Dòng chảy tin tức phòng ngừa tội phạm

Chỉ một vài giây vội vã, mất cảnh giác, người dân có thể đánh mất tài sản tích cóp cả đời, thậm chí rơi vào cảnh nợ nần

Trong kỷ nguyên số, dòng chảy tiền tệ dịch chuyển từ những chiếc ví sang thế giới trực tuyến, tài sản của người dân được định danh bằng những con số. Đó cũng là lúc các chiêu trò lừa đảo tài chính thực hiện một cuộc “di cư” quy mô lớn lên không gian mạng, tiến hóa với tốc độ chóng mặt. Người dân bỗng chốc đứng trước một ma trận của những lời mời gọi đầu tư, những tin nhắn giả mạo hay những cuộc gọi thao túng tâm lý tinh vi. Trước tình hình đó, các cơ quan quản lý và tổ chức tài chính đã ra sức “gia cố” hàng rào bảo vệ người dùng. Điều đáng mừng là trong năm 2025 và những tháng đầu 2026, nhờ các đợt cao điểm của Bộ Công an cùng quy định bắt buộc xác thực sinh trắc học của Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ người dân sập bẫy lừa đảo bước đầu đã được kéo giảm khoảng 20%. Dù vậy, tổng thiệt hại của năm 2025 vẫn là một con số khổng lồ đầy nhức nhối - hơn 6.000 tỷ đồng.

Đối với những người làm báo chúng tôi, phía sau mỗi dòng tin về một thủ đoạn lừa đảo mới bị triệt phá không chỉ là chiến công của lực lượng Công an, mà còn là lời cảnh báo khẩn thiết được viết bằng cả sự trăn trở. Tội phạm tài chính công nghệ dù tinh vi đến đâu, dùng trí tuệ nhân tạo AI hay Deepfake hiện đại thế nào, thì đích đến cuối cùng của chúng vẫn là đánh vào “điểm mù” nhận thức, lòng tham hoặc nỗi sợ hãi của con người.

Trong cuộc chiến không tiếng súng này, việc được làm một nhà báo theo dõi lĩnh vực tài chính - ngân hàng của một tờ báo thuộc lực lượng Công an Hà Nội - Báo An ninh Thủ đô - đối với tôi vừa là cơ duyên, vừa là một “đặc ân” nghề nghiệp lớn. Làm báo tài chính ở một tòa soạn thông thường sẽ giúp bạn hiểu về lãi suất, dòng tiền hay biến động thị trường. Nhưng ở An ninh Thủ đô, chúng tôi được tiếp cận một lăng kính hoàn toàn khác: Lăng kính của sự cảnh giác cao độ. Chúng tôi không nhìn các vụ lừa đảo qua những con số thống kê khô khan trên báo cáo. Đi sâu vào các chuyên án vừa triệt phá, được lắng nghe phân tích từ các điều tra viên và tiếp xúc trực tiếp với các nạn nhân, chúng tôi nhận ra kẻ thủ ác không chỉ giỏi công nghệ - chúng thực sự là những bậc thầy về thao túng tâm lý.

Nhiều người thường nghĩ lừa đảo mạng chỉ tiếp cận những người nhẹ dạ cả tin hay thiếu hiểu biết. Thực tế chứng minh nạn nhân có thể là bất kỳ ai: Từ giáo viên, kỹ sư, bác sĩ, doanh nhân cho đến cả những người làm việc trong cơ quan thực thi pháp luật. Kẻ lừa đảo không đánh vào trình độ, chúng rình rập và đánh vào điểm yếu tâm lý của nạn nhân tại một thời điểm nhất định. Gần 20 năm làm nghề đã tặng cho tôi một “bộ lọc” nhạy bén. Tôi luôn chia sẻ với những người xung quanh rằng: Trên không gian mạng, sự “chậm lại” chính là tấm khiên bảo vệ tài sản tốt nhất. Mọi yêu cầu chuyển tiền gấp, mọi cơ hội làm giàu dễ dàng, hay mọi đường link lạ đều phải được đặt dưới một dấu hỏi lớn.

Hơn cả kiến thức tích lũy cho bản thân, những trải nghiệm nghề nghiệp luôn thôi thúc tôi phải viết. Viết không chỉ để đưa tin, mà viết với mong muốn mỗi bài báo bóc trần thủ đoạn mới sẽ là một hồi chuông cảnh tỉnh, giúp ai đó ngoài kia giữ được những đồng tiền mồ hôi nước mắt trước khi quá muộn. Bởi vì, công nghệ bảo mật của các ngân hàng có thể nâng cấp, các chiến sĩ an ninh mạng có thể ngày đêm căng mình phá án, nhưng “bức tường lửa” kiên cố nhất, rẻ nhất và hiệu quả nhất lại nằm ở chính sự cảnh giác của mỗi cá nhân. Đọc báo không chỉ để biết tin tức, mà là để tự trang bị cho mình một bộ “áo giáp số”. Chỉ khi mỗi người dân chủ động chặn mọi cơ hội của tội phạm bằng sự hiểu biết, dòng chảy tài chính mới thực sự an toàn và trọn vẹn.