Dự kiến áp dụng ngay biện pháp bảo vệ tạm thời Thẩm phán xử vụ án tham nhũng

Tiếp tục chương trình phiên họp thứ 6, sáng 24/9, với 100% thành viên có mặt đồng ý, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất thông qua về mặt nguyên tắc dự thảo Nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán.

Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng trình bày dự án Nghị quyết tại phiên họp. (Ảnh: Media Quốc hội)

Vợ, chồng, cha mẹ, con của Thẩm phán thuộc diện được bảo vệ

Theo dự thảo do TAND Tối cao trình, Nghị quyết áp dụng đối với Thẩm phán, thân nhân của Thẩm phán và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Thân nhân của Thẩm phán gồm: vợ (chồng), cha đẻ, mẹ đẻ, cha vợ (chồng), mẹ vợ (chồng), cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi theo quy định của pháp luật.

Dự thảo quy định, ngay sau khi nhận được yêu cầu bảo vệ, cơ quan, người có thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ phải kịp thời xem xét, xác minh, đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm, sự cần thiết áp dụng biện pháp bảo vệ Thẩm phán, thân nhân của Thẩm phán.

Việc áp dụng biện pháp bảo vệ phải được quyết định trong thời hạn 48 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu. Trường hợp không áp dụng, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo ngay bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Riêng trường hợp Thẩm phán thụ lý, giải quyết vụ án, vụ việc có mức độ nguy hiểm cao hoặc trường hợp khẩn cấp, dự thảo Nghị quyết yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ phải áp dụng ngay biện pháp bảo vệ tạm thời để bảo đảm an toàn cho người được bảo vệ.

Trong 24 giờ kể từ khi áp dụng biện pháp bảo vệ tạm thời, cơ quan, người có thẩm quyền phải đánh giá mức độ nguy hiểm và quyết định việc tiếp tục áp dụng biện pháp bảo vệ. Hồ sơ, thủ tục được hoàn thiện sau và không làm gián đoạn biện pháp bảo vệ đang được áp dụng.

Theo dự thảo, vụ án, vụ việc có mức độ nguy hiểm cao gồm những vụ nghiêm trọng, phức tạp liên quan an ninh, trật tự, tín ngưỡng, tôn giáo, dân tộc, khiếu kiện đông người; vụ án, vụ việc liên quan tội phạm khủng bố, tội phạm có tổ chức, tội phạm ma túy, tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia, tội phạm tham nhũng, chức vụ và các vụ án, vụ việc nghiêm trọng, phức tạp khác...

Dự thảo Nghị quyết cũng quy định các biện pháp bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của Thẩm phán và thân nhân.

Theo đó, người có hành vi xâm phạm, đe dọa xâm phạm bị buộc chấm dứt ngay hành vi vi phạm. Thẩm phán và thân nhân có thể được đưa đến nơi an toàn; áp dụng biện pháp ngăn chặn, không cho các đối tượng có liên quan tiếp cận.

Cơ quan có thẩm quyền cũng có thể giữ bí mật, thay đổi thông tin, dữ liệu cá nhân; giữ bí mật nơi ở, nơi làm việc của Thẩm phán và thân nhân.

Trường hợp cần thiết, lực lượng, phương tiện, công cụ được bố trí để trực tiếp bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của Thẩm phán, thân nhân.

Ngoài ra, các biện pháp bảo vệ khác có thể được áp dụng theo quy định của pháp luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội biểu quyết thông qua về mặt nguyên tắc dự thảo Nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán. (Ảnh: Media Quốc hội)

Chưa quy định về Thẩm phán được bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp

Kết luận trước khi biểu quyết, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất việc ban hành Nghị quyết sau khi TAND Tối cao có tiếp thu, giải trình bằng văn bản.

Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất phạm vi điều chỉnh như dự thảo đã được tiếp thu, chỉnh lý, vừa thể chế hóa quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, vừa thể chế hóa Quy định 183 của Bộ Chính trị (về bảo vệ cơ quan, tổ chức, người thi hành công vụ trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án).

Về đề xuất Thẩm phán được bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp, Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết đây là nội dung mới, các luật hiện hành chưa quy định và chưa có sự đồng thuận cