Thám hiểm hang động xứ Lạng

Hang Ốc, xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn.

Điểm tạo nên ấn tượng mạnh chính là hệ thống khoảng 200 hang động có quy mô đồ sộ và độ dài lớn, mang nhiều giá trị về cảnh quan thiên nhiên, gợi mở tiềm năng cho du lịch thám hiểm hang động xứ Lạng phát triển.

Tận dụng lợi thế

Từ những kiến tạo địa chất, theo các chuyên gia, nhiều hang động trong vùng công viên là kết quả của các dòng sông chảy ngầm trong quá khứ kiến tạo nên những mê cung thạch nhũ nguyên vẹn, đa dạng về hình dáng và màu sắc.

Theo Tiến sĩ Trần Tân Văn, chuyên gia cao cấp về Công viên địa chất, tận dụng hiệu quả lợi thế khai thác phát triển du lịch là cần thiết, tỉnh Lạng Sơn cần điều tra, kiểm kê hang động để tạo cơ sở quản lý, từ đó xây dựng một kế hoạch chiến lược dài hạn. Người hướng dẫn, cung cấp dịch vụ thám hiểm hang động cần được đào tạo bài bản về an toàn và bảo tồn hang động.

Tiến sĩ Mai Thị Phượng, Khoa Du lịch và Ngoại ngữ, Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, cần áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn nhằm giảm tác động tiêu cực lên môi trường tại vùng công viên; khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông nhiên liệu xanh như xe điện, xe đạp; tạo ra các sản phẩm lưu niệm từ vật liệu tái chế hoặc từ nguyên liệu bản địa bền vững.

Từ năm 2024 đến nay, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn đã phối hợp Hiệp hội Doanh nghiệp Australia tại Việt Nam xúc tiến hợp tác về thương mại, đầu tư và du lịch; cùng Hiệp hội Hang động quốc gia Hoa Kỳ, Hiệp hội Hang động quốc gia Pháp và Công ty Viet Nam Expeditions khảo sát, xây dựng tour tuyến, hình thành các sản phẩm du lịch thám hiểm hang động độc đáo và bảo đảm đúng các tiêu chí bảo tồn thiên nhiên của UNESCO.

Theo Trưởng phòng Quản lý Công viên địa chất Lạng Sơn (Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn) Phạm Thị Hương, phát triển du lịch địa chất là xu hướng mới phù hợp tiềm năng, tạo kết nối chặt chẽ giữa các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, giao thông, nông nghiệp và môi trường. Đến nay đã có 30 cuộc khảo sát được tổ chức và năm 2025 đã công bố bản đồ hang Khuôn Bồng, xã Vũ Lễ và hang Ngườm Moóc, xã Bình Gia.

Đây là cơ sở khoa học quan trọng để xây dựng các tour du lịch thám hiểm chuyên sâu, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý, bảo vệ hệ thống thạch nhũ đang trong quá trình hình thành. Phòng Quản lý Công viên địa chất Lạng Sơn chú trọng tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cộng đồng, ngăn chặn tác động tiêu cực từ con người vào môi trường hang động.

Tháng 6/2025, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn và Hiệp hội Hang động quốc gia Hoa Kỳ đã tổ chức lễ ký kết trực tuyến biên bản ghi nhớ hợp tác về lĩnh vực hang động.

Sau đó, Hiệp hội Hang động quốc gia Hoa Kỳ đã triển khai lập bản đồ một số hang động vùng công viên; giới thiệu các nhà thám hiểm Hoa Kỳ và thế giới đến với hang động tại Lạng Sơn; hợp tác tư vấn chính sách, cơ chế, dự án, chiến lược, kế hoạch và chương trình hành động trong lĩnh vực bảo tồn và phát huy giá trị hang động; phát triển và quảng bá các tuyến, điểm đến và các sản phẩm du lịch thám hiểm hang động tới hệ thống hiệp hội toàn cầu.

Theo chuyên gia Carson, thành viên Hiệp hội Hang động quốc gia Hoa Kỳ, hệ thống hang động tại Lạng Sơn sở hữu giá trị địa chất, địa mạo rất lớn và còn giữ được trạng thái nguyên sơ. Tuy nhiên, để đưa vào khai thác du lịch bền vững, chính quyền địa phương cần quan tâm tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân về bảo vệ hiện trạng hang động.

Nền tảng phát triển vững vàng

Theo Giám đốc Công ty Viet Nam Expeditions Phạm Văn Mạnh, sản phẩm du lịch hang động dù mới vận hành nhưng đã thu hút đông đảo du khách. Công ty đã áp dụng hệ thống an toàn đạt chuẩn và tuân thủ tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12592 (ISO 21101), đón hơn 1.000 lượt du khách tham gia trải nghiệm.

Anh David Miller, du khách Hoa Kỳ cho biết: “Tôi rất ấn tượng với các hang động cũng như cảnh quan thiên nhiên của Lạng Sơn. Việc kết hợp giữa thám hiểm hang động và nghỉ dưỡng tại những ngôi làng đang triển khai Net Zero như Lân Nóng, xã Cai Kinh tạo nên trải nghiệm hoàn hảo, vừa kịch tính, vừa thư thái”.

Chị Larar, du khách Hoa Kỳ chia sẻ sau chuyến hành trình 4 ngày tại xã Hữu Liên: Chinh phục những vách đá cao và nhìn xuống thung lũng yên bình bên dưới thật khó tả. Nhưng điều chúng tôi yêu thích nhất chính là sự thân thiện của người dân. Những đứa trẻ vẫy tay chào, người dân luôn nở nụ cười rạng rỡ, những bữa ăn địa phương với nguyên liệu tươi ngon từ vườn nhà khiến chuyến đi trở nên vô giá.

Ngay trong quý I/2026, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn đã chủ động đón tiếp và làm việc với nhiều đoàn chuyên gia uy tín từ Hiệp hội Hang động quốc gia Hoa Kỳ, Phân hội Hang động học PDS Velebit (Croatia), Câu lạc bộ Hang động SPEKUL (Vương quốc Bỉ) và Câu lạc bộ Hang động Đại học Đông Quan (Hàn Quốc).

Theo kế hoạch, quý II/2026, đơn vị đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng bảo đảm an toàn tại Hang Vượn (xã Vạn Linh), Hang Nước (xã Hữu Liên), Hang Ngườm Moóc (xã Bình Gia); đồng thời chỉnh trang, nâng cấp điểm Di chỉ khảo cổ Mai Pha. Các biện pháp bảo vệ khách tham quan như lắp đặt biển báo mực nước tại hang Keng Tao (xã Vũ Lễ) hay cảnh báo nguy cơ đá rơi tại hang Thẩm Khuyên-Thẩm Hai (xã Tân Văn) cũng sẽ được triển khai đồng bộ.