Đột phá phát triển nguồn nhân lực: 'Chìa khóa' mở cửa vào kỷ nguyên mới

Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 thẳng thắn nhìn nhận: “Nguồn nhân lực chất lượng cao còn ít, chưa thực sự trở thành khâu đột phá trong phát triển”. Vì vậy, việc nhận diện yêu cầu từ thực tiễn tình hình mới, cũng như thẳng thắn đánh giá thực trạng đội ngũ, nhất là nhìn rõ hạn chế, để từ đó tập trung đồng bộ các giải pháp tạo đột phá trong phát triển nguồn nhân lực, đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết, hàng đầu hiện nay, bởi đây chính là “chìa khóa” cho Cà Mau hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của vùng đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.

Bài 1:

Yêu cầu từ thực tiễn

Sự vận hành của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cùng mục tiêu tăng trưởng hai con số và quá trình chuyển đổi số (CĐS) diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, đặc biệt, năm 2026 được Chính phủ xác định là “năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở”... đang đặt ra những tiêu chuẩn mới đối với nguồn nhân lực Cà Mau. Yêu cầu về nguồn nhân lực hiện nay không chỉ ở kiến thức, chuyên môn đơn thuần mà còn đòi hỏi thêm nhiều yếu tố “mang hơi thở hiện đại”.

Với lợi thế 3 mặt giáp biển, tỉnh Cà Mau xác định phát triển kinh tế biển là trụ cột quan trọng để đột phá tăng trưởng. Chiến lược này đặt ra yêu cầu bài toán nguồn nhân lực cho tương lai. Ảnh: TRẦN NGUYÊN

Trụ cột chiến lược

Đối với vùng đất địa đầu cực Nam, nguồn nhân lực là “chìa khóa” mở cánh cửa phát triển trong giai đoạn mới. Từ mục tiêu vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp, CĐS, phát triển kinh tế biển đến thu hút đầu tư..., tất cả đều cần đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức (gọi chung là cán bộ) và người lao động đủ năng lực, bản lĩnh và khát vọng cống hiến. Vì vậy, phát triển nguồn nhân lực không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài, mang ý nghĩa quyết định đối với hành trình đưa Cà Mau vươn lên mạnh mẽ trong tương lai.

Nhận thức rõ điều đó, Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ I nhiệm kỳ 2025-2030 xác định 3 khâu đột phá chiến lược, trong đó, đột phá phát triển nguồn nhân lực được đặt ở vị trí đặc biệt quan trọng, chỉ sau thể chế. Nghị quyết đại hội nhấn mạnh: “Chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hút được người có năng lực, trình độ cao, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng; xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ chốt các cấp, người đứng đầu thực sự có phẩm chất đạo đức, có uy tín, năng lực thực tiễn, bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đột phá vì lợi ích chung”.

Tầm nhìn đã có, nhưng việc phát triển nguồn nhân lực chỉ thực sự có hiệu quả khi chúng ta nhận thức sâu sắc về bối cảnh, nắm bắt những yêu cầu đang và sẽ đặt ra hiện tại cũng như tương lai.

Bối cảnh mới

Nhìn lại năm 2025, cùng với cả nước, 2 tỉnh: Cà Mau và Bạc Liêu (cũ) thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn hệ thống chính trị, tiếp đó là chủ trương bỏ cấp huyện trung gian, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (gồm cấp tỉnh và cấp xã), sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã theo hướng hợp nhất để kiến tạo không gian phát triển mới. Đặc biệt là dấu mốc lịch sử: từ ngày 1/7/2025, Cà Mau và Bạc Liêu hợp nhất thành tỉnh Cà Mau, là điểm khởi đầu cho hành trình vươn mình của mảnh đất địa đầu cực Nam.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, không gian đơn vị cấp xã mở rộng. (Trong ảnh: Một góc trung tâm xã Sông Đốc) Ảnh: TRẦN NGUYÊN

Theo báo cáo của Sở Nội vụ, toàn tỉnh hiện có 15 tổ chức hành chính thuộc UBND tỉnh và 256 tổ chức hành chính thuộc UBND cấp xã; 146 đơn vị sự nghiệp công lập cấp tỉnh và 867 đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã. Bộ máy tinh gọn, địa bàn mở rộng, cùng với việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ từ Trung ương chuyển về cấp tỉnh, xã nhằm trao quyền chủ động, tăng tính thực thi và trách nhiệm điều hành của cấp cơ sở sát sườn với thực tiễn địa phương, điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ về năng lực quản trị, điều hành phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp để thúc đẩy tăng trưởng.

