Đồng Nai: Phát huy sức mạnh đại đoàn kết trong phát triển văn hóa

Với quy mô dân số khoảng 5 triệu người, hơn 775.000 công nhân lao động cùng cộng đồng dân cư đa dạng về dân tộc, tôn giáo, TP Đồng Nai đang đứng trước yêu cầu tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển văn hóa. Đây cũng là điều kiện quan trọng để củng cố khối đại đoàn kết, tạo nền tảng cho đô thị phát triển văn minh, nghĩa tình.

Sáng 20/11, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Đồng Nai tổ chức tọa đàm về nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức thành viên trong thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, gắn với nâng cao chất lượng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

Thiết chế văn hóa chưa theo kịp quy mô đô thị

Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt đối với TP Đồng Nai khi địa phương bắt đầu vận hành mô hình thành phố trực thuộc Trung ương. Với khoảng 5 triệu dân, 44 khu công nghiệp đang hoạt động, thu hút hơn 775.000 công nhân lao động, cùng sự cộng cư của 37 dân tộc và khoảng 2,66 triệu tín đồ thuộc 10 tôn giáo, thành phố đang đứng trước yêu cầu xây dựng một môi trường văn hóa phù hợp với quy mô và đặc điểm của đô thị mới.

Đây cũng là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc theo Chỉ thị số 35/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Các đại biểu tham dự tọa đàm về nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức thành viên trong thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, gắn với nâng cao chất lượng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc. Ảnh: N.K

Các đại biểu tham dự tọa đàm về nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức thành viên trong thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, gắn với nâng cao chất lượng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc. Ảnh: N.K

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Tấn Phú - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Đồng Nai cho biết, thành phố đã ban hành kế hoạch hành động để cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW. Trong đó, xác định hệ giá trị cốt lõi của con người Đồng Nai là “Thân thiện, nghĩa tình, văn minh, hiện đại”, lấy chỉ số hạnh phúc của nhân dân làm thước đo cao nhất.

Thời gian qua, phong trào xây dựng đời sống văn hóa đạt nhiều kết quả tích cực, tỷ lệ gia đình văn hóa đạt trên 97%. Nhiều mô hình được triển khai như “Bình dân học vụ số”, “Luật sư đồng hành cùng khu dân cư”, “Tổ chuyển đổi số cộng đồng tại các xứ họ đạo”, phong trào “500 hình ảnh đẹp của nông dân” và các hoạt động văn hóa đối ngoại nhân dân gắn kết cộng đồng doanh nghiệp FDI.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Tấn Phú, kết quả đạt được chưa đồng nghĩa với việc những hạn chế trong phát triển văn hóa đã được giải quyết. Ở một số cơ sở, văn hóa vẫn bị nhìn nhận như hoạt động phong trào, thiên về hình thức, chưa được đặt đúng vị trí là nền tảng tinh thần và nguồn lực nội sinh cho phát triển.

Một trong những vấn đề đáng chú ý là hệ thống thiết chế văn hóa chưa đáp ứng yêu cầu của đô thị công nghiệp đông dân. Toàn thành phố hiện còn 137 nhà văn hóa thôn, ấp chưa đạt chuẩn, chiếm 22,9%; 17 xã, phường chưa có Trung tâm Văn hóa - Thể thao. Đáng nói, với 44 khu công nghiệp đang hoạt động và hơn 775.000 công nhân, thành phố mới có 3 thiết chế văn hóa công nhân do Công đoàn quản lý.

Khoảng cách giữa nhu cầu và khả năng đáp ứng các hoạt động văn hóa càng rõ hơn đối với người lao động xa quê. Sau giờ làm việc, nhiều công nhân trở về khu nhà trọ, thiếu không gian sinh hoạt, giao lưu, vui chơi và rèn luyện thể chất. Việc tăng ca, thu nhập và thời gian nghỉ ngơi hạn chế cũng khiến họ khó tham gia các hoạt động cộng đồng.

Tọa đàm thu hút đông đảo đại biểu tham dự. Ảnh: N.K

Tọa đàm thu hút đông đảo đại biểu tham dự. Ảnh: N.K

Không chỉ thiếu thiết chế, cách tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết tại một số nơi cũng cần được thay đổi. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, toàn thành phố còn 599 thôn, ấp, khu phố, giảm 66% số đơn vị, trong khi quy mô mỗi khu dân cư tăng gần 3 lần.

Vì vậy, đổi mới ngày hội không đơn thuần là thay đổi hình thức tổ chức mà phải hướng đến việc người dân thực sự được tham gia, được chia sẻ và cảm nhận ý nghĩa của tinh thần đại đoàn kết. Cùng với đó là tập trung chăm lo đời sống công nhân, an sinh xã hội, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, tôn giáo và đổi mới phương thức tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết.

Phát huy nguồn lực từ cộng đồng dân cư

Một trong những khoảng trống cần sớm được thu hẹp là đời sống văn hóa, tinh thần của công nhân – lực lượng đang đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển công nghiệp của TP Đồng Nai.

