Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng: Không giới hạn địa giới hành chính trong công chứng

Đánh giá kỹ việc chuyển thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng đã tập trung sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến đơn vị hành chính cấp huyện/địa bàn cấp huyện phù hợp với việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và quy định về phân quyền trong quản lý nhà nước về công chứng; quy định về cơ sở dữ liệu công chứng; việc sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy trong hồ sơ yêu cầu công chứng và một số quy định khác nhằm đơn giản hóa thủ tục công chứng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của luật trong bối cảnh đã có nhiều thay đổi như, trước đây là dữ liệu cục bộ, thì bây giờ là dữ liệu tập trung, dữ liệu quốc gia; việc xác thực giấy tờ cũng theo định danh điện tử, sinh trắc học, do vậy đều phải cập nhật.

Đáng lưu ý, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, “sửa đổi, bổ sung một số điều của luật phải bảo đảm không phân biệt địa giới hành chính, phải làm sao ở phạm vi toàn quốc đều có thể công chứng được”.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Đi vào các quy định cụ thể, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải lưu ý, dự thảo Luật quy định chuyển thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên từ Bộ Tư pháp sang Chủ tịch UBND cấp tỉnh, song đề nghị cần đánh giá kỹ lưỡng hơn, bởi lẽ đây là vấn đề được thí điểm thực hiện từ 1/7/2025 đến nay. Theo đó, cần phân tích những kết quả đã đạt được như: nguồn kinh phí đã tiết kiệm được, số lượng thủ tục hành chính đã cắt giảm, hoặc đơn giản hóa thủ tục hành chính do chuyển thẩm quyền như thế nào?.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga tán thành quy định chuyển thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong dự thảo Luật, nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước; phù hợp hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay. Quy định này cũng thống nhất với Nghị định số 121/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp.

“Giao thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh không chỉ rút ngắn thời gian, đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn bảo đảm việc bổ nhiệm công chứng viên sát với nhu cầu thực tiễn của từng địa phương, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và thị trường dịch vụ chung. Qua đó nâng cao hiệu quả phục vụ người dân doanh nghiệp”, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát nêu rõ.

Quy định chặt chẽ Chương trình khung đào tạo nghề công chứng

Về đào tạo nghề công chứng, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga thống nhất giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND tỉnh quyết định việc công nhận tương đương đối với người được đào tạo nghề công chứng ở nước ngoài; đồng thời giao Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định về Chương trình khung đào tạo nghề công chứng và hồ sơ trình tự thủ tục công nhận tương đương đối với người được đào tạo nghề công chứng ở nước ngoài. Quy định này nhằm tạo điều kiện chủ động và linh hoạt cho địa phương trong việc xem xét nhu cầu thực tiễn và tình hình đội ngũ công chứng viên trên địa bàn.

Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Tuy nhiên, để đảm bảo tính thống nhất trong áp dụng pháp luật, cũng như chất lượng, năng lực chuyên môn của đội ngũ công chứng viên, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị, quy định cụ thể, chặt chẽ về Chương trình khung đào tạo nghề công chứng làm căn cứ đối chiếu; quy định rõ hồ sơ, trình tự thủ tục công nhận tương đương đối với người được đào tạo nghề công chứng ở nước ngoài.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ, cần nghiên cứu, chỉnh lý quy định về tiêu chí đối với các giao dịch phải công chứng trên cơ sở cập nhật các quy định pháp luật hiện hành, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, làm cơ sở cho việc quy định các giao dịch phải công chứng theo hướng thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng, tăng cường đáp ứng yêu cầu công chứng tự nguyện của nhân dân, tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, cần đẩy mạnh công chứng điện tử (online), trực tuyến từ xa và thực hiện từng bước việc công chứng không giới hạn địa giới hành chính.

Tiếp tục nghiên cứu, cải tiến mô hình quản lý về số lượng văn phòng công chứng theo địa giới hành chính cấp xã một cách linh hoạt để vừa đáp ứng yêu cầu thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính các cấp, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và hướng tới thay đổi tư duy quản lý đối với văn phòng công chứng.

Đối với công nhận tương đương đối với người được đào tạo nghề công chứng ở nước ngoài, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, nên nghiên cứu thêm, để tránh tình trạng mỗi tỉnh làm một kiểu.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định về trường thông tin, chủ thể quản lý, phương án đầu tư cơ sở dữ liệu công chứng để bảo đảm tính chặt chẽ, khả thi.

Rà soát, chỉnh lý quy định về lưu trữ hồ sơ công chứng để vừa đáp ứng yêu cầu phục vụ việc xác minh, giám định tài liệu trong quá trình tiến hành tố tụng, vừa xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan trong trường hợp để mất, hư hỏng văn bản gốc của công chứng; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về công chứng.

Anh Thảo