Hoàn thiện chính sách: Đề xuất sửa đổi, bổ sung Điều 54, 55 về thực thi cơ chế EPR

Với mục tiêu hoàn thiện chính sách, tăng cường hiệu quả thực thi, Hội thảo tham vấn kỹ thuật về Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) Việt Nam phối hợp với Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức thông qua Chương trình Đối tác Hành động Quốc gia về Nhựa (NPAP) tại Việt Nam. Đây là sự kiện nằm trong khuôn khổ chuỗi hội thảo nhằm thúc đẩy việc lồng ghép giá trị của thiên nhiên trong công tác hoạch định chính sách kinh tế và quy hoạch phát triển, thu hút sự tham dự của gần 200 đại biểu từ các cơ quan chính phủ, doanh nghiệp, hiệp hội, tổ chức phi chính phủ, đại sứ quán và các đối tác phát triển…

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ Môi trường 2020 trong Chương trình xây dựng pháp luật năm 2026 nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và tính thống nhất chính sách.

Thực tế, Cơ chế Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất ( Cơ chế EPR), được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, yêu cầu các nhà sản xuất và nhập khẩu chịu trách nhiệm tái chế hoặc đóng góp tài chính cho việc thu gom, xử lý chất thải từ sản phẩm và bao bì do mình đưa ra thị trường. Cơ chế EPR này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm áp lực lên hệ thống quản lý chất thải và huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân cho bảo vệ môi trường.

Tại Hội thảo, các chuyên gia quốc tế đã chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn về mô hình quản trị thực thi cơ chế EPR hiệu quả tại nhiều quốc gia bao gồm phân tích cơ chế tài chính và gắn trách nhiệm EPR thành kết quả có thể kiểm chứng rõ ràng; đồng thời giới thiệu kinh nghiệm vận hành các tổ chức thực hiện trách nhiệm của nhà sản xuất (PRO) trên thế giới.

Từ “Kinh nghiệm quốc tế về EPR & vận hành tổ chức thực hiện trách nhiệm của nhà sản xuất (PRO)” của Giám đốc Cấp cao Chính sách Môi trường Toàn cầu PepsiCo đề xuất các Khuyến nghị cho Việt Nam

Hội thảo đồng thời tập trung thảo luận chuyên sâu về định hướng sửa đổi các quy định về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu, với những trao đổi tích cực về những thách thức thực tiễn trong quá trình triển khai.

Trình bày tại Phiên thảo luận, đại diện Văn phòng EPR - Cục Môi trường - Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã đề xuất sửa đổi, bổ sung Điều 54, 55 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Cụ thể Khoản 1 Điều 54 được đề xuất sửa đổi thành: 1. Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm có giá trị tái chế hoặc bao bì của sản phẩm có giá trị tái chế để đưa ra thị trường Việt Nam phải thực hiện thu gom sản phẩm, bao bì thải bỏ để tái chế theo tỷ lệ và quy cách tái chế bắt buộc . Chính phủ quy định chi tiết đối tượng thực hiện trách nhiệm tái chế theo quy định của Luật này .";

Thực tế Cơ chế Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), đã được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, được kỳ vọng sẽ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm áp lực lên hệ thống quản lý chất thải và huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân cho bảo vệ môi trường. Ảnh minh họa

Đồng thời Đề xuất sửa đổi Khoản 2 Điều 54, Tăng cường linh hoạt trong tổ chức tái chế, không duy trì hình thức đóng góp tài chính. Cụ thể :“2. Tổ chức , cá nhân quy định tại khoản 1 Điều này, được lựa chọn thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm , bao bì theo các hình thức như: Tổ chức thu gom sản phẩm , bao bì thải bỏ để tự tái chế hoặc chuyển giao cho đơn vị tái chế để tái chế (a); Thuê đơn vị tái chế thu gom sản phẩm, bao bì thải bỏ và tái chế (b); Ủy quyền cho đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế (c), hoặc Kết hợp cách thức quy định tại các điểm a, b và c