Theo Liên đoàn Lao động TP Đồng Nai, tính đến ngày 31/10, Công đoàn thành phố quản lý 2.515 công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn cơ sở với hơn 775.000 đoàn viên. Đây là lực lượng quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, song nhu cầu hưởng thụ văn hóa của công nhân vẫn chưa được đáp ứng tương xứng.

Phần lớn người lao động làm việc tại các doanh nghiệp, khu công nghiệp; nhiều người từ địa phương khác đến, phải thuê trọ gần nơi làm việc. Sự khác biệt về vùng miền, ngành nghề và điều kiện sinh hoạt cũng tạo nên những nhu cầu văn hóa đa dạng. Trong khi đó, thời gian làm việc kéo dài khiến không ít công nhân ít có cơ hội tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao.

TP Đồng Nai có lượng lớn công nhân, người lao động từ các tỉnh, thành khác đến làm việc và sinh sống. Ảnh: TL

TP Đồng Nai có lượng lớn công nhân, người lao động từ các tỉnh, thành khác đến làm việc và sinh sống. Ảnh: TL

Đại diện Liên đoàn Lao động TP Đồng Nai cho rằng, cần căn cứ điều kiện thực tế để bố trí nhân lực, kinh phí, đa dạng hóa phương thức tổ chức và đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động văn hóa dành cho công nhân. Việc chăm lo đời sống tinh thần cần được đặt song hành với các chính sách an sinh, cải thiện điều kiện sống và xây dựng môi trường sinh hoạt lành mạnh tại các khu nhà trọ.

Bên cạnh công nhân, cộng đồng các dân tộc, tôn giáo cũng là nguồn lực quan trọng trong xây dựng đời sống văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết tại địa phương. Theo Ủy ban Đoàn kết Công giáo TP Đồng Nai, thành phố hiện có hơn 2,6 triệu đồng bào có đạo, trong đó đồng bào Công giáo có hơn 1,3 triệu tín đồ, sinh hoạt tại hơn 615 cơ sở giáo xứ, giáo họ, dòng tu.

Để phát huy tốt hơn vai trò của đồng bào Công giáo, đại diện Ủy ban Đoàn kết Công giáo thành phố kiến nghị xây dựng mô hình “Xứ đạo văn hóa - Khu dân cư đại đoàn kết”, nhân rộng các tổ chuyển đổi số cộng đồng tại các xứ, họ đạo; đồng thời phát huy nguồn lực kiều bào Công giáo và hoạt động đối ngoại nhân dân.

Người dân tham gia hoạt động trải nghiệm văn hóa truyền thống trên địa bàn. Ảnh: TL

Người dân tham gia hoạt động trải nghiệm văn hóa truyền thống trên địa bàn. Ảnh: TL

Ở góc độ công tác tuyên giáo, bà Trần Thị Mai Chi, Phó phòng Khoa giáo Văn hóa Văn nghệ, Ban Tuyên giáo Thành ủy Đồng Nai đề xuất đổi mới tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng theo hướng đa nền tảng, hiện đại, sát thực tiễn; phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên và vai trò chủ thể sáng tạo, tự quản, thụ hưởng văn hóa của nhân dân.

Đặc biệt, chuyển đổi số cần được triển khai sâu rộng đến từng khu dân cư thông qua các mô hình “Cổng Mặt trận số 24/7”, “Tổ công nghệ số cộng đồng” và lực lượng “Đại sứ văn hóa số”. Không chỉ hỗ trợ người dân tiếp cận VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, các mô hình này còn góp phần trang bị kỹ năng nhận diện lừa đảo, chủ động tiếp nhận và lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh với thông tin xấu độc trên không gian mạng.

TS. Trần Thị Mai, Trường Đại học Đồng Nai: Đề xuất Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Đồng Nai quan tâm thúc đẩy cơ chế phối hợp với các cơ sở giáo dục đại học; lựa chọn địa bàn phù hợp để thí điểm hoạt động gắn kết giữa nhà trường và cộng đồng dân cư; đồng thời có hình thức đánh giá, tổng kết và nhân rộng mô hình hiệu quả.

Thực tế cho thấy, phát triển văn hóa không thể chỉ được đo bằng tỷ lệ gia đình văn hóa hay số lượng phong trào được phát động. Điều quan trọng hơn là người dân có không gian sinh hoạt, công nhân có điều kiện tiếp cận các hoạt động văn hóa, các cộng đồng dân tộc, tôn giáo được phát huy bản sắc và mỗi khu dân cư thực sự trở thành nơi gắn kết con người. Đây cũng là nền tảng quan trọng để TP Đồng Nai phát huy sức mạnh nội sinh, xây dựng đô thị văn minh, hiện đại và nghĩa tình.

Thanh Giang

Nguồn Đại Đoàn Kết: https://daidoanket.vn/dong-nai-phat-huy-suc-manh-dai-doan-ket-trong-phat-trien-van-hoa.html