Dự án mỏ đồng - vàng lớn nhất Pakistan bị trì hoãn do chiến sự và bất ổn an ninh

Dự án Reko Diq của tập đoàn Barrick tại Pakistan. Ảnh: Barrick Mining

Theo Nikkei Asia, tập đoàn khai khoáng Canada Barrick Mining cho biết quyết định trì hoãn dự án xuất phát từ những diễn biến an ninh phức tạp tại khu vực Tây Nam Pakistan, giáp biên giới Iran, cùng với ảnh hưởng của cuộc chiến giữa Mỹ và Iran.

Thông báo của công ty cho biết thời gian rà soát an ninh sẽ được kéo dài thêm 12 tháng kể từ tháng 7 nhằm đánh giá lại tác động và chiến lược triển khai dự án. Trong giai đoạn này, các hoạt động phát triển sẽ bị giảm tốc, đồng thời có thể ảnh hưởng đến ngân sách và tiến độ đã công bố trước đó.

Dự án Reko Diq nằm tại tỉnh Balochistan, cách biên giới Iran khoảng 85 km, được đánh giá là một trong những mỏ đồng - vàng lớn nhất thế giới chưa được khai thác. Dự án do tập đoàn Barrick nắm 50% cổ phần, phần còn lại thuộc về chính phủ liên bang Pakistan và chính quyền tỉnh Balochistan. Tổng giá trị ước tính có thể vượt 70 tỷ USD trong vòng 37 năm.

Các chuyên gia nhận định, quyết định trì hoãn phản ánh sự hội tụ của nhiều rủi ro. Ông Sean Hagarty, Giám đốc công ty phân tích an ninh Region Alert, cho rằng xung đột Mỹ - Israel và Iran đã làm gián đoạn tuyến vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz, đẩy giá dầu Brent vượt 100 USD/thùng, qua đó làm tăng mạnh chi phí vận hành.

Ông nhấn mạnh chi phí diesel tăng cao đặc biệt gây áp lực lên Reko Diq, nơi toàn bộ hoạt động khai thác phụ thuộc vào máy phát điện trong bối cảnh thiếu điện nghiêm trọng. Giá dầu Brent đã tăng từ dưới 100 USD lên khoảng 107 USD/thùng sau bài phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong đó ông khẳng định chiến dịch quân sự nhằm vào Iran sẽ tiếp tục.

Bên cạnh yếu tố địa chính trị, tình hình an ninh nội địa Pakistan cũng là một rào cản lớn. Các chuyên gia cho rằng việc Barrick đề cập đến leo thang vấn đề an ninh thực chất liên quan đến phong trào nổi dậy kéo dài nhiều năm của các nhóm ly khai Baloch.

Hồi tháng 1, các tay súng Baloch đã thực hiện loạt tấn công phối hợp vào hơn một chục mục tiêu trong tỉnh, khiến hơn 200 người thiệt mạng. Theo nhà phân tích độc lập Kiyya Baloch, từ tháng 2, tập đoàn Barrick đã phải rà soát lại dự án trong bối cảnh căng thẳng gia tăng không chỉ tại Balochistan mà còn trong quan hệ giữa Pakistan và Afghanistan.

Bà Lisa Curtis, Giám đốc chương trình an ninh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tại Trung tâm An ninh Mỹ Mới, nhận định việc khai thác tài nguyên khoáng sản chiến lược của Pakistan luôn đối mặt với nhiều rủi ro. Bà cho rằng các nhóm phiến quân Baloch thường nhắm mục tiêu vào nhà đầu tư nước ngoài nhằm gây bất ổn và làm suy yếu chính phủ.

Ngay cả khi căng thẳng khu vực hạ nhiệt, mối đe dọa từ lực lượng này vẫn là yếu tố khiến nhà đầu tư phải cân nhắc.

Tuy nhiên, một quan chức an ninh Pakistan cho rằng lực lượng ly khai không phải là mối đe dọa dài hạn. Theo vị này, các chiến dịch quân sự đang được triển khai thường xuyên và đủ khả năng kiểm soát tình hình trong tương lai gần.

Dự án Reko Diq từng được xem là bước đột phá của ngành khai khoáng Pakistan, thu hút sự quan tâm của các tổ chức tài chính quốc tế. Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) từng bày tỏ ý định đầu tư 300 triệu USD, trong khi Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ cam kết tới 1,25 tỷ USD.

Việc trì hoãn dự án hiện làm dấy lên lo ngại về môi trường đầu tư tại Pakistan. Ông Ikram ul Haq, chuyên gia tư vấn pháp lý và thuế, nhận định đây là một bước lùi trong nỗ lực khai thác tiềm năng khoáng sản của quốc gia này. Nếu tình hình an ninh không được cải thiện, chi phí dự án sẽ leo thang và tạo tiền lệ tiêu cực cho các nhà đầu tư tương lai.

Không chỉ dừng ở khía cạnh kinh tế, các chuyên gia cảnh báo dự án còn gắn với chiến lược đối ngoại của Pakistan. Giáo sư Farhan Hanif Siddiqui từ Viện Quản trị Kinh doanh Karachi cho rằng Islamabad đã sử dụng tài nguyên khoáng sản như một công cụ trong quan hệ với Mỹ.

Nếu dự án không thể triển khai sau thời gian rà soát, Pakistan không chỉ đối mặt với thiệt hại kinh tế mà còn chịu tác động tiêu cực về mặt ngoại giao.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc