Đồng đội ơi, khắc khoải ta tìm nhau! Bài 1: Hơn 58 năm không nguôi nghĩ về đồng đội

Chiến dịch 500 ngày đêm đang mở ra nhiều kỳ vọng xác định danh tính cho các Liệt sĩ, giúp đưa các Anh hùng còn nằm lạc lõng đâu đó trong lòng đất mẹ được về với gia đình, quê hương bằng chính danh tại các Nghĩa trang Liệt sĩ để xứng đáng với sự hy sinh quên mình của họ. Do đó, không chỉ có vợ, con, anh, em, thân nhân các Anh hùng Liệt sĩ dốc sức cung cấp thông tin, hỗ trợ kiếm tìm mà nhiều đồng đội các đơn vị cũng hối hả đi tìm nhau.

Cựu chiến binh Nguyễn An Ninh rưng rưng khi nhắc về đồng đội

"Trăn trở lắm, tôi không ngủ được. Nếu thông tin do mình cung cấp mà xác định, tìm kiếm được hài cốt, di vật của anh em đồng đội Tiểu đoàn 308 ngay tại Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM) trong Chiến dịch 500 ngày đêm thì tôi mãn nguyện lắm, có nhắm mắt xuôi tay cũng yên lòng. Tôi luôn khắc khoải với nỗi đau mất đồng đội đã hơn nửa đời người nên kỳ vọng sẽ có phép màu trong đợt tìm kiếm này. Đồng đội ơi! Các anh em có linh thiêng hãy cho chúng ta tìm thấy nhau để kịp ôm một vòng tay ấm, chứ tôi đã già lắm rồi, khó chờ đợi thêm được nữa!". Giọng rưng rưng đứt quãng, đôi mắt ứa lệ ở tuổi 77 của ông Nguyễn An Ninh (SN 1949, ngụ phường An Khánh, TPHCM) vẫn xúc động khi nhắc về đồng đội thân thương của mình và những trăn trở, nỗi niềm mang theo gần cả kiếp người, khiến người đối diện cũng không nén nổi cảm xúc bồi hồi, trân trọng, tri ân.

Thổi bùng lửa ký ức

Dòng thời sự đang cuốn hút hàng ngàn người theo dõi trong những tháng ngày qua chính là sự kiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ do Ban Chỉ đạo quốc gia 515 phát động. Người người cảm động khi hàng trăm, hàng ngàn hài cốt Anh hùng Liệt sĩ trên khắp các mặt trận trong và ngoài nước được tìm kiếm, quy tập, trả lại đúng vị trí thiêng liêng, xứng đáng với sự hy sinh anh dũng của thế hệ cha, ông khi đã lựa chọn "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Tiếp đến, sự kiện tại Công viên Lê Thị Riêng đã khiến hàng ngàn trái tim thổn thức, nghiêng mình trước mối tình thủy chung son sắt một đời của cụ bà Nguyễn Thị Lệ dành cho người yêu - Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên với lời hẹn ước "Đánh xong trận này tôi sẽ về hỏi cưới em" và ông đã chọn "vì nước quên thân".

Cựu chiến binh Nguyễn An Ninh trong lần về Công viên Vĩnh Long dự lễ khởi công tìm kiếm hài cốt, di vật Liệt sĩ Tiểu đoàn 306

Chương trình "Nét ảnh tri ân - hồi sinh ký ức" do Bộ Tư lệnh TPHCM phối hợp với Công an TPHCM và các đơn vị tổ chức đã tiến hành trao tặng hàng trăm di ảnh Anh hùng Liệt sĩ cho thân nhân các Liệt sĩ. Với sự thành kính tri ân của thế hệ trẻ, hàng trăm hình ảnh của các Anh hùng Liệt sĩ được phục dựng vô cùng sinh động, qua đó nhiều gia đình đã có di ảnh để thờ cúng, còn con cháu có thể tường tận về dung mạo của ông, cha - những người đã ngã xuống vì độc lập, hòa bình, hạnh phúc cho dân tộc. Đất nước này lạ lắm, lòng yêu nước luôn nồng nàn, chứa chan trong mỗi con người nên những ngày qua, từ đời sống thường nhật đến mạng xã hội, đâu đâu người ta cũng lan truyền thông tin, bình luận về những câu chuyện, những hình ảnh đẹp của lòng yêu nước, của sự bất khuất, kiên trung, tự hào dân tộc mà thế hệ cha ông đã dệt nên.

Hòa vào dòng thời sự tri ân chung của đất nước, ký ức chiến trận trong ông Nguyễn An Ninh - nguyên cán bộ Tiểu đoàn 308, Trung đoàn 3, Quân khu 9 - như gặp cơ hội bùng cháy dữ dội. Hình ảnh về những tháng năm tuổi trẻ hào hùng cùng đồng đội vào sinh ra tử trên các chiến trường ở Cà Mau, Vĩnh Long như những thước phim hiện rõ mồn một khiến ông Ninh luôn thao thức, trăn trở trước câu hỏi: "Anh em Tiểu đoàn 308 hy sinh trong trận Mậu Thân hiện đang nằm nơi đâu? Bằng mọi cách phải tìm được hài cốt, quy tập anh em đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ để họ không hiu quạnh, cô đơn khi đã hiến dâng cả cuộc đời cho Tổ quốc". Không ai ra mệnh lệnh, từ trái tim người lính còn sống sót của Tiểu đoàn thôi thúc ông Ninh phải hành động quyết liệt để nắm bắt cơ hội hiếm có trong Chiến dịch 500 ngày đêm. Vì lẽ đó, ông Ninh tìm đến điểm tiếp nhận thông tin của Bộ Tư lệnh TPHCM tại Công viên Lê Thị Riêng để cung cấp thông tin.

Trao đổi với phóng viên Ban Chuyên đề Công an TPHCM, ông Ninh bày tỏ: "Hơn 58 năm qua, chưa lúc nào tôi ngừng nghĩ về đồng đội trong Tiểu đoàn 308 của mình. Anh em hy sinh rất nhiều, hiện thân xác nằm ở đâu không ai biết. Trước giải phóng năm 1975, chúng tôi biết họ tham gia trận Mậu Thân, mặt trận Quận 6, Quận 8 - cầu chữ Y. Nhưng cả Tiểu đoàn gần như không trở về. Những năm 1968 -1974, cuộc chiến đang vào hồi ác liệt, cuốn chúng tôi đi hết mặt trận này sang mặt trận khác, không có thời gian để "xốc" lại đội hình, nói gì đi tìm thi thể đồng đội trong bối cảnh khó khăn, ác liệt như thế.

Mỗi lớp đất được tìm kiếm là một niềm kỳ vọng của bao gia đình, đồng đội

Lãnh đạo tiểu đoàn, một số anh hy sinh vào các năm 1968, 1970, 1971, số còn lại cũng thưa vắng dần, trí nhớ sút giảm theo thời gian. Nỗi thương nhớ đồng đội đã chiến đấu và hy sinh trong trận Mậu Thân 1968 luôn đau đáu trong tôi. Tôi đã tìm hiểu nhiều nguồn, nhiều nơi nhưng thông tin các đồng đội ở Tiểu đoàn 308 chiến đấu và hy sinh, hiện nằm ở đâu còn mờ mịt lắm. Khi biết Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt Anh hùng Liệt sĩ, tôi khắc khoải lắm. Trong đầu luôn trăn trở, mình biết thông tin về đơn vị mà không đi cung cấp thông tin để tìm kiếm thì thật là đáng trách, vô trách nhiệm với anh em cùng tiểu đoàn. Tôi tìm hiểu thì được biết tại TPHCM hiện tại chỉ có rãnh mộ chôn tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng nên đã tìm đến bộ phận tiếp nhận thông tin ở đây cung cấp thông tin. Mặt khác, tôi cũng viết tường trình vụ việc gửi Ban Chuyên đề Công an TPHCM (Báo Công an TPHCM), vì tin tưởng tiếng nói công luận sẽ góp phần lan tỏa thông tin, tìm kiếm đồng đội tôi một cách hiệu quả hơn".

Kỳ vọng vào phép màu

"Không hiểu sao lần này tôi có linh tính sẽ tìm được hài cốt, di vật của anh em đồng đội Tiểu đoàn 308 tại Công viên Lê Thị Riêng. Nếu thông tin mình cung cấp mang lại hiệu quả, tìm được nơi đồng đội đã nằm lại hơn 58 năm qua và quy tập đưa các anh em về nghĩa trang, trả lại vị trí thiêng liêng cho họ, cho mỗi gia đình thì có nhắm mắt xuôi tay tôi xem như đã mãn nguyện, yên lòng" - cựu chiến binh Tiểu đoàn 308, rưng rưng xúc động bày tỏ. Ký ức thời chinh chiến quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh như suối mạch tràn về...

"...Tiểu đoàn 308 được tái thành lập năm 1967 trực thuộc Trung đoàn 3, Quân khu 9. Lúc mới thành lập, Ban chỉ huy Tiểu đoàn gồm có ông: Sáu Hà - Tiểu đoàn trưởng; Ông Ba Tiến - Chính trị viên Trưởng Tiểu đoàn; Ông Ba Thu - Tham mưu trưởng. Tết Mậu Thân, đơn vị đánh vào thị xã Vĩnh Long. Trong trận chiến này, Tiểu đoàn trưởng là ông Sáu Hà đã hy sinh. Ông Chín Tròn - Tiểu đoàn phó lên thay làm Tiểu đoàn trưởng.

Sau đợt 1 Mậu Thân 1968, đơn vị được bổ sung thêm quân số. Các đồng chí thuộc Ban chỉ huy Tiểu đoàn, Chính trị viên, Tham mưu trưởng Tiểu đoàn được rút ở lại thành lập mới Tiểu đoàn 308-2 để chuẩn bị cho đợt 2 Mậu Thân. Trong số những người được rút lại để thành lập Tiểu đoàn 308-2 có tôi là Nguyễn An Ninh. Trong đợt 2 Mậu Thân 1968, Tiểu đoàn 308 được điều động lên Sài Gòn đánh vào hướng Quận 6, Quận 8 và cầu Chữ Y, còn Tiểu đoàn 308 - 2 tiếp tục đánh vào thị xã Vĩnh Long".

Dòng ký ức cuồn cuộn dâng trào, mắt ngấn lệ, ông Ninh hồi tưởng: "Chiều 27 Tết, tôi được lệnh của Ban chỉ huy Trung đoàn chuẩn bị đi công tác gấp nhưng không biết đi đâu, làm gì. Sau đó giao liên đưa đi suốt đêm đến sáng hôm sau thì đến huyện Cái Nhum - nơi đóng quân của Tiểu đoàn và được phân công về Đội trinh sát của Tiểu đoàn 308-2. Sau này được biết, Tiểu đoàn 308 được điều động tham gia đánh chiếm Sài Gòn. Và rồi nhiều đồng đội đã một đi không trở lại. Nếu tôi không bị giữ lại để thành lập Tiểu đoàn 308-2 và đánh Vĩnh Long thì có lẽ đã cùng anh em chiến đấu tại mặt trận Sài Gòn".

"Mình biết thông tin về đồng đội mà không cung cấp để tìm kiếm, quy tập đưa anh em về nghĩa trang, về với gia đình thì thật là có lỗi". Không ai ra lệnh, tự trái tim tôi lên tiếng rằng mình phải hành động. Ngoài việc cung cấp thông tin cho Bộ Tư Lệnh thành, Ban Chuyên đề CATP, tôi cũng đang đẩy mạnh liên lạc với các đồng đội cũ công tác tại Trung đoàn 3, Quân khu 9 để kết nối tìm kiếm nhân chứng, lật mở hồ sơ và các đồng đội còn lại đang rất tích cực hỗ trợ. Tôi hy vọng với sự nỗ lực tập thể, chúng tôi sẽ tìm kiếm được nhiều thông tin cung cấp cho đơn vị có trách nhiệm trong Chiến dịch 500 ngày đêm. Bằng sự chân thành, với sự linh thiêng của các đồng đội, biết đâu chúng tôi sẽ tìm ra nhau, đưa các anh em về nghĩa trang, về với gia đình. Nếu phát hiện hài cốt, di vật của đồng đội Tiểu đoàn 308 tại Công viên Lê Thị Riêng thì quả là phép màu" - ông Ninh nói mà mắt cay xè, ánh lên niềm hy vọng.

(Còn tiếp...)