Hai biến cố tim mạch cùng lúc, cụ bà 84 tuổi được cứu nhờ chiến lược điều trị hai giai đoạn

TS.BS Phan Thảo Nguyên kiểm tra sức khỏe cho bệnh nhân sau can thiệp.

Khi được chuyển tới Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E, cụ bà N.T.H. (84 tuổi, Hà Nội) trong tình trạng "thập tử nhất sinh". Trước đó, trong một chuyến về quê Hưng Yên ăn giỗ, cụ bất ngờ khó thở dữ dội, tím tái rồi gục ngã.

Hai biến cố chí mạng

Theo TS.BS Phan Thảo Nguyên, Phó Giám đốc Bệnh viện E, ngay khi tiếp nhận, bệnh nhân đã rơi vào tình trạng suy sụp huyết động hoàn toàn.

Huyết áp chỉ còn 70/40 mmHg, nhịp tim tăng lên 130-140 lần/phút, suy hô hấp nặng kèm phù phổi cấp. Các bác sĩ buộc phải sử dụng đồng thời 3 loại thuốc vận mạch với liều rất cao để duy trì huyết áp và sự sống.

Kết quả siêu âm tim cùng các thăm dò chuyên sâu cho thấy người bệnh đang đối mặt với hai bệnh lý tim mạch cực kỳ nguy hiểm xảy ra đồng thời.

Chiếc van hai lá sinh học được thay cách đây 14 năm đã thoái hóa và vôi hóa hoàn toàn, gây hẹp - hở van rất nặng. Dòng máu không thể lưu thông bình thường khiến áp lực dồn ngược lên phổi, gây phù phổi cấp.

Trong khi đó, người bệnh lại xuất hiện thêm nhồi máu cơ tim cấp do tắc cấp tính nhánh động mạch vành mũ (LCx), khiến cơ tim thiếu máu nghiêm trọng.

Một trái tim già nua vừa thiếu máu nuôi, vừa phải hoạt động với một chiếc van gần như hỏng hoàn toàn đã nhanh chóng rơi vào sốc tim sâu, đẩy người bệnh đến sát ranh giới tử vong.

Không thể mổ hở, bác sĩ chọn chiến lược "chia để trị"

Thông thường, khi van tim sinh học hết tuổi thọ sau khoảng 10-15 năm, giải pháp điều trị tiêu chuẩn là phẫu thuật mở ngực để thay van mới.

Tuy nhiên, với một cụ bà 84 tuổi đang sốc tim, suy hô hấp và nguy cơ suy đa tạng, việc mổ tim lần hai gần như không còn khả thi. Không chỉ phải cưa xương ức, bóc tách tim đã dính sau lần mổ trước, bệnh nhân còn phải chạy tuần hoàn ngoài cơ thể - những yếu tố khiến nguy cơ tử vong tăng lên rất cao.

Một cuộc hội chẩn khẩn cấp với sự tham gia của các chuyên gia tim mạch can thiệp, phẫu thuật tim, gây mê hồi sức và chẩn đoán hình ảnh đã được tổ chức ngay tại giường bệnh.

Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, ê-kíp quyết định lựa chọn chiến lược điều trị ít xâm lấn theo hai giai đoạn thay vì mổ hở.

Một tuần giành giật sự sống trước ca can thiệp quyết định

Ở giai đoạn đầu tiên, mục tiêu cấp bách nhất là khôi phục dòng máu nuôi cơ tim.

Ngay trong ngày nhập viện, bệnh nhân được đưa vào phòng can thiệp tim mạch (Cathlab). Các bác sĩ đặt một stent phủ thuốc để tái thông hoàn toàn nhánh động mạch vành mũ bị tắc.

Tuy nhiên, can thiệp mạch vành mới chỉ giải quyết được tình trạng nhồi máu cơ tim. Chiếc van hai lá thoái hóa vẫn tiếp tục gây suy tim nặng.

Sau can thiệp, cụ bà được chuyển về Khoa Hồi sức tích cực.

Suốt một tuần liên tục, các bác sĩ và điều dưỡng phải theo dõi sát từng chỉ số, điều chỉnh máy thở, sử dụng các phác đồ hồi sức chuyên sâu, kiểm soát dịch và giảm dần thuốc vận mạch.

Chỉ khi huyết động ổn định hơn, phù phổi cải thiện và người bệnh đủ điều kiện chịu đựng cuộc can thiệp tiếp theo, ê-kíp mới quyết định bước vào giai đoạn điều trị thứ hai.

Bà cụ qua cơn nguy kịch và đang được chăm sóc đặc biệt

Thay vì mổ hở, các bác sĩ lựa chọn kỹ thuật thay van hai lá qua đường ống thông theo phương pháp "van trong van" (Transcatheter Mitral Valve-in-Valve Replacement - TMViVR).

Đây là kỹ thuật can thiệp tim mạch chuyên sâu dành cho những bệnh nhân có van sinh học cũ bị thoái hóa nhưng nguy cơ phẫu thuật quá cao.

Qua một lỗ chọc nhỏ ở tĩnh mạch đùi vùng bẹn, hệ thống ống thông mang theo van sinh học mới được đưa vào tim dưới hướng dẫn đồng thời của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) và siêu âm tim qua thực quản 3D/4D.

Ống thông được đưa từ tĩnh mạch đùi, xuyên qua vách liên nhĩ để tiếp cận van hai lá.

Khi đến đúng vị trí, chiếc van sinh học mới được bung ra nằm gọn bên trong khung van cũ đã thoái hóa.

Ngay sau khi van mới hoạt động, dòng máu qua tim được khôi phục gần như tức thì, áp lực trong các buồng tim giảm rõ rệt và các chỉ số huyết động nhanh chóng cải thiện.

Sau can thiệp, cụ bà nhanh chóng thoát khỏi tình trạng sốc tim, không còn phù phổi, chức năng hô hấp cải thiện rõ rệt và hồi phục trong niềm vui của gia đình cùng các thầy thuốc.

Theo TS.BS Phan Thảo Nguyên, thành công của ca bệnh không chỉ đến từ việc làm chủ các kỹ thuật can thiệp tim mạch hiện đại như đặt stent trong sốc tim hay thay van hai lá qua đường ống thông, mà còn nhờ chiến lược điều trị hợp lý theo từng giai đoạn và sự phối hợp chặt chẽ của mô hình đa chuyên khoa Heart Team.

Ông cho biết kỹ thuật thay van "van trong van" đang mở ra cơ hội điều trị cho nhiều người bệnh cao tuổi mang van tim sinh học đã thoái hóa nhưng không còn khả năng chịu đựng phẫu thuật mở ngực.

Với nhóm bệnh nhân này, đây có thể là "cánh cửa sống" thứ hai, giúp kéo dài tuổi thọ và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống.