Đồng chí Song Hào và phát súng Thanh La

Phát súng Thanh La và tư duy chớp thời cơ

Những ngày đầu tháng 3-1945, khi Nhật đảo chính Pháp, bộ máy cai trị thực dân phong kiến rơi vào trạng thái hoang mang, tan rã. Giữa thời điểm ngàn năm có một ấy, đồng chí Song Hào, Bí thư Phân khu ủy Phân khu Nguyễn Huệ đã có tầm nhìn chiến lược, cụ thể hóa bằng một quyết định lịch sử: Nổ súng khởi nghĩa giải phóng Thanh La (Sơn Dương, Tuyên Quang).

Từ đại bản doanh Tân Trào, ngay khi nhận diện nguy cơ và cơ hội của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc từ vụ đảo chính, đồng chí Song Hào đã không thụ động chờ đợi hướng dẫn từ cấp trên mà chủ động hạ lệnh cho Cứu quốc quân phối hợp cùng nhân dân tổng Thanh La nổi dậy. Sáng 10-3-1945, quần chúng nhân dân dưới sự hỗ trợ của lực lượng vũ trang đã rầm rộ kéo đến đình Thanh La, tước vũ khí của lính bảo an, xóa bỏ toàn bộ chính quyền tay sai mà gần như không tốn một giọt máu.

Đồng chí Song Hào (thứ hai, từ phải sang) cùng Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh chỉ đạo Chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định.

Thắng lợi của khởi nghĩa Thanh La không dừng lại ở ranh giới một tổng hay một xã. Nó như một "tiếng trống lệnh", tạo ra phản ứng dây chuyền làm sụp đổ toàn bộ hệ thống cai trị của địch trên địa bàn huyện Sơn Dương. Chỉ ít ngày sau trận đánh then chốt tại Thanh La, đến ngày 16-3-1945, châu Tự Do chính thức được tuyên bố thành lập.

Bản thiết kế châu Tự Do: Nghệ thuật thu phục nhân tâm và kiến tạo sức mạnh nội sinh

Giành được chính quyền đã khó, nhưng giữ được chính quyền và biến địa bàn vừa giải phóng thành vùng căn cứ địa vững chắc lại là một bài toán đòi hỏi bản lĩnh của người lãnh đạo. Đồng chí Song Hào thấu hiểu sâu sắc tư tưởng: Muốn cách mạng trường kỳ và đứng vững trước mọi cơn cuồng phong của kẻ thù, không thể chỉ dựa vào sức mạnh của súng đạn mà phải dựa vào pháo đài sắt đá trong lòng dân. Ngay sau khi châu Tự Do ra đời, một loạt chính sách kinh tế - xã hội mang tính cách mạng và nhân văn sâu sắc đã được ông trực tiếp chỉ đạo triển khai cấp tập.

Trong bối cảnh nạn đói năm 1945 với hậu quả nặng nề khắp cả nước, đồng chí Song Hào đã coi việc cứu đói và đem lại ruộng đất cho dân là nhiệm vụ sống còn. Bằng chính sách tịch thu toàn bộ ruộng đất của bọn Việt gian trốn chạy chia cho nông dân nghèo, thực hiện chính sách giảm tô, giảm tức và tuyên bố xóa bỏ hoàn toàn các khoản nợ vay nặng lãi do chế độ cũ để lại, châu Tự Do đã trút bỏ xiềng xích bóc lột hàng thế kỷ trên vai người lao động. Lần đầu tiên trong lịch sử, những người nông dân ở Sơn Dương được thực sự làm chủ mảnh ruộng mình cày, làm chủ vận mệnh của chính mình.

Song song với ruộng đất, phong trào thành lập các "Tổ đổi công" và phát động tăng gia sản xuất "không để một tấc đất bỏ hoang" đã biến châu Tự Do thành một công trường lao động sôi nổi. Mọi thứ thuế thân, thuế chợ, thuế đò vô lý bị bãi bỏ hoàn toàn, thay thế bằng sự tự nguyện đóng góp vào "Hũ gạo cứu quốc" và "Quỹ Độc lập". Chính những chính sách lấy dân làm gốc ấy đã chuyển hóa lòng biết ơn của quần chúng thành hành động cách mạng tự giác. Người dân châu Tự Do không chỉ tự túc được lương thực trong thời điểm tăm tối nhất của nạn đói năm 1945, mà còn dư dả nông sản để nuôi dưỡng, bảo vệ lực lượng Cứu quốc quân, biến toàn bộ vùng Sơn Dương thành một hậu phương tự cung tự cấp vô cùng vững chắc.

Tân Trào trở thành “Thủ đô Khu Giải phóng” và dấu ấn của đồng chí Song Hào

Tầm vóc thực sự của khởi nghĩa Thanh La và việc thành lập châu Tự Do chỉ được bộc lộ trọn vẹn khi đặt trong tầm nhìn chiến lược của toàn bộ Cách mạng Tháng Tám. Việc đồng chí Song Hào nhanh chóng giải phóng Sơn Dương và xây dựng một chính quyền nhân dân vững mạnh đã tạo ra một vùng an toàn địa chính trị lý tưởng. Chính vì nơi đây đã có một chính quyền vững chắc, lực lượng vũ trang trung thành và quần chúng nhân dân được giác ngộ sâu sắc, tháng 5-1945, lãnh tụ Hồ Chí Minh đã quyết định rời Pác Bó (Cao Bằng) về Tân Trào (Sơn Dương, Tuyên Quang) để trực tiếp chỉ đạo cách mạng cả nước.

 Chân dung Thượng tướng Song Hào.

Tân Trào từ một căn cứ bí mật do đồng chí Song Hào dày công gây dựng chính thức trở thành "Thủ đô Khu Giải phóng". Dưới bóng cây đa Tân Trào, bên mái đình Tân Trào và căn lán Nà Nưa đơn sơ, các sự kiện có ý nghĩa quyết định vận mệnh dân tộc đã diễn ra: Hội nghị toàn quốc của Đảng và Quốc dân Đại hội Tân Trào (8-1945). Tại đây, Lệnh Tổng khởi nghĩa được ban bố, Ủy ban Dân tộc Giải phóng do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh làm Chủ tịch được thành lập. Mô hình quản lý kinh tế, xã hội và tổ chức quần chúng mà đồng chí Song Hào từng thử nghiệm thành công tại châu Tự Do đã trở thành mô hình mẫu, cung cấp thực tiễn quý giá cho việc xây dựng bộ máy Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngay sau khi giành độc lập.

Bài học thời đại về nghệ thuật chớp thời cơ

Trải qua hơn 8 thập kỷ, nhìn lại sự kiện khởi nghĩa Thanh La và dấu ấn của đồng chí Song Hào, chúng ta không chỉ thán phục trước một chiến công lịch sử mà còn thu nhận được những bài học sâu sắc, vẫn vẹn nguyên giá trị đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay. Đó là bài học về nghệ thuật nhận diện và chớp thời cơ; là bài học về sự chủ động, quyết đoán của người thủ lĩnh cách mạng trước những bước ngoặt sinh tử.

Quan trọng hơn cả, di sản lớn mà đồng chí Song Hào để lại qua chiến thắng Thanh La và châu Tự Do chính là triết lý "lấy dân làm gốc".

Một chính quyền chỉ thực sự mạnh khi biết lo cho cái ăn, cái mặc, biết bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân và biến nguyện vọng của quần chúng thành sức mạnh hành động. Địa danh Tân Trào hay châu Tự Do trở thành pháo đài bất khả xâm phạm không phải vì núi cao sông sâu, mà vì nơi đó được che chở bởi bức tường thành sắt đá của lòng dân.

Hôm nay, trong sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước, bài học từ tiếng súng Thanh La năm xưa vẫn đang nhắc nhở chúng ta, muốn đi vào cuộc sống và tạo nên những chuyển biến chiến lược, đều phải bắt đầu từ việc thấu hiểu và chăm lo cho đời sống của nhân dân.

Vinh danh đồng chí Song Hào và ngọn lửa Thanh La năm 1945 chính là tiếp thêm nguồn sức mạnh tinh thần để chúng ta củng cố thế trận lòng dân, giữ vững độc lập, tự chủ và đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.