Dòng vốn khơi thông nguồn lực bảo vệ rừng và môi trường

Bảo vệ rừng, phục hồi hệ sinh thái và kiểm soát ô nhiễm đòi hỏi nguồn lực tài chính ổn định, được quản lý và sử dụng đúng mục đích. Tại TP. Đồng Nai, Quỹ Nông nghiệp và Môi trường đang đảm nhiệm việc tiếp nhận, quản lý và phân bổ nhiều nguồn kinh phí phục vụ các nhiệm vụ này. Kết quả thu, chi trong năm 2026 cho thấy nguồn lực từng bước được huy động, đưa vào các hoạt động bảo vệ rừng và đầu tư công trình môi trường.

Tạo nguồn lực từ dịch vụ môi trường rừng

Với diện tích rừng lớn, công tác bảo vệ rừng tại TP. Đồng Nai cần sự tham gia thường xuyên của các chủ rừng, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư. Nguồn tiền dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) góp phần tạo kinh phí duy trì hoạt động quản lý, bảo vệ rừng, đồng thời gắn trách nhiệm của các đơn vị sử dụng dịch vụ với việc bảo vệ tài nguyên rừng.

Nhà máy xử lý nước thải KCN Long Thành. Ảnh: Sonadezi Long Thành

Nhà máy xử lý nước thải KCN Long Thành. Ảnh: Sonadezi Long Thành

Đến giữa tháng 10/2026, Quỹ đã thu 96,3 tỷ đồng tiền DVMTR, đạt 112% đã thu 101,45/86,14 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 118% kế hoạch năm là 86 tỷ đồng. Đối với nguồn tiền DVMTR năm 2025, Quỹ đã chi trả 83,9 tỷ đồng, đạt 99,92% số tiền phải chi trả.

Để quản lý nguồn thu, Quỹ tiếp tục rà soát các đơn vị sử dụng dịch vụ và hoàn thiện hợp đồng ủy thác. Trong 9 tháng năm 2026, Quỹ ký thêm 40 hợp đồng ủy thác, kiểm tra 10/10 đơn vị sử dụng DVMTR, hướng dẫn các đơn vị thực hiện kê khai và nộp tiền theo quy định.

Cùng với công tác thu, việc xác định diện tích rừng đủ điều kiện được chi trả cũng được chú trọng. Quỹ phối hợp với Trung tâm Tài nguyên và Môi trường Lâm nghiệp xây dựng Đề án chi trả DVMTR trên địa bàn thành phố. Ngày 23/10/2026, Quỹ triển khai kế hoạch rà soát diện tích rừng đủ điều kiện được chi trả năm 2026, đồng thời kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng tiền DVMTR năm 2025 tại các đơn vị.

Việc rà soát diện tích rừng và kiểm tra sử dụng kinh phí là cơ sở để bảo đảm tiền DVMTR được phân bổ đúng đối tượng, đúng quy định. Qua đó, nguồn thu không chỉ được duy trì mà còn gắn chặt hơn với trách nhiệm bảo vệ rừng của các chủ thể liên quan.

Đưa tiền trồng rừng thay thế vào các công trình lâm sinh

Một nguồn tài chính khác được Quỹ quản lý là tiền trồng rừng thay thế. Đây là khoản kinh phí do các chủ dự án có chuyển mục đích sử dụng rừng thực hiện nghĩa vụ theo quy định, được sử dụng cho hoạt động trồng rừng và các nhiệm vụ lâm sinh.

Trong 9 tháng năm 2026, Quỹ tiếp nhận 5,323 tỷ đồng và giải ngân 11,273 tỷ đồng từ nguồn tiền này. Lũy kế đến thời điểm báo cáo, tổng số tiền tiếp nhận, bao gồm cả tiền lãi, đạt 333,251 tỷ đồng. Tổng số đã sử dụng là 106,767 tỷ đồng, trong đó 34,792 tỷ đồng được giải ngân và 71,974 tỷ đồng chuyển về Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Việt Nam để thực hiện trồng rừng thay thế tại tỉnh Lai Châu.

Nguồn tiền đã được sử dụng cho các nhiệm vụ trồng rừng, nhưng tiến độ phân bổ vẫn còn những điểm cần xử lý. Theo báo cáo 9 tháng, còn 55,434 tỷ đồng phải giải ngân; 69,205 tỷ đồng chưa có quyết định phê duyệt. Bên cạnh đó, 101,842 tỷ đồng đang chờ xử lý hoặc được dự kiến sử dụng theo các phương án khác nhau.

Một số khoản kinh phí còn chờ hướng dẫn của cơ quan chuyên môn; một số khoản được đề xuất hoàn trả do đơn vị đã nộp vượt đơn giá trồng rừng thay thế. Việc chuyển kinh phí về Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Việt Nam để thực hiện nhiệm vụ tại Lai Châu cũng cần tiếp tục hoàn thiện thủ tục. Ngoài ra, một số đơn vị chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền, ảnh hưởng đến nguồn kinh phí và tiến độ triển khai.

Trước tình hình này, Quỹ tiếp tục rà soát từng khoản tiền, hoàn thiện thủ tục chuyển nguồn và đẩy nhanh việc giải ngân cho các chủ đầu tư. Việc thực hiện Quyết định số 1455 năm 2026 của UBND thành phố về kế hoạch, phân công đơn vị thực hiện các công trình lâm sinh từ nguồn tiền trồng rừng thay thế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Bổ sung vốn cho các dự án xử lý ô nhiễm

Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, Quỹ tập trung nguồn vốn cho vay ưu đãi đối với các dự án xử lý nước thải, chất thải và cải thiện điều kiện môi trường. Đây là kênh hỗ trợ tài chính giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực đầu tư công trình xử lý ô nhiễm, nhất là những dự án cần vốn lớn và thời gian thu hồi dài.

Từ đầu năm 2026 tới nay, nguồn vốn cho vay bảo vệ môi trường của Quỹ đạt 330,409 tỷ đồng. Cũng trong giai đoạn này, Quỹ phê duyệt cho vay 40,484 tỷ đồng đối với 6 dự án; giải ngân 82,574 tỷ đồng cho 4 dự án theo tiến độ thực hiện. Cùng kỳ, Quỹ thu hồi 46,315 tỷ đồng nợ gốc của 21 dự án, thu đủ 100% số nợ đến hạn và không phát sinh nợ xấu.

Một dự án sử dụng vốn vay ưu đãi của Quỹ là Nhà máy xử lý nước thải Khu công nghiệp Xuân Lộc giai đoạn 2. Công trình có công suất thiết kế 1.500m³/ngày đêm, tổng mức đầu tư gần 34 tỷ đồng. Nguồn vốn vay góp phần hỗ trợ chủ đầu tư đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, phục vụ hoạt động của khu công nghiệp.

Bên cạnh cho vay, Quỹ còn tiếp nhận và quản lý tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trong khai thác khoáng sản và chôn lấp chất thải. Tính tới tháng 10/2026, số tiền ký quỹ tiếp nhận từ 64 dự án khai thác khoáng sản đạt 93,606 tỷ đồng; từ một dự án chôn lấp chất thải đạt 3,102 tỷ đồng.

Đây là nguồn kinh phí riêng, gắn với trách nhiệm cải tạo, phục hồi môi trường của các tổ chức, cá nhân trong quá trình khai thác khoáng sản và xử lý chất thải. Việc tiếp nhận, quản lý tiền ký quỹ giúp bảo đảm nguồn tài chính để thực hiện các phương án phục hồi môi trường theo quy định.

Từ tiền DVMTR, tiền trồng rừng thay thế đến vốn vay và tiền ký quỹ môi trường, mỗi nguồn kinh phí có mục đích sử dụng khác nhau nhưng cùng hướng tới nhiệm vụ bảo vệ tài nguyên và môi trường. Kết quả thu, chi cho thấy Quỹ đã huy động và phân bổ nguồn lực cho nhiều hoạt động cụ thể. Tuy nhiên, việc xử lý các khoản kinh phí còn tồn, đẩy nhanh thủ tục giải ngân và giám sát sử dụng vốn vẫn là những yêu cầu cần tiếp tục thực hiện. Đây là yếu tố quyết định để các nguồn tài chính được chuyển hóa thành kết quả thực chất trong bảo vệ rừng và môi trường tại TP. Đồng Nai.

Việt Anh

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/dong-von-khoi-thong-nguon-luc-bao-ve-rung-va-moi-truong-10443923.html