Dồn lực giải phóng mặt bằng các dự án giao thông trọng điểm

Người dân phường Hồng Hà (Hà Nội) di dời tài sản, tháo dỡ công trình, bàn giao mặt bằng phục vụ dự án cầu Trần Hưng Đạo. (Ảnh: ĐẮC SƠN)

Có được kết quả này nhờ nỗ lực của cả hệ thống chính trị, từ thành phố đến cấp phường, trong đó việc đối thoại, lắng nghe và giải quyết kịp thời kiến nghị của người dân trong diện giải phóng mặt bằng được xác định là giải pháp then chốt.

Những ngày giữa tháng 5, lãnh đạo phường Bồ Đề cùng các phòng, ban chuyên môn thường xuyên tổ chức đối thoại với người dân thuộc diện thu hồi đất phục vụ dự án cầu Trần Hưng Đạo. Lãnh đạo phường trực tiếp lắng nghe từng kiến nghị, giải đáp thắc mắc liên quan quyền lợi của người dân. Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng phường Phạm Bạch Đằng cho biết, phường thực hiện công khai, minh bạch các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; đồng thời vận dụng cao nhất những quy định có lợi cho người dân. Phường còn mời luật sư tham gia đối thoại, trực tiếp tư vấn pháp lý cho các hộ dân có đất bị thu hồi. Nhờ đó, toàn bộ 33 trường hợp với khoảng 15.000 m² đất thu hồi bổ sung phục vụ dự án cầu Trần Hưng Đạo đều đồng thuận bàn giao mặt bằng đúng tiến độ, phường không phải thực hiện cưỡng chế theo kế hoạch.

Tại phường Hồng Hà, công tác giải phóng mặt bằng cũng được triển khai theo phương châm tạo thuận lợi cao nhất cho người dân. Phường thành lập năm tổ công tác, trực tiếp xuống từng địa bàn dân cư tuyên truyền, vận động, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân. Cấp ủy, chính quyền địa phương bố trí lực lượng làm việc theo mô hình “một cửa liên thông”, kết hợp giữa tiếp nhận hồ sơ, đối thoại, giải đáp kiến nghị và chi trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ ngay tại một địa điểm. Những trường hợp còn băn khoăn được lãnh đạo phường và các phòng chuyên môn trực tiếp trao đổi, làm rõ; các nội dung cần điều chỉnh được xem xét, giải quyết kịp thời để người dân sớm nhận tiền và bàn giao mặt bằng. Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Phùng Mỹ Ngà cho biết, cách làm này không chỉ giảm thời gian đi lại, chờ đợi của người dân, mà còn giúp các hộ dân sớm ổn định cuộc sống sau khi bàn giao mặt bằng.

Tại dự án cầu Tứ Liên và cầu Trần Hưng Đạo, diện tích đất bị thu hồi rất lớn: Phường Hồng Hà hơn 338.000m² liên quan 1.221 hộ dân, phường Bồ Đề thu hồi gần 142.000m² liên quan 288 hộ dân. Điều đáng nói, nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất tại nhiều khu vực rất phức tạp, không ít trường hợp chuyển nhượng, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc xây dựng công trình không đúng quy định, khiến việc xác định điều kiện bồi thường, hỗ trợ gặp nhiều khó khăn. Trước yêu cầu tiến độ cấp bách, Đảng ủy các phường đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, thành lập Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng do Bí thư Đảng ủy làm Trưởng ban, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường làm Phó Trưởng ban Thường trực; đồng thời tổ chức các tổ công tác, tuyên truyền, vận động bám sát địa bàn, đối thoại với người dân để tháo gỡ từng vướng mắc cụ thể.

Nhờ sự kiên trì vận động và đối thoại, đến nay, phường Bồ Đề đã hoàn thành giải tỏa đối với cả dự án cầu Tứ Liên và cầu Trần Hưng Đạo. Tại phường Hồng Hà, hơn 44.250m² đất, tương đương 99,47% diện tích phục vụ dự án cầu Trần Hưng Đạo đã được bàn giao cho đơn vị thi công; đồng thời bàn giao hơn 290.200m² đất, tương đương hơn 98,7% diện tích phục vụ dự án cầu Tứ Liên, bảo đảm mặt bằng thi công toàn bộ các trụ cầu chính và đường dẫn lên cầu.

