Đòn tập kích của Nga khiến 90% công suất thép Ukraine tê liệt

Thiệt hại tại nhà máy thép Zaporizhstal sau đòn tấn công từ Nga. Ảnh: Zaporizhstal/Facebook

Các cuộc tập kích bằng tên lửa đạn đạo của Nga đã khiến 3 nhà máy luyện kim quy mô lớn còn hoạt động của Ukraine tại các tỉnh Zaporizhzhia và Dnipropetrovsk phải dừng sản xuất, qua đó làm đình trệ khoảng 90% sản lượng thép trong nước.

Theo các lãnh đạo doanh nghiệp trong ngành, được tờ Financial Times dẫn lời, việc các cơ sở công nghiệp nặng bị tập kích liên tiếp đang đặt ra những câu hỏi lớn về khả năng duy trì hoạt động của toàn bộ ngành luyện kim Ukraine.

Đầu tháng 9, các đợt tập kích bằng tên lửa đạn đạo được tiến hành đồng thời đã làm tê liệt các lò cao tại 3 nhà máy lớn, khiến 17 công nhân ngành luyện kim thiệt mạng.

Sau đó, các cơ sở bị hư hại tiếp tục hứng chịu những cuộc tập kích mới, trong đó có vụ tấn công rạng sáng 17/9, khi 2 tên lửa đạn đạo của Nga đánh trúng khu liên hợp luyện kim Zaporizhstal ở Zaporizhzhia. Đây là lần thứ tư cơ sở này bị tên lửa tấn công trong vòng 5 tuần.

“Cho đến hôm nay, Ukraine không còn ngành thép”, ông Oleksandr Vodoviz, người đứng đầu văn phòng Tổng Giám đốc Metinvest, nói với Financial Times. Theo ông, các cuộc tập kích cho thấy bên tấn công nắm rất rõ vị trí của nhà máy và biết chính xác nơi cần đánh.

Các cuộc tập kích nhằm vào hệ thống lò cao tại 2 doanh nghiệp thuộc Metinvest, cùng khu liên hợp luyện thép ArcelorMittal Kryvyi Rih ở tỉnh Dnipropetrovsk.

Metinvest và ArcelorMittal xác nhận các cơ sở bị ảnh hưởng, vốn chiếm tổng cộng khoảng 90% sản lượng thép của Ukraine, đã dừng toàn bộ hoạt động sản xuất trong khi các đội kỹ thuật đánh giá khả năng khôi phục những hạng mục bị hư hại.

Chưa xác định được thời gian sửa chữa

Các kỹ sư và chuyên gia vận hành hiện chưa thể xác định thời gian cụ thể để khôi phục hoạt động của các lò cao. Đại diện doanh nghiệp cho biết việc thay thế thiết bị chuyên dụng và sửa chữa kết cấu có thể kéo dài.

“Hiện chúng tôi chưa biết việc sửa chữa sẽ mất bao lâu – vài ngày, vài tuần, vài tháng hay vài năm”, ông Vodoviz cho biết.

Theo ông, việc 3 tổ hợp thép phải ngừng hoạt động vô thời hạn đang trực tiếp ảnh hưởng đến sinh kế của hơn 15.000 người lao động.

Việc đóng cửa các nhà máy cũng có thể gây tác động đáng kể tới nền kinh tế thời chiến của Ukraine, khi ngân sách nhà nước mất đi nguồn thu thuế doanh nghiệp cũng như nguồn ngoại tệ từ hoạt động xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp.

Trước khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine năm 2022, nước này nằm trong nhóm những quốc gia xuất khẩu thép hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, ngành thép đã chịu nhiều tổn thất liên tiếp, bắt đầu từ việc Nhà máy gang thép Azovstal và Nhà máy gang thép Illich tại Mariupol bị phá hủy và rơi vào vùng do Nga kiểm soát, sau đó là những gián đoạn thường xuyên đối với hệ thống điện và các trở ngại logistics trên các tuyến hàng hải ở Biển Đen.

Zaporizhstal liên tiếp bị tập kích

Việc ngành thép Ukraine phải dừng hoạt động diễn ra sau một loạt cuộc tập kích nhằm vào Zaporizhstal, một trong những nhà máy thép lâu đời và lớn nhất của nước này.

Theo Metinvest, các lực lượng Nga đã phóng 17 tên lửa đạn đạo nhằm vào khu liên hợp Zaporizhstal kể từ tháng 8. Nhà máy phải dừng sản xuất từ ngày 11/8, sau một cuộc tập kích khiến 8 nhân viên thiệt mạng, 28 người bị thương và phá hủy hệ thống phân phối điện chính.

Các cuộc tập kích tiếp theo vào ngày 27/8 và 12/9 gây hư hại cho các xưởng lò cao, khu vực lò mác-tanh, mạng lưới điện nội bộ và hệ thống vận tải trong nhà máy.

Trong cuộc tập kích rạng sáng 17/9, 2 tên lửa đạn đạo đánh trúng các xưởng sản xuất và tuyến đường sắt nội bộ, khiến một công nhân bị thương và được đưa ra khỏi khu vực đổ sập.

Giám đốc vận hành Metinvest Oleksandr Myronenko lên án các cuộc tấn công liên tiếp nhằm vào nhà máy đã phải dừng hoạt động, cho rằng đây là chiến lược có chủ đích của Nga nhằm ngăn cản quá trình khôi phục và làm suy yếu nền tảng công nghiệp của Ukraine.

Ông Myronenko nhấn mạnh Zaporizhstal chỉ sản xuất gang và thép cán phục vụ các mục đích dân sự, đồng thời bác bỏ khả năng nhà máy có vai trò phục vụ quân sự.

Thiệt hại vật chất khiến tình hình tài chính vốn khó khăn của ngành luyện kim tiếp tục xấu đi. Zaporizhstal ghi nhận khoản lỗ ròng 1,06 tỷ hryvnia (23,7 triệu USD) trong nửa đầu năm 2026, so với mức lợi nhuận ròng 1,37 tỷ hryvnia (30,7 triệu USD) cùng kỳ năm 2025.