Đột quỵ tiểu não: Dễ nhầm lẫn triệu chứng

Điều trị bệnh nhân đột quỵ tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Ảnh: BVCC

Một bệnh nhân nam (59 tuổi, ở Nghệ An) được phát hiện đột quỵ nhồi máu tiểu não sau khi nhập Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vì chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng kéo dài. Trước đó, người bệnh nghĩ mình bị rối loạn tiền đình nên tự nghỉ ngơi tại nhà, khiến việc điều trị bị chậm trễ. Kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 xác định bệnh nhân bị đột quỵ nhồi máu tiểu não. Sau điều trị, người bệnh ổn định nhưng vẫn còn chóng mặt nhẹ do tổn thương vùng não điều hòa thăng bằng.

TS.BS Lê Đình Toàn - Chủ nhiệm Khoa Hồi sức Thần kinh (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) cho biết, đột quỵ tiểu não là tình trạng mạch máu nuôi vùng tiểu não bị tắc nghẽn, làm giảm lưu lượng máu đến khu vực có chức năng kiểm soát thăng bằng và phối hợp vận động. “Do triệu chứng nổi bật là chóng mặt, buồn nôn hoặc mất thăng bằng nên nhiều trường hợp dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiền đình thông thường” - BS Toàn lưu ý.

Điểm khó của đột quỵ tiểu não là người bệnh có thể không xuất hiện ngay các dấu hiệu quen thuộc như méo miệng, yếu liệt tay chân hoặc nói khó. Trong khi đó, chóng mặt, nôn, đi không vững lại là những triệu chứng thường gặp trong nhiều bệnh lý khác, từ rối loạn tiền đình, hạ huyết áp, mất ngủ, mệt mỏi cho đến viêm nhiễm thông thường.

Theo các bác sĩ, chóng mặt có thể xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân chính: hội chứng tiền đình ngoại vi và hội chứng tiền đình trung ương. Hội chứng tiền đình ngoại vi thường liên quan đến tổn thương tai trong hoặc dây thần kinh tiền đình. Người bệnh có cảm giác mọi vật quay cuồng dữ dội, buồn nôn, nôn, ù tai hoặc giảm thính lực. Dù gây khó chịu, đa số trường hợp không đe dọa tính mạng.

Ngược lại, hội chứng tiền đình trung ương xảy ra khi tổn thương nằm ở não, đặc biệt là thân não hoặc tiểu não. Người bệnh có thể chóng mặt kèm đi không vững, nói khó, nhìn đôi, yếu tay chân, mất phối hợp động tác hoặc rối loạn ý thức. Đây là nhóm dấu hiệu cảnh báo cần được thăm khám khẩn cấp, bởi nguyên nhân có thể là đột quỵ.

TS.BS Đào Việt Phương - Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai) từng nhấn mạnh quy tắc F.A.S.T gồm méo miệng, yếu tay chân, rối loạn ngôn ngữ và gọi cấp cứu ngay đã giúp cộng đồng nhận diện nhiều ca đột quỵ. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp “FAST âm tính”, bề ngoài không có biểu hiện liệt, nói khó rõ ràng nhưng não bộ vẫn đang trong tình trạng nguy hiểm.

Một số dấu hiệu “đánh lừa” cần đặc biệt cảnh giác gồm mất thị lực đột ngột, chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng hoặc đau đầu dữ dội như “sét đánh”. Với đột quỵ vùng tiểu não, chóng mặt thường xuất hiện đột ngột, mức độ nặng, khiến người bệnh khó ngồi dậy, khó đi lại, dễ ngã hoặc đi lệch sang một bên.

Sự chủ quan trước các biểu hiện này có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Tiểu não nằm ở vùng hố sau của hộp sọ, không gian giải phẫu hẹp. Khi nhồi máu hoặc chảy máu tiểu não xảy ra, phù não có thể tiến triển nhanh, chèn ép thân não, gây rối loạn hô hấp, hôn mê và tử vong nếu không được xử trí kịp thời.

Theo các báo cáo chuyên môn, Việt Nam ghi nhận hơn 222.000 ca đột quỵ mới mỗi năm. Đáng chú ý, chỉ khoảng 23% người bệnh được đưa đến cơ sở y tế trong “giờ vàng” 4,5 giờ đầu. Điều này cho thấy nhận thức cộng đồng về dấu hiệu đột quỵ vẫn còn hạn chế, nhất là với những biểu hiện không điển hình.

Trong cấp cứu đột quỵ, nguyên tắc “thời gian là não” có ý nghĩa quyết định. Mỗi phút chậm trễ đều làm tăng số tế bào thần kinh bị tổn thương, giảm cơ hội phục hồi của người bệnh.

Với đột quỵ tiểu não, người dân cần đi khám ngay khi xuất hiện chóng mặt dữ dội đột ngột, mất thăng bằng, đi không vững, nôn nhiều, đau đầu dữ dội, nhìn đôi, nói khó, nuốt khó, yếu tay chân hoặc rối loạn ý thức. Đặc biệt, nếu triệu chứng xảy ra ở người trung niên, cao tuổi hoặc người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, béo phì, bệnh tim mạch, không nên tự chẩn đoán là rối loạn tiền đình.