Đồng euro giảm xuống đáy 17 tháng: Dấu hiệu khủng hoảng tài chính đến gần?

Tờ 50 euro đặt trên các tờ 1, 2 USD. (Ảnh: Reuters).

Trong tuần này, đồng euro đã giảm xuống mức thấp nhất trong 17 tháng so với USD, khi những lo ngại về nợ công tại khu vực đồng euro, đặc biệt là Pháp, ngày càng gia tăng. Áp lực này diễn ra trong bối cảnh lợi suất trái phiếu chính phủ toàn cầu và giá dầu cùng tăng cao, làm dấy lên lo ngại về sự ổn định tài chính của khu vực.

Đồng euro đã liên tục giảm giá so với USD trong năm nay. Vào ngày 5/10, 1 euro giảm xuống còn 1,12 USD, mức thấp nhất kể từ đầu năm 2025.

Ông Ricardo Amaro, Trưởng chuyên gia kinh tế về khu vực đồng euro tại Oxford Economics, nhận xét đà sụt giảm từ đầu năm có thể bắt nguồn từ việc nhà đầu tư điều chỉnh lại kỳ vọng đối với lộ trình lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), trong bối cảnh lợi suất trái phiếu toàn cầu gia tăng.

Tuy nhiên, đợt bán tháo gần đây chịu ảnh hưởng đặc biệt lớn từ những lo ngại về rủi ro tài khóa ở Pháp.

Pháp và rắc rối tài khóa dai dẳng

Đà bán tháo trái phiếu Pháp đã tăng tốc trong tuần qua do những nghi ngại ngày càng lớn về khả năng chi trả trong dài hạn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm có thời điểm chạm mốc 5% trước khi giảm nhẹ.

Pháp từ lâu đã đối mặt với rắc rối tài khóa âm ỉ. Kể từ khi Tổng thống Emmanuel Macron nhậm chức vào tháng 5/2017, chi tiêu công đã tăng vọt trong khi chính phủ ban hành những gói giảm thuế lớn. Kết quả là nợ công đã tăng hơn 1.000 tỷ euro.

Tỷ lệ nợ/GDP của Pháp hiện vào khoảng 118%, thâm hụt ngân sách hàng năm thường xuyên vượt mức 5%, cao hơn hẳn con số 3,4% vào thời điểm ông Macron nhậm chức.

Đối với nhiều nhà đầu tư, triển vọng tăng trưởng yếu của khu vực đồng euro cùng giá năng lượng tăng mạnh đang khiến sức khỏe tài khóa của Pháp trở nên đáng lo ngại hơn. Vì thế họ đã chuyển bớt vốn sang những tài sản được cho là an toàn hơn, bao gồm nợ chính phủ Đức.

Tuần trước, chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm giữa Pháp và Đức đã chạm mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng nợ khu vực đồng euro. Đây là một trong những chỉ báo được theo dõi sát sao về mức độ ổn định tài chính của khu vực.

ECB đứng trước bài toán khó

Nỗi lo về tình hình tài khóa của Pháp đang đè nặng lên đồng euro và các thị trường trái phiếu khác, trong đó có Italy. Vì vậy, nhiều chuyên gia đã kêu gọi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) hành động để ngăn thị trường rơi vào hoảng loạn.

Ông Jim Reid, Trưởng bộ phận vĩ mô toàn cầu của Deutsche Bank, cho biết vào tuần trước, có thời điểm chênh lệch lợi suất trái phiếu Đức và Pháp đã nới rộng đến mức suýt chút nữa “một cơn hoảng loạn nhỏ” đã xảy ra.

Ông viết trong lưu ý: “Câu hỏi là là liệu đây có phải sự khởi đầu của một cuộc khủng hoảng nợ công euro mới, thị trường đã đi quá xa?”.

Nhà kinh tế Amaro của Oxford nhận xét tình hình hiện tại là thách thức đối với ECB, bởi cơ quan này cần hành động mà không khiến đà bán tháo trở nên trầm trọng hơn.

“Việc thể hiện lập trường quá cứng rắn cũng sẽ làm tăng thêm áp lực lên lợi suất trái phiếu của Pháp, vốn đã trở thành một yếu tố quan trọng gây ra sự suy yếu của đồng euro”, ông nói thêm.

Ông dự đoán các nhà hoạch định chính sách sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến tỷ giá giữa đồng euro và USD, nhưng tạm thời chưa can thiệp vào thị trường.

Không chỉ là câu chuyện của riêng Pháp

Bất định đang gia tăng khi Pháp đồng thời phải đối mặt với những áp lực cả về chính trị lẫn kinh tế.

Những năm gần đây, Pháp liên tục đối mặt với các cuộc khủng hoảng chính trị, trong đó việc thông qua ngân sách hàng năm đã trở thành phép thử lớn đối với sự ổn định của chính phủ.

Gần đây, Pháp còn đối mặt với sức ép phải cải thiện hệ thống trường học, trong lúc chính phủ muốn cắt giảm chi tiêu công. Tình thế tiến thoái lưỡng nan của Pháp cũng là vấn đề chung của toàn Liên minh châu Âu (EU): Làm thế nào để cắt giảm chi tiêu trong khi người dân lại đòi hỏi nhiều hơn từ nhà nước?

Một số nền kinh tế châu Âu đang rơi vào bất ổn chính trị khi cử tri bất mãn về chi phí sống. Tại Tây Ban Nha, Thủ tướng Thủ tướng Pedro Sánchez vừa quyết định tổ chức bầu cử sớm sau khi các biện pháp giải quyết cuộc khủng hoảng nhà ở của đất nước bị Quốc hội bác bỏ.

Nhà kinh tế Amaro cảnh báo đồng euro suy yếu có thể làm trầm trọng thêm vấn đề lạm phát hiện hữu.

Đồng euro mất giá khiến hàng hóa nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn, đặc biệt là những mặt hàng được định giá bằng USD. Dầu thô và khí đốt là những ví dụ điển hình. Điều này đồng nghĩa giá năng lượng vốn đã tăng mạnh có thể tiếp tục gây áp lực lên chi phí của các hộ gia đình và doanh nghiệp châu Âu, bên cạnh hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ.

Tình thế nhạy cảm

Thị trường vẫn chưa quên cuộc khủng hoảng nợ công bủa vây EU vào đầu thập niên 2010. Vì vậy, nhiều nhà quan sát đã đặt câu hỏi liệu những diễn biến liên quan đến trái phiếu Pháp có phải là dấu hiệu báo trước một cuộc khủng hoảng mới tại khu vực đồng euro hay không.

Một số chuyên gia cho rằng nỗi lo đó đã bị thổi phồng. Trong số đó có ông Geoffrey Yu, chuyên gia cấp cao của BNY. Ông khẳng định: “Việc so sánh với tình hình năm 2012 là hoàn toàn sai lệch".

Nhà kinh tế Amaro có quan điểm thận trọng hơn. Theo ông, việc ECB dự kiến sẽ tiếp tục tăng lãi suất trong năm nay, cộng thêm nguy cơ lạm phát trở nên trầm trọng hơn, khiến những diễn biến hiện tại cần phải được quản lý và theo dõi hết sức cẩn trọng.

Ông nhấn mạnh rằng đà suy yếu của đồng euro không nên được xem là một diễn biến đơn lẻ. Nếu nguyên nhân xuất phát từ những lo ngại ngày càng lớn về triển vọng tài khóa của Pháp, ECB sẽ phải xử lý vấn đề hết sức thận trọng, xét đến những rủi ro có thể lan rộng trong toàn khu vực đồng euro.