Động Thiên Đường: Một thế giới đầy mê hoặc trong lòng đất

Huyền ảo Động Thiên Đường. (Ảnh: Trần Việt/TTXVN)

Động Thiên Đường, hay hang Thiên Đường, nằm trong vùng lõi hệ sinh thái của Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng của tỉnh Quảng Trị (tỉnh Quảng Bình cũ). Được mệnh danh là “Hoàng cung trong lòng đất,” động nằm trong lòng một quần thể núi đá vôi ở độ cao 191m, bao quanh là cánh rừng nguyên sinh hoang sơ.

Động Thiên Đường - sự hình thành, phát hiện và công nhận

Hang động này được Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh do Howard Limbert dẫn đầu phát hiện ra. Trong giai đoạn 2005-2010, hiệp hội này đã tiến hành thám hiểm và công bố hang có tổng chiều dài 31,4 km, rộng khoảng 30-100m, độ sâu vào khoảng 60-80m.

Đến năm 2010, Động Thiên Đường bắt đầu mở cửa đón du khách, trở thành một trong những điểm tham quan nổi bật bậc nhất tại Quảng Trị với hệ thống cầu thang gỗ dài 1km và được công nhận là hang động khô dài nhất châu Á.

Động Thiên Đường thuộc hệ thống hang động có tên khoa học là KARST, gồm những khoang rỗng, phong phú về kích thước và hình dáng, được hình thành, liên thông trong lòng khối đá vôi Phong Nha-Kẻ Bàng và thông với bên ngoài qua các cửa hang nằm bên rìa núi. Cùng với các hang động khác trong khu vực, động Thiên Đường hình thành nhờ hệ thống đứt gãy địa chất kéo dài theo hướng Đông Bắc-Tây Nam. Nước theo các khe nứt ấy rơi xuống phá hủy các thành phần đá dập vỡ dọc theo vết đứt gãy. Do đó động được hình thành chủ yếu từ sự hòa tan của các loại đá trong nước thiên nhiên, chủ yếu là đá vôi.

Dựa trên những nghiên cứu địa chất, địa mạo về lịch sử phát triển của vỏ trái đất thì khu vực Phong Nha-Kẻ Bàng nói chung và Động Thiên Đường nói riêng, có một cấu trúc đặc biệt, đa sắc màu. Quá trình kiến tạo catter đã tạo ra những dòng sông ngầm; các động khô, động bậc thang, động treo, động hình cây và động cắt nhau. Khả năng lưu thông của nước phụ thuộc vào lượng nước, độ rỗng và liên thông của các khoang rỗng trong đá vôi, độ chênh lệch của địa hình. Trong đó độ cao giữa tầng đá vôi với các tầng đá không hòa tan (phi karst) trong khu vực đóng vai trò quan trọng. Nguồn nước trong hang được cung cấp tại chỗ do mưa, nước ngầm hay từ môi trường xung quanh. Với vị trí nằm thấp hơn các đá phi karst vây quanh nên khối đá vôi có điều kiện hình thành các hang sông lớn. Nhiều hang sông đã được hình thành tại đây. Các hang sông ấy qua quá trình thay đổi địa tầng, đã trở thành các hang khô.

Có những đoạn lòng hang mở rộng, hình thành nên các hồ nước ngầm. Chính sự có mặt của dòng nước trong hang là nguyên nhân làm cho hang lớn dẫn và kết nối thành hệ thống, vì nước tự nhiên không ngừng hòa tan đá vôi trên đường đi của nó.

Thạch nhũ hình thành từ nhiều yếu tố khác nhau, nên hệ thống thạch nhũ trong hang vô cùng phong phú về cấu tạo, hình dáng và màu sắc như: Rèm đá, chuông đá, trụ đá, măng đá, nhũ viễn (rimstone) nhũ dòng chảy (flowstone), nhũ nến hang (travertine)... Trong động Thiên Đường, có gần như như tất cả các loại thạch nhũ trên thế giới.

Măng đá là một dạng trầm tích hang động phát triển từ nền hang động đá vôi lên, với hình măng, nón thấp nhỏ... được thành tạo do kết tủa cacbonat calci (CaCO3) từ nước chảy qua đá vôi ở trần hang động, cao dần dần trên nền hang động. Măng đá hình thành chỉ khi có điều kiện pH nhất định ở hang động ngầm. Măng đá và nhũ đá gặp nhau thì tạo thành cột đá.

Ghé thăm thế giới đầy mê hoặc trong lòng đất

Không gian mênh mông trong động Thiên Đường tạo điều kiện cho hệ thạch nhũ phát triển phong phú, đa dạng và không hiếm các khối nhũ đạt kích thước khổng lồ, như các khối măng đá có tên Thác Trời, Bầu Sữa Mẹ, Cột Chống Trời. Nhiều khối thạch nhũ có hình thủ thú vị trông như ngôi nhà sàn Pác Bó, chím mẹ đút mỗi cho chim con, thỏ ngọc, voi con, bình rượu khống lồ,… tạo nên một cảnh tượng đầy mê hoặc.

Từ Trung tâm Du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng, du khách di chuyển khoảng 23km về phía tây nam theo tuyến đường DT20 và QL15. Nếu đi taxi hoặc ôtô riêng từ thị trấn Phong Nha, thời gian di chuyển khoảng 45 phút. Thuê xe máy là lựa chọn linh hoạt hơn mà du khách có thể trải nghiệm.

Thời điểm tuyệt vời nhất để ghé thăm Động Thiên Đường là từ đầu tháng 4 đến cuối tháng 8. Mùa này, du khách sẽ cảm nhận được sự chênh lệch đặc biệt của hang động so với bên ngoài, có khi lên tới 10-150C. Thời điểm này, cảnh quan thiên nhiên xung quanh xanh tốt, mát lành giúp du khách tạo cảm giác thư giãn, thoải mái hơn./.