Dòng chảy số trong ngành Ngân hàng

Phong trào đổi mới sáng tạo đã lan tỏa mạnh mẽ trong toàn Ngành

Chuyển đổi số là chiến lược của ngân hàng

Chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng không còn là một chương trình riêng lẻ, mà đã trở thành dòng chảy xuyên suốt trong hoạt động của toàn hệ thống. Điều này thể hiện rõ qua việc xây dựng Chiến lược chuyển đổi số toàn Ngành, từng bước hoàn thiện khung pháp lý cho ngân hàng số và đầu tư đồng bộ vào hạ tầng công nghệ, dữ liệu và an toàn thông tin.

Để tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) liên tục rà soát, ban hành các Thông tư, quy định nhằm khuyến khích ứng dụng công nghệ mới như: trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, sinh trắc học, điện toán đám mây… trong hoạt động ngân hàng, song hành với yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Nhờ những nỗ lực bền bỉ đó, mức độ số hóa của ngành Ngân hàng hiện đã đạt trình độ cao so với nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Tại nhiều tổ chức tín dụng, tỷ lệ giao dịch thực hiện trên môi trường số đã vượt 90%, tiệm cận những mục tiêu mà không ít nền kinh tế phát triển đang hướng tới. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng vận hành an toàn, thông suốt; các dịch vụ ngân hàng số, ví điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ cập, góp phần hình thành thói quen tiêu dùng số trong xã hội và tạo nền tảng quan trọng cho kinh tế số phát triển.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành không chỉ mang ý nghĩa định hướng chiến lược, mà còn trở thành cú hích thúc đẩy quá trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng đi nhanh hơn và sâu hơn. Trên nền tảng những kết quả đã tích lũy, Nghị quyết giúp thống nhất nhận thức, củng cố quyết tâm chính trị và tạo khuôn khổ để ngành Ngân hàng chuyển sang giai đoạn “tăng tốc”, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.

Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, với tinh thần chủ động và đồng bộ, ngành Ngân hàng đã nhanh chóng vào cuộc triển khai, xác định rõ quan điểm lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, là chủ thể và động lực của chuyển đổi số. Riêng trong năm 2025, Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc của Ngành về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 đã tham mưu Thống đốc NHNN ban hành hai Chỉ thị quan trọng về chuyển đổi số, an toàn thông tin và phát triển thanh toán; Đồng thời ban hành 18 Quyết định phê duyệt các kế hoạch, phương án triển khai nghị quyết, chương trình hành động của Đảng và Chính phủ, kèm theo nhiều văn bản hướng dẫn, đôn đốc thực hiện.

Phong trào đổi mới sáng tạo đã lan tỏa mạnh mẽ trong toàn Ngành, năm 2025, hệ thống ghi nhận 1.486 sáng kiến, chủ yếu đến từ khối tổ chức tín dụng. Nhiều ngân hàng thương mại lớn tiếp tục giữ vai trò đầu tàu với số lượng sáng kiến nổi bật. Ở khối cơ quan NHNN, các đơn vị chuyên môn và NHNN khu vực cũng tích cực tham gia, góp phần hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo rộng khắp. Đáng chú ý, 37 sáng kiến số đã được đăng ký chính thức trên Cổng Sáng kiến khoa học và công nghệ của Bộ Khoa học và Công nghệ, cho thấy sự chuyển dịch rõ nét từ phong trào sang triển khai thực chất, từ ý tưởng sang sản phẩm cụ thể.

Cùng với đổi mới sáng tạo, ngành Ngân hàng đẩy mạnh triển khai Đề án 06 của Chính phủ, khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để làm sạch dữ liệu khách hàng, xác thực sinh trắc học, giảm thiểu rủi ro gian lận và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính. Đến giữa tháng 12/2025, toàn Ngành đã có hơn 140 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân được đối chiếu sinh trắc học qua căn cước công dân (CCCD) gắn chip hoặc ứng dụng VNeID; hơn 1,5 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức được xác thực. Hàng chục tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán đã ứng dụng CCCD gắn chip, VNeID trong quy trình nghiệp vụ; 29 tổ chức tín dụng ký kết với C06 để làm sạch dữ liệu khách hàng mở tài khoản thanh toán.

Ở chiều sâu hơn, hạ tầng dữ liệu của NHNN tiếp tục được củng cố, với kho dữ liệu đạt dung lượng hơn 16TB, chứa trên 40 tỷ dòng dữ liệu. Đặc biệt, hệ thống giám sát các tài khoản thanh toán, ví điện tử nghi ngờ gian lận, giả mạo (SIMO) phát huy hiệu quả rõ nét. Đến cuối năm 2025, hệ thống đã hỗ trợ cảnh báo hơn 2,26 triệu lượt khách hàng; trong đó trên 700 nghìn lượt chủ động dừng hoặc hủy giao dịch, góp phần ngăn chặn nguy cơ thất thoát với tổng giá trị hơn 2,78 nghìn tỷ đồng.

Song hành với chuyển đổi số, cải cách hành chính được NHNN xác định là một trụ cột quan trọng. Năm 2025 đánh dấu bước tiến lớn khi NHNN chính thức vận hành Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung, cung cấp thêm 32 dịch vụ công trực tuyến toàn trình trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đến nay, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện thuộc phạm vi quản lý của NHNN đã được cung cấp trực tuyến toàn trình, góp phần cắt giảm chi phí tuân thủ và thời gian cho người dân, doanh nghiệp - minh chứng rõ nét cho quyết tâm “số hóa” hoạt động quản lý nhà nước của ngành Ngân hàng.

Con người là trung tâm của chuyển đổi số

Gắn triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW với phát triển nguồn nhân lực, NHNN đã phát động phong trào “Bình dân học vụ số” trong toàn Ngành. Đây không chỉ là một khẩu hiệu, mà là lời kêu gọi hành động: học để làm chủ công nghệ, ứng dụng vào công việc và không ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số.

Theo Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng, mỗi cán bộ ngành Ngân hàng, ở bất kỳ vị trí nào cũng cần chủ động nâng cao kiến thức, kỹ năng số. “Bình dân học vụ số” vì thế không dừng ở phổ cập kiến thức, mà hướng tới học đi đôi với hành, gắn với hiệu quả công việc cụ thể.

Vụ Tổ chức cán bộ (NHNN) được giao làm đầu mối, phối hợp cùng các đơn vị triển khai đồng bộ, hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ được giao, tập trung vào đào tạo, bồi dưỡng kiến thức khoa học - công nghệ, kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ. Năm 2025, 100% đơn vị thuộc NHNN và các tổ chức tín dụng đã triển khai phong trào; riêng tại Ngân hàng Trung ương, tỷ lệ cán bộ được tiếp cận, bồi dưỡng kỹ năng số đạt 100%, vượt kế hoạch đề ra. Các ngân hàng thương mại đa dạng hóa hình thức đào tạo theo vị trí việc làm; cùng với đó các cơ sở đào tạo trực thuộc NHNN bảo đảm sinh viên được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng số và an toàn số.

Đáng chú ý, mạng lưới 336 “Đại sứ số” và 2.296 “Hạt nhân số” được xây dựng và vận hành tại tất cả các đơn vị, triển khai hiệu quả mô hình mentor (người cố vấn) – mentee (người được cố vấn). Phong trào “Bình dân học vụ số” vì thế nhanh chóng trở thành một phong trào thi đua học tập, rèn luyện kỹ năng số sôi nổi, lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn Ngành.

Với ngành Ngân hàng, “tăng tốc” không phải là chạy theo phong trào, mà là làm sâu hơn nền tảng: dữ liệu dùng chung, hạ tầng số, nhân lực số, an ninh mạng và những sản phẩm số thiết thực cho người dân, doanh nghiệp. Đó cũng chính là tinh thần triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW trong năm 2026 mà Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh “hành động đột phá, lan tỏa kết quả”, chuyển từ “khởi động, chạy đà” sang “tăng tốc”, lấy kỷ luật thực thi và kết quả đầu ra làm thước đo.

Xuân đến cũng là thời điểm cho những khởi đầu mới, với Nghị quyết 57-NQ/TW, “khởi đầu mới” của ngành Ngân hàng không nằm ở công nghệ đơn thuần, mà ở con người, kỷ luật hành động và niềm tin thị trường.

Và như thế, năm 2026 với ngành Ngân hàng sẽ không chỉ là năm của nhiều kế hoạch, mà là năm của những kết quả đủ rõ để lan tỏa, đủ thật để người dân cảm nhận và đủ bền để trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Hà Chi