Đề xuất Bổ sung khoản 2b sau khoản 2 Điều 54 có điều khoản mở tại Luật cho các nhóm sản phẩm EPR khi thải bỏ cũng thuộc danh mục chất thảo nguy hại (CTNH), do quy định về CTNH rất chặt chẽ, cụ thể “2b. Tổ chức, cá nhân quy định tại khoản 1 Điều này, đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế được thiết lập điểm thu hồi, thu gom sản phẩm, bao bì thải bỏ bao gồm sản phẩm thải bỏ là chất thải nguy hại. Chính phủ quy định việc chuyển giao, thu gom, lưu giữ, vận chuyển sản phẩm thải bỏ là chất thải nguy hại.;

Điểm thu hồi, thu gom sản phẩm thải bỏ là chất thải nguy hại: Tích hợp các nội dung đã được quy định tại Quyết định số 16/2015 /QĐ- TTg) vào Nghị định EPR : - Cho phép NSX NK thiết lập điểm thu hồi, thu gom sản phẩm thải bỏ là chất thải nguy hại; - Quy định về việc chuyển giao, thu gom, lưu giữ, vận chuyển sản phẩm thải bỏ là chất thải nguy hại phát sinh từ người tiêu dùng để chuyển đến các điểm thu hồi,..."

Đồng thời Văn phòng EPR đề xuất Bổ sung một khoản 3a sau khoản 3 Điều 54 để quy định đối với trường hợp nhà sản xuất, nhập khẩu chưa đáp ứng đủ khối lượng phải tái chế với 2 Phương án: Mua tín chỉ tái chế và Ký quỹ bảo đảm thực hiện trách nhiệm (Trên Nguyên tắc là nhà sản xuất, nhập khẩu phải tự tổ chức tái chế để đáp ứng khối lượng phải tái chế. Chỉ thực hiện việc mua tín chỉ/hoặc ký quỹ đối với khối lượng chưa đáp ứng sau khi đã tự tổ chức tái chế)…

Ông Vũ Thái Trường, Trưởng Ban Khí hậu, Môi trường và Năng lượng UNDP Việt Nam phát biểu tại sự kiện.

Theo ông Vũ Thái Trường, Trưởng Ban Khí hậu, Môi trường và Năng lượng UNDP Việt Nam: “Thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn nhiều vướng mắc. Chúng ta vẫn thấy khoảng cách giữa thiết kế chính sách và thực tiễn thị trường tái chế tại Việt Nam; năng lực giám sát và minh bạch dữ liệu liên quan đến EPR vẫn đang trong quá trình hoàn thiện; mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp chưa đồng đều; và cơ chế thực hiện vẫn cần thêm điều kiện để phát huy đầy đủ vai trò.”

Ông Hồ Kiên Trung, Phó Cục trưởng Cục Môi trường - Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại sự kiện.

Tại Hội thảo ông Hồ Kiên Trung, Phó Cục trưởng Cục Môi trường cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Môi trường sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện quá trình thực hiện chính sách liên quan đến cơ chế EPR để đề xuất các phương án hoàn thiện phù hợp. Theo đó ông Trung mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ chặt chẽ, lâu dài của UNDP và NPAP, không chỉ trong quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách, mà cả trong việc phát triển các hướng dẫn kỹ thuật, nâng cao năng lực cho các bên liên quan, cũng như thúc đẩy đối thoại công - tư nhằm đưa chính sách, cơ chế EPR thực sự đi vào cuộc sống.

Tham vấn kỹ thuật và đối thoại đa bên đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực, tính minh bạch và khả năng thực thi cơ chế EPR tại Việt Nam. Thông qua việc tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các đối tác phát triển, Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, quản lý chất thải bền vững và thực hiện trách nhiệm chung trong bảo vệ môi trường.

Vinh Phan