Dòng tiền thận trọng, chứng khoán tháng 11 khó có 'sóng' đồng thuận

Thị trường chứng khoán khép lại tháng 10/2026 với nhiều áp lực khi VN-Index giảm khoảng 1,56%. Đây là tháng giảm điểm thứ hai liên tiếp sau khi chỉ số mất 3,47% trong tháng 9.

Lợi nhuận tăng trưởng, dòng tiền chưa nhập cuộc

Riêng trong tuần cuối tháng 10, chỉ số giảm 32,53 điểm, tương đương 1,8%, trong khi thanh khoản khớp lệnh trên hai sàn giảm khoảng 15% so với tuần trước đó.

Kỳ vọng VN-Index  bứt phá trong tháng 11 vẫn đối mặt nhiều thách thức.

Diễn biến này phản ánh tâm lý thận trọng đang chi phối thị trường. Dù lực cầu bắt đáy xuất hiện tại một số thời điểm, dòng tiền vẫn chưa đủ mạnh để duy trì nhịp hồi phục.

Một trong những lực cản đáng kể là hoạt động bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài. Trong tuần cuối tháng 10, khối ngoại bán ròng khoảng 2.692 tỷ đồng.

Áp lực bán không chỉ đến từ những cổ phiếu có định giá cao, mà còn xuất hiện ở các doanh nghiệp có kết quả kinh doanh phân hóa.

Trong khi đó, mùa công bố báo cáo tài chính quý III lại mang đến bức tranh lợi nhuận tương đối tích cực.

Theo ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Agriseco, tính đến ngày 30/10, có 880 doanh nghiệp công bố báo cáo tài chính với tổng lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ tăng 48,5% so với cùng kỳ. Nếu loại trừ nhóm doanh nghiệp Vingroup, mức tăng vẫn đạt 22,5%.

Tuy nhiên, mức tăng trưởng này chưa tạo được hiệu ứng lan tỏa trên thị trường. Theo chuyên gia Agriseco, dòng tiền trong tháng 11 nhiều khả năng tiếp tục phân hóa, ưu tiên những doanh nghiệp có kết quả kinh doanh quý III tích cực và triển vọng tăng trưởng trong quý IV. Trong bối cảnh lãi suất cao, khối ngoại bán ròng và rủi ro địa chính trị còn hiện hữu, dòng vốn lớn khó lan tỏa rộng mà có xu hướng tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Mỹ Liên, Trưởng phòng Phân tích Chứng khoán Phú Hưng cho rằng hiệu ứng từ mùa báo cáo quý III suy yếu chủ yếu do bối cảnh dòng tiền, thay vì chỉ xuất phát từ chất lượng lợi nhuận. Sức mua mỏng, tiền gửi tại các công ty chứng khoán thấp, dư nợ margin cao và hoạt động bán ròng của khối ngoại khiến cổ phiếu có kết quả kinh doanh tốt cũng khó tăng giá mạnh.

Trong khi đó, ông Nguyễn Thế Hoài, Giám đốc chi nhánh, Chứng khoán Rồng Việt đánh giá dòng tiền hiện chủ yếu dịch chuyển giữa các nhóm cổ phiếu, chưa xuất hiện nguồn vốn mới đủ mạnh để tạo đà bứt phá. Đây là yếu tố khiến thị trường có thể tiếp tục phân hóa, thay vì xuất hiện một nhịp tăng đồng loạt sau mùa báo cáo tài chính.

Mặt bằng định giá thấp hơn sau hai tháng điều chỉnh có thể tạo cơ hội cho nhà đầu tư trung và dài hạn. Tuy nhiên, trong điều kiện thanh khoản chưa cải thiện, mức P/E hấp dẫn chưa đủ trở thành chất xúc tác nếu thiếu triển vọng tăng trưởng lợi nhuận và dòng tiền thực chất.

Khó kỳ vọng thị trường tăng đồng loạt

Một điểm đáng chú ý khi đánh giá triển vọng tháng 11 là yếu tố mùa vụ. Thống kê của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, giai đoạn 2000-2024, VN-Index có mức tăng trung bình 2% trong tháng 11, với xác suất tăng 50%. Mức tăng mạnh nhất từng ghi nhận là 23,8%, trong khi mức giảm sâu nhất lên tới 14,1%.

Như vậy, tháng 11 không hẳn là giai đoạn thị trường luôn thuận lợi. Dù mức tăng trung bình tương đối tích cực, xác suất tăng chỉ đạt 50%, cho thấy diễn biến thực tế phụ thuộc lớn vào bối cảnh kinh tế, dòng tiền và tâm lý nhà đầu tư từng năm.

Xét theo nhóm ngành, dữ liệu giai đoạn 2017-2024 của Yuanta cho thấy tài chính tổng hợp có mức tăng trung bình 5,75% trong tháng 11, thiết bị điện tăng 5,31% và xây dựng - vật liệu xây dựng tăng 4,87%. Nhóm ngân hàng và công nghệ phần cứng cũng ghi nhận mức tăng trung bình khoảng 3,5-3,8%.