Chị Nguyễn Thu Hà, người dân ở phường Hồng Hà trong diện giải tỏa để thi công dự án cầu Trần Hưng Đạo cho biết, gia đình chị bị thu hồi toàn bộ diện tích đất ở, đã được nhận tiền đền bù và được mua suất tái định cư bằng đất tại khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm-Đông Anh. Chị cùng hơn 260 hộ gia đình đã được Ủy ban nhân dân xã Thư Lâm ban hành quyết định giao đất. Chị mong muốn sớm được cấp phép xây dựng, bảo đảm cung cấp điện, nước và xử lý đồng bộ các hạng mục kỹ thuật còn vướng mắc để xây nhà mới, ổn định chỗ ở.

Một số dự án trên địa bàn chậm tiến độ kéo dài nhiều năm do vướng mắc mặt bằng, gần đây đã chuyển biến tích cực, như dự án đường vành đai 2,5 dài 19,6 km, rộng 40-50m, gồm 13 đoạn, có những đoạn đã thi công từ hơn 20 năm trước. Đầu năm nay, mới có năm đoạn (dài gần 11,3km) hoàn thành, năm đoạn khác (6,1km) đang triển khai, còn lại ba đoạn (gần 2,3km) chưa triển khai. Sau khi chính quyền thành phố ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp đối với ba đoạn còn lại, chỉ trong vòng hơn bốn tháng qua, các phường có tuyến đường đi qua đã tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về mặt bằng với phương châm xuyên suốt “chỉ bàn làm, không bàn lùi”.

Tại phường Thanh Xuân, tuyến đường đi qua khu làng cổ Nhân Chính khoảng 950 m, việc giải tỏa gặp nhiều khó khăn do liên quan khoảng 700 hộ dân và 472 thửa đất với lịch sử sử dụng đất phức tạp. Phường đã huy động toàn bộ nguồn lực, có thời điểm hàng trăm cán bộ, công chức, lực lượng chức năng làm việc xuyên ngày nghỉ, ngày lễ hoàn thành các phần việc theo kế hoạch.

Yếu tố quyết định thành công là sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và việc thực hiện thực chất phương châm “Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Thay vì áp dụng các biện pháp hành chính đơn thuần, các phường Thanh Xuân, Yên Hòa, Cầu Giấy và Khương Đình đều lấy đối thoại trực tiếp với dân làm giải pháp trọng tâm. Lãnh đạo cấp ủy, chính quyền trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe tâm tư, giải đáp kiến nghị liên quan nguồn gốc đất, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Theo bà Nguyễn Thị Hồng (trú tại ngách 345/4 Khương Trung, phường Khương Đình) ghi nhận tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm, gần gũi của cán bộ cơ sở trong quá trình giải thích chính sách, hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục liên quan. Nhờ đó, gia đình bà đã đồng thuận cao bàn giao mặt bằng cho dự án đường vành đai 2,5, mặc dù không ít lưu luyến với nơi gia đình bà đã gắn bó hàng chục năm qua.

Được biết, tổ công tác các phường thường xuyên đến từng địa bàn, tranh thủ cả buổi tối và ngày nghỉ để vận động, giải thích chính sách cho người dân. Phường Yên Hòa bố trí các điểm làm việc lưu động ngay tại khu dân cư, công khai hồ sơ, tiếp nhận và xử lý kiến nghị tại thực địa,... Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án phường Yên Hòa Đặng Chín cho biết, hầu hết cán bộ của phường trực tiếp đến từng hộ dân, vừa tuyên truyền, vận động, vừa kiểm đếm và xây dựng phương án giải phóng mặt bằng. Đến nay, dự án đường vành đai 2,5 đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng, các phường Thanh Xuân, Yên Hòa và Cầu Giấy bàn giao toàn bộ mặt bằng trong tháng 5/2026. Riêng đoạn Đầm Hồng-Nguyễn Trãi, phường Khương Đình phấn đấu hoàn thành toàn bộ việc đền bù trước ngày 30/6/2026.

Kết quả nêu trên là minh chứng hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Hà Nội, giải phóng mặt bằng sẽ được “đi trước một bước” khi cán bộ bám sát cơ sở, gần dân và kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh ngay từ địa bàn. Hiện nay, Hà Nội đang triển khai giải phóng mặt bằng hơn 1.400 dự án, trong đó có 27 dự án trọng điểm. Việc tăng cường đối thoại, vận động, giải quyết kịp thời khó khăn, vướng mắc từ cơ sở, đồng thời bảo đảm đầy đủ điều kiện về tái định cư, sinh kế cho người dân thuộc diện giải phóng mặt bằng ổn định cuộc sống sẽ là bài học quý để các cấp ủy, chính quyền vận dụng thành công.