Bốn công ty công nghệ bị kiện vì phối hợp kêu gọi giảm tốc phát triển AI

Logo của bốn công ty xuất hiện trong đơn kiện. Ảnh: Gemini tạo

Đơn kiện được đệ trình ngày 18/9 lên Tòa án Quận Bắc California của Mỹ, cho rằng các công ty AI hàng đầu kể trên đã vi phạm luật chống độc quyền khi nhất trí phối hợp nỗ lực giảm tốc độ phát triển AI, qua đó làm giảm giá trị mà người tiêu dùng nhận được từ các gói thuê bao AI trả phí.

Theo đơn kiện, hoạt động phối hợp chủ yếu diễn ra ngày 12/9, khi Giám đốc điều hành Anthropic là ông Dario Amodei công bố bài viết kêu gọi toàn ngành hợp tác làm chậm những tiến bộ AI để ưu tiên tăng cường các biện pháp an toàn. Cùng ngày, Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman, Giám đốc điều hành SpaceXAI Elon Musk và đồng sáng lập kiêm Chủ tịch Google DeepMind Demis Hassabis đều công khai phản hồi và bày tỏ đồng tình với các đề xuất của ông Amodei.

Tuy nhiên, đơn kiện cũng cho rằng quá trình phối hợp đã bắt đầu từ nhiều tháng trước. Đơn kiện dẫn một tuyên bố hồi tháng 7/2026 được các nhân viên cấp cao của một số công ty nghiên cứu AI hàng đầu ký, trong đó thừa nhận áp lực cạnh tranh mạnh mẽ khiến các công ty không muốn đơn phương giảm tốc quá trình phát triển. Tuyên bố này kêu gọi chính phủ ủng hộ nỗ lực toàn cầu nhằm giảm tốc quá trình phát triển AI tự động.

Các nguyên đơn lập luận rằng rõ ràng thỏa thuận giữa những đối thủ hàng đầu trong lĩnh vực AI sẽ gây tác động tiêu cực đối với người tiêu dùng.

Bốn nguyên đơn được nêu tên trong vụ kiện là những người trả phí để sử dụng ChatGPT, Claude, Grok hoặc Gemini. Họ đã khởi kiện thay mặt cho một nhóm người dùng trên toàn nước Mỹ cũng đăng ký trả phí cho các dịch vụ này.

Các nguyên đơn không phản đối việc từng công ty riêng lẻ quyết định giảm tốc quá trình phát triển để ưu tiên an toàn. Thay vào đó, họ lập luận trong đơn kiện rằng luật chống độc quyền ngăn các công ty này đi “lối tắt” bằng cách thay thế trách nhiệm của từng công ty bằng hành động mang tính tập thể. Theo đơn kiện, thị trường cạnh tranh là để các công ty chịu trách nhiệm và tạo ra những tiến bộ thực chất.

Luật sư chính đại diện cho các nguyên đơn, ông Nick Rowley, bình luận: “AI sẽ nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát của con người và có thể giết chết tất cả chúng ta nếu chúng ta để cho các công ty công nghệ lớn nhất thế giới hoạt động vì lợi nhuận thoả thuận tư lợi để kiểm soát vấn đề an toàn và các quy trình AI”.

Trong bài viết ban đầu đề xuất giảm tốc phát triển AI, ông Amodei thừa nhận những thách thức có thể phát sinh từ luật chống độc quyền, đồng thời cho rằng sẽ hữu ích nếu chính phủ Mỹ đứng ra làm trung gian hoặc ít nhất tạo điều kiện cho các cuộc thảo luận giữa các công ty nghiên cứu AI. Theo ông, chính phủ không nhất thiết phải tham gia, nhưng cần ban hành miễn trừ có phạm vi hẹp đối với một số loại thảo luận về an toàn.

Đáp lại, ông Altman viết trên mạng xã hội rằng OpenAI hoan nghênh ý tưởng về khung liên bang đặt ra các yêu cầu an toàn thống nhất, nhưng cho biết: “Chúng tôi cho rằng không cần phải chờ miễn trừ luật chống độc quyền hoặc luật pháp để bắt đầu công việc tạo dựng sự tin tưởng này”.

Mặc dù gần đây có nhiều cuộc thảo luận về tốc độ phát triển AI do những lo ngại ngày càng gia tăng về khả năng AI thoát khỏi sự kiểm soát của con người, nhưng nhiều lãnh đạo trong lĩnh vực AI từ lâu đã đề cập đến việc xây dựng bộ tiêu chuẩn chung hoặc phối hợp theo những cách khác nhau để bảo đảm các nỗ lực về an toàn vẫn được đặt lên hàng đầu.

Các nguyên đơn trong vụ kiện cho rằng họ không phản đối các công ty AI đề nghị Quốc hội, Nhà Trắng hoặc bất kỳ cơ quan nào khác xây dựng các quy định về AI, cũng không phản đối các công ty đề nghị được miễn trừ khỏi luật chống độc quyền.

Tuy nhiên, việc hợp tác với chính phủ liên bang có thể gặp nhiều trở ngại.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ những lời kêu gọi quản lý AI trên mạng xã hội. Ông cho rằng mọi nỗ lực hạn chế công nghệ này là “âm mưu”. Ông đặt câu hỏi tại sao các lãnh đạo trong ngành lại kêu gọi những quy định mà theo ông nếu được thực thi mạnh mẽ, sẽ đẩy họ vào tình trạng diệt vong và phá sản. Ngày 19/9, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội rằng ông đang thành lập lực lượng đặc nhiệm về AI và sẽ bổ nhiệm người phụ trách, song không đưa ra nhiều thông tin chi tiết.

Chính quyền Tổng thống Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn các công ty nghiên cứu AI của Mỹ vượt lên và đạt thành tựu vượt trội so với đối thủ Trung Quốc. Trong khi một số lãnh đạo và ứng cử viên của đảng Dân chủ kêu gọi triển khai các biện pháp quản lý AI trên diện rộng, các nghị sĩ đảng Cộng hòa nhìn chung có quan điểm tương đồng với Tổng thống Trump.

Thượng nghị sĩ Josh Hawley, thành viên đảng Cộng hòa đại diện bang Missouri, phát biểu tại một phiên điều trần gần đây của Thượng viện rằng không bao giờ ông đồng ý cho những công ty quyền lực nhất trong lịch sử thế giới được miễn trừ luật chống độc quyền để hợp tác. Ông cho rằng các công ty này có thể thông đồng với nhau và kìm hãm cạnh tranh.