điểm chính trị đặc biệt nhạy cảm, khi Israel đang rơi vào tình trạng bế tắc sau cuộc bầu cử tuần trước. Kết quả cuộc bầu cử là không có người chiến thắng rõ ràng, khiến tương lai chính trị của ông Netanyahu vẫn còn bất định.

Tại Mỹ, theo một nghĩa nào đó, ông Trump dường như đang thừa nhận quan điểm của các nghị sĩ Dân chủ như Abdul El-Sayed - thượng nghị sĩ bang Michigan, rằng việc viện trợ cho Israel đang dần trở nên khó duy trì về mặt chính trị trong nội bộ nước Mỹ.

Điều này cho thấy sự rạn nứt chưa từng có trong sự đồng thuận ủng hộ Israel kéo dài nhiều thập kỷ, điều vốn nhận được sự ủng hộ của cả 2 đảng tại Washington.

Vấn đề không chỉ nằm ở việc một Hạ viện hay Thượng viện mới do đảng Dân chủ kiểm soát sẽ xử lý vấn đề này như thế nào sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.

Tuyên bố của ông Trump báo hiệu một kỷ nguyên mới đầy bất định đối với Israel: Ông Netanyahu từng duy trì quan hệ gắn bó với đảng Cộng hòa tại Washington qua nhiều đời chính quyền, nhưng phản ứng của ông trước các cuộc tấn công khủng bố ngày 7/10/2023 của Hamas tại Gaza đã vấp phải sự phản đối đáng kể ở Mỹ.

Sự phản đối này không chỉ đến từ những người theo chủ nghĩa cấp tiến, mà còn từ các nhà hoạt động cánh hữu trong phong trào MAGA của ông Trump.

Theo bài viết của CNN, mức độ ủng hộ của Quốc hội Mỹ đối với Israel và việc bán vũ khí cho quân đội nước này sẽ tạo ra những hệ quả địa chính trị to lớn đối với nhà nước Do Thái, cũng như chính sách Trung Đông của Mỹ trong tương lai.

Ông Trump thường gây bất ngờ bằng cách đưa ra tin sốc. Vì vậy, có thể tuyên bố của ông trong cuộc phỏng vấn trên Fox News ngày 3/11 là một nước cờ chính trị vào ngày mà nhiều nghị sĩ Cộng hòa lo ngại sẽ phải đối mặt với sự phản đối gay gắt từ cử tri.

Hợp tác vũ khí vẫn bền chặt

Khó có thể biết liệu tuyên bố của ông Trump có đồng nghĩa với việc viện trợ Mỹ sẽ chấm dứt ngay lập tức hay không.

Các chuyên gia phân tích chính sách đối ngoại đánh giá rằng nền kinh tế Israel đã đủ mạnh để có thể mua sắm vũ khí mà không cần viện trợ của Mỹ nữa.

Mối liên kết giữa các nhà sản xuất vũ khí Mỹ và Israel được dự đoán sẽ vẫn bền chặt. Quân đội 2 nước gần đây hợp tác chặt chẽ hơn bao giờ hết.

Ông Brett McGurk, người từng là quan chức cấp cao tại Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao dưới 4 đời chính quyền, cho rằng vấn đề viện trợ của Mỹ dành cho Israel đang bị hiểu sai nghiêm trọng.

“Tôi sẽ không phóng đại tính nghiêm trọng của những phát biểu mà ông Trump đưa ra ngày 3/11”, ông McGurk nói.

Tuyên bố của ông Trump được đưa ra khi hàng chục triệu người Mỹ đang đi bỏ phiếu, sau một chiến dịch tranh cử cho thấy vấn đề Israel và Palestine ngày càng đan xen với chính trị nội bộ Mỹ.

Nghị sĩ El-Sayed từng phải hứng chịu hàng loạt phát ngôn chống người Hồi giáo từ ông Trump. Nghị sĩ bang Michigan này lập luận rằng người Mỹ đang phải trả giá thực phẩm cao hơn vì một cuộc chiến mà Mỹ tham gia theo yêu cầu của Israel.

Những người theo chủ nghĩa cấp tiến có thể coi thay đổi của ông Trump là sự xác nhận cho lập trường của họ.

Ông Trump cũng có thể đang tìm kiếm một chiến thắng chính trị cho riêng mình. Việc chấm dứt viện trợ của Mỹ cho Israel phù hợp với quan điểm “Nước Mỹ trên hết”, vì ông Trump thường không muốn sử dụng tài sản của Mỹ để hỗ trợ nước ngoài.

Không chỉ những người theo chủ nghĩa cấp tiến phẫn nộ với Israel vì cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Gaza, tư tưởng chống Israel cũng gia tăng ở phía cánh hữu của đảng Cộng hòa.

Theo cuộc thăm dò của Quinnipiac công bố vào tháng 6, có tới 48% người được hỏi cho rằng Mỹ đang ủng hộ Israel quá mức; 38% cho rằng mức độ ủng hộ của Mỹ là phù hợp; chỉ 7% cho rằng Mỹ chưa ủng hộ Israel đủ mức.