Thêm nữa, bối cảnh mới của thời đại công ngiệp 4.0, sự chuyển động với tốc độ mạnh mẽ của công cuộc xây dựng chính phủ số, chính quyền số, kinh tế số, xã hội số càng đòi hỏi năng lực số, kỹ năng công nghệ của mỗi cán bộ so với trước. Đây là điều kiện “cần” để có thể thích ứng, bên cạnh điều kiện “đủ” là kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm công tác.

Nhìn rộng ra nguồn lực lao động đặt trong tình hình mới: Đất nước ta đang tiến vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Trong dòng chảy này, Cà Mau được định vị là địa đầu cực Nam. Tỉnh xác định phát triển kinh tế - xã hội dựa trên “bộ tứ trụ cột” (gồm: đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS; hội nhập quốc tế; đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; phát triển kinh tế tư nhân), với khát vọng đạt tăng trưởng hai con số trong nhiệm kỳ 2025-2030, phấn đấu đến năm 2030, Cà Mau trở thành tỉnh phát triển toàn diện, vững tin cùng cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Tầm nhìn chiến lược dài hạn cho tương lai được đặt ra với khát vọng lớn hơn, đòi hỏi nguồn lực con người đủ mạnh để chuyển hóa mục tiêu thành hiện thực.

Những tiêu chuẩn mới từ cấp cơ sở

Thực tiễn gần một năm bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành cho thấy rõ nét những yêu cầu, đòi hỏi cao hơn đối với chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là cấp xã - cấp trực tiếp, sát dân, gần dân nhất và quyết định sự thành bại của mọi chủ trương, nghị quyết khi đi vào đời sống.

Trước đây, bộ máy hành chính địa phương được tổ chức theo 3 cấp: tỉnh, huyện và xã. Cấp huyện giống như “trạm trung gian” có nhiệm vụ tổ chức thực hiện các văn bản của cấp tỉnh và giám sát hoạt động của cấp xã, giải quyết các vấn đề liên xã. Nhờ có tầng trung gian đó mà nhiều công việc được chia nhỏ, trách nhiệm phân tán hơn, vì vậy, nhìn chung, công việc tương đối nhẹ nhàng và có phần... chậm rãi. Khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp tỉnh không biến động lớn, nhưng cấp xã biến động cả về quy mô, tổ chức bộ máy, môi trường làm việc, đặc biệt vai trò được nâng lên rõ rệt, không còn là “cấp dưới thực hiện” đơn thuần mà đang trở thành nơi trực tiếp thực hiện rất nhiều công việc.

Người dân thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công Xã Hồ Thị Kỷ. Ảnh:MỘNG THƯỜNG

Thực tiễn đó đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực. Trong đó, năng lực số trở thành yêu cầu bắt buộc đầu tiên. Chính quyền địa phương 2 cấp gắn liền với xây dựng chính quyền số và cải cách thủ tục hành chính. Do đó, cán bộ cần thành thạo công nghệ thông tin, biết sử dụng các nền tảng số, xử lý hồ sơ điện tử và khai thác cơ sở dữ liệu dùng chung.

Đa năng, có khả năng làm việc liên ngành là yêu cầu quan trọng tiếp theo. Thống kê của Sở Nội vụ, tính đến ngày 15/4/2026, tổng số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết của chính quyền địa phương tỉnh là 3.981 nhiệm vụ, tăng 832 nhiệm vụ so với trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó, cấp xã thực hiện 1.044 nhiệm vụ, tăng 914 nhiệm vụ nhờ đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền. Mới đây, ngày 13/5/2026, thực hiện theo luật quy định, UBND tỉnh ban hành quyết định phân cấp cho UBND cấp xã thực hiện các nhiệm vụ trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn tỉnh, với nhiều nhiệm vụ liên quan đến quản lý đất đai như: thu hồi đất; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất; công nhận quyền sử dụng đất… đây là nhiệm vụ “khó”, vì liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, càng gia tăng áp lực cho cơ sở. Khối lượng công việc lớn, trong khi đội ngũ được tinh gọn, nên cán bộ cấp xã không còn làm việc theo kiểu mỗi người một mảng như trước, mà một người cùng lúc phải “đóng nhiều vai”.

Chị Trang Kiều Nhiêu, cán bộ hỗ trợ Ban Xây dựng Đảng phường Giá Rai, chia sẻ: “Trước đây, tôi phụ trách công tác tuyên giáo và dân vận. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tôi tiếp tục đảm nhiệm lĩnh vực này nhưng yêu cầu công việc có nhiều thay đổi, chẳng hạn như phải xử lý công việc trên môi trường số và địa bàn quản lý rộng hơn trước. Bên cạnh đó, tôi còn tham gia cập nhật hồ sơ dữ liệu điện tử, báo cáo trên phần mềm, hỗ trợ tuyên truyền và hỗ trợ Chi bộ Khóm 25 trong xử lý văn bản... Không chỉ khối lượng công việc nhiều so với trước, mà yêu cầu chất lượng còn được đặt cao hơn”.

Mô hình nhân sự mới đặt ra yêu cầu năng lực quản trị địa phương phải nâng cao hơn. Theo lãnh đạo các địa phương, đối với cấp xã trước đây, cán bộ chủ yếu thực hiện nhiệm vụ do cấp trên chỉ đạo; còn yếu về kỹ năng thực thi pháp luật, chính sách cũng như tham mưu về xây dựng kế hoạch, chủ trương phát triển kinh tế - xã hội. Nay cấp xã có quy mô lớn hơn về dân số, diện tích và khối lượng công việc, nhất là phải xử lý nhiều nhiệm vụ vốn thuộc thẩm huyền cấp huyện trước đây, do đó, đòi hỏi cán bộ phải nâng cao năng lực điều hành, kỹ năng hoạch định, quản trị địa phương.

Trong cơ chế cũ, nhiều công việc phải chờ xin ý kiến từ cấp huyện nên tính chủ động của cán bộ, công chức cấp xã chưa cao. Giờ đây, cán bộ cấp xã phải trực tiếp ra quyết định và chịu trách nhiệm nhiều hơn, vì vậy, đòi hỏi tinh thần trách nhiệm, tính chủ động và khả năng thích ứng nhanh với yêu cầu mới của nền hành chính hiện đại.

Cần đội ngũ đủ mạnh

Giai đoạn phát triển mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chuyển đổi xanh của Cà Mau đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao. (Trong ảnh: Cán bộ, nhân viên làm việc tại Nhà máy Điện gió Hòa Bình 1, xã Vĩnh Hậu). Ảnh: HỮU THỌ

Đối với cán bộ cấp tỉnh, ngoài những điều cần thiết trên, đòi hỏi ở mức cao hơn về năng lực tham mưu, đề xuất cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh, để cụ thể hóa những chủ trương, nghị quyết, định hướng chỉ đạo từ Trung ương phù hợp tình hình thực tiễn địa phương; năng lực hoạch định, đề ra giải pháp khả thi phát triển từng ngành, lĩnh vực… để khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của tỉnh.

Bên cạnh khu vực công, hiện Cà Mau đang đẩy mạnh phát triển kinh tế xanh, năng lượng tái tạo, logistics, nuôi thủy sản công nghệ cao, CĐS trong doanh nghiệp… Đặc biệt, với các dự án hạ tầng trọng điểm đã hoàn thành và đang được triển khai trên địa bàn tỉnh, như: cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, cao tốc Cà Mau - Đất Mũi, tuyến giao thông ra đảo Hòn Khoai và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai…, vùng đất địa đầu cực Nam hứa hẹn đón dòng vốn đầu tư chất lượng cao, là điểm giao thương hàng hải quốc tế sôi động. Điều này đòi hỏi nguồn nhân lực của tỉnh ngoài kỹ năng nghề nghiệp, còn phải am hiểu công nghệ mới và tác phong làm việc chuyên nghiệp, để thích ứng với môi trường làm việc, sản xuất, kinh doanh hiện đại.

Trong mọi cải cách, mục tiêu phát triển, yếu tố quyết định cuối cùng vẫn là con người. Vì vậy, việc nhận diện đúng những yêu cầu mới hiện nay để kịp thời thay đổi, thích nghi là điều cần thiết, yêu cầu cấp bách đối với đội ngũ cán bộ, người lao động tỉnh nhà; cũng như làm cơ sở cho tỉnh có chiến lược bài bản, khoa học để tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên phát triển mới./.