Đồng chí Trần Quốc Hoàn - nhà lãnh đạo tài năng của Đảng và cách mạng Việt Nam

Bộ trưởng Bộ Công an đầu tiên - ông Trần Quốc Hoàn. Ảnh: T.L

Đồng chí Trần Quốc Hoàn tên thật là Nguyễn Trọng Cảnh, sinh ngày 23/01/1916, trong một gia đình nghèo ở xã Nam Trung, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, nay là xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An - một vùng quê giàu truyền thống yêu nước, cách mạng, mảnh đất “địa linh nhân kiệt”.

Ngay từ khi là học sinh, ông đã tích cực tham gia phong trào đấu tranh đòi thực dân Pháp xóa án tử hình cụ Phan Bội Châu (1925); đấu tranh phản đối thực dân Pháp tẩy chay nhà giáo Hà Huy Tập... Đến năm 1930, ông tham gia tổ chức Học sinh phản đế của Đảng Cộng sản Đông Dương; tháng 3/1934, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương khi mới 18 tuổi. Làm việc theo sự phân công và hướng dẫn của Đảng. Cuối năm 1934, đồng chí bị mật thám Pháp bắt, kết án 8 tháng tù giam và 5 năm biệt xứ.

Năm 1936, đồng chí trốn ra Hà Nội hoạt động trong phong trào Mặt trận dân chủ, công tác ở Ban quản trị của các tờ báo: Bạn dân, Thời thế, Hà thành thời báo và tham gia các hoạt động công khai của Mặt trận dân chủ.

Từ năm 1937 - 1939, theo chỉ thị của Đảng, đồng chí rút vào hoạt động bí mật, tham gia Thường vụ Thành ủy, làm Phó Bí thư và Bí thư Thành ủy Hà Nội. Đầu năm 1941, đồng chí bị thực dân Pháp bắt lần thứ 2, bị kết án 5 năm tù giam ở nhà tù Hỏa Lò, sau đó chuyển lên nhà tù Sơn La và được bầu làm Bí thư chi bộ (1944). Sau khi Nhật đảo chính Pháp (ngày 9/3/1945), đồng chí Trần Quốc Hoàn đã khôn khéo thuyết phục bọn cai ngục trả tự do cho 200 chính trị phạm rút về các vùng hoạt động của Đảng, góp phần bổ sung đội ngũ cán bộ cho cách mạng.

Ra tù, từ tháng 4/1945, Đồng chí được Trung ương cử làm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Cách mạng Tháng Tám thành công, tháng 12/1946, được cử làm phái viên Trung ương ở Hà Nội; Đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng để xử lý các tình huống phức tạp xảy ra, hóa giải các thủ đoạn chống phá của các thế lực phản động, bảo vệ thành quả cách mạng vừa mới giành được. Tại Đại hội II tháng 2/1951, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Từ tháng 9/1954, được Trung ương cử làm Bí thư Thành ủy Hà Nội kiêm Bí thư Đảng ủy tiếp quản Thủ đô, đồng chí Trần Quốc Hoàn đã không quản khó khăn, nỗ lực hết mình để cùng tập thể cấp ủy chỉ đạo chuẩn bị tốt mọi công việc cho công tác tiếp quản, bảo đảm không ảnh hưởng đến mọi sinh hoạt của Nhân dân và an ninh trật tự của Thủ đô. Đồng chí Trần Quốc Hoàn đã dành nhiều công sức, suy nghĩ để cùng Đảng ủy tiếp quản đề ra nhiệm vụ, phương châm, kế hoạch cụ thể, tiếp quản từng mặt: quân sự, nội chính, kinh tế, tài chính, văn hóa, giáo dục, y tế,... bảo đảm việc tiếp quản diễn ra thông suốt, an toàn và thắng lợi.

Đồng chí Trần Quốc Hoàn là Bộ trưởng Bộ Công an đầu tiên và cũng là người giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Công an trong thời gian lâu nhất. Với 28 năm giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Công an (1952 - 1980), đồng chí đã có công lao to lớn trong xây dựng Công an nhân dân trở thành một lực lượng vũ trang cách mạng tin cậy, tuyệt đối trung thành của Đảng và Nhân dân. Đồng chí có đóng góp quan trọng trong xây dựng và phát triển lý luận Công an nhân dân Việt Nam. Đồng chí đã cùng với lãnh đạo Bộ Công an tham mưu đề xuất với Đảng, Nhà nước những vấn đề chiến lược, sách lược trong đấu tranh chống phản cách mạng và các loại tội phạm khác. Đồng chí luôn coi trọng việc xây dựng lực lượng bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở và đẩy mạnh phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc, coi đây là vấn đề có tính chiến lược. Dưới sự lãnh đạo của Đồng chí, phong trào “Bảo vệ trị an” (nay là phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”) ngày càng phát triển sâu rộng , góp phần to lớn vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc. Đồng chí đã đặt nền móng cho sự phát triển quan hệ hợp tác quốc tế ngày càng có hiệu quả giữa Công an Việt Nam với An ninh, Cảnh sát các nước , đặc biệt với Liên Xô, Cộng hòa dân chủ Đức, Lào và Campuchia.

Từ năm 1982, trên cương vị Trưởng Ban Dân vận Trung ương, đồng chí Trần Quốc Hoàn tiếp tục có những đóng góp đặc biệt quan trọng đối với công tác dân vận của Đảng. Đồng chí luôn nhất quán quan điểm: Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân; sức mạnh của Đảng bắt nguồn từ mối quan hệ máu thịt với nhân dân. Những tư tưởng, kinh nghiệm thực tiễn sâu sắc của đồng chí trong công tác dân vận đến nay vẫn còn nguyên giá trị, có ý nghĩa thiết thực đối với công tác xây dựng Đảng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nhất là trong bối cảnh đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới.

Cuộc đời hoạt động của đồng chí Trần Quốc Hoàn đã nêu một tấm gương sáng về phẩm chất đạo đức cách mạng, tận trung với nước, tận hiếu với dân; tác phong, lối sống giản dị, gần gũi quần chúng; tận tụy trong công tác, mưu trí, dũng cảm, cương quyết đấu tranh với bọn phản cách mạng và các loại tội phạm; cống hiến hết sức lực và trí tuệ của mình cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Với hơn 30 năm trên cương vị Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, hơn 20 năm tham gia Bộ Chính trị, gần 7 năm tham gia Ban Bí thư, đồng chí Trần Quốc Hoàn đã đem hết sức lực và trí tuệ của mình cùng tập thể Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng lãnh đạo sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Trong đó là sự nghiệp xây dựng và bảo vệ an ninh Tổ quốc đã đạt những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.

Kỷ niệm 110 năm Ngày sinh đồng chí Trần Quốc Hoàn (23/01/1916 - 23/01/2026) là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta ôn lại cuộc đời cách mạng kiên trung, tận tụy của một Lãnh đạo mẫu mực, người chiến sĩ cộng sản trọn đời vì nước, vì dân.

T.N (T/h)