Đáng chú ý, ngành sản xuất thực phẩm có xác suất tăng 87,5%, với mức tăng trung bình 3,4%. Trong khi đó, dược phẩm là nhóm duy nhất có xác suất tăng 100% trong giai đoạn thống kê, dù mức tăng bình quân chỉ 0,86%. Những con số này phần nào phản ánh xu hướng dòng tiền tìm đến các nhóm ngành có tính phòng thủ hoặc được hưởng lợi từ nhu cầu tiêu dùng cuối năm.

Tuy nhiên, diễn biến những năm gần đây cho thấy yếu tố mùa vụ không phải căn cứ đủ mạnh để dự báo xu hướng thị trường. Tháng 11/2023, VN-Index tăng khoảng 6,4% sau khi giảm sâu 10,9% trong tháng 10. Đà hồi phục diễn ra trong bối cảnh kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) kết thúc chu kỳ tăng lãi suất, chứng khoán quốc tế cải thiện và thanh khoản hệ thống ngân hàng trong nước được hỗ trợ.

Ngược lại, tháng 11/2024, VN-Index giảm khoảng 1,11%, dù có nhịp phục hồi vào cuối tháng sau khi kiểm định vùng 1.200 điểm. Áp lực bán ròng của khối ngoại và tâm lý thận trọng khiến thị trường không duy trì được đà tăng.

Đến tháng 11/2025, VN-Index tăng khoảng 2,28%, nhưng mức tăng tiếp tục chịu ảnh hưởng đáng kể từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Điều này cho thấy chỉ số tăng không đồng nghĩa phần lớn cổ phiếu đều có diễn biến tích cực.

Với tháng 11/2026, câu chuyện mùa vụ vì vậy cần được đặt trong mối tương quan với triển vọng lợi nhuận và sức khỏe dòng tiền. Theo ông Nguyễn Anh Khoa, dòng tiền có thể chú ý đến bốn nhóm ngành sau mùa báo cáo quý III.

Trong đó, bán lẻ là nhóm ghi nhận kết quả kinh doanh tương đối nổi bật, với lợi nhuận quý III tăng khoảng 71% và 65% doanh nghiệp trong ngành có tăng trưởng.

Nhóm thép và tài nguyên cơ bản cũng được chú ý. Triển vọng của nhóm này gắn với nhu cầu tiêu thụ thép, tiến độ các dự án đầu tư công và khả năng cải thiện biên lợi nhuận. Tuy nhiên vẫn cần theo dõi giá nguyên liệu đầu vào, hàng tồn kho và diễn biến tiêu thụ.

Đối với ngân hàng, lợi nhuận sau thuế toàn ngành trong quý III tăng khoảng 21%, với 81% số ngân hàng ghi nhận tăng trưởng. Mặt bằng định giá tương đối thấp có thể hỗ trợ sức hấp dẫn của nhóm cổ phiếu này. Dù vậy, sự phân hóa về chất lượng tài sản, chi phí dự phòng và biên lãi ròng vẫn là những yếu tố quyết định khả năng duy trì lợi nhuận.

Nhóm tiện ích, đặc biệt là điện và nước, cũng được đưa vào danh sách theo dõi nhờ kết quả kinh doanh khả quan. Đây là nhóm có thể thu hút dòng tiền trong bối cảnh nhà đầu tư ưu tiên doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh ổn định và khả năng tạo dòng tiền tương đối rõ ràng.

Về diễn biến chỉ số, các công ty chứng khoán vẫn đưa ra những kịch bản tương đối thận trọng. Ông Khoa nhận định VN-Index có cơ hội hình thành đáy thứ hai nếu giữ được vùng hỗ trợ 1.730 điểm, đồng thời thanh khoản và độ rộng thị trường cải thiện. Ngược lại, nếu đánh mất ngưỡng này, chỉ số có thể lùi về khu vực 1.680-1.700 điểm.

Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cũng cho rằng thị trường cần thêm thời gian cân bằng quanh vùng 1.730-1.750 điểm. Trong khi đó, Chứng khoán ASEAN dự báo VN-Index có thể dao động trong vùng 1.720-1.770 điểm trong tuần đầu tháng 11, với vùng 1.715-1.730 điểm là hỗ trợ gần.

Nhìn chung, tháng 11/2026 nhiều khả năng vẫn là giai đoạn thị trường kiểm định sức mạnh dòng tiền sau hai tháng điều chỉnh. Lợi nhuận doanh nghiệp và mặt bằng định giá thấp hơn tạo cơ sở cho hoạt động tích lũy, nhưng chưa đủ bảo đảm một xu hướng tăng bền vững.

Thay vì kỳ vọng vào hiệu ứng mùa vụ hoặc sự phục hồi đồng loạt, diễn biến thanh khoản, hoạt động giao dịch của khối ngoại và khả năng giữ vùng hỗ trợ 1.730 điểm sẽ là những yếu tố quyết định triển vọng thị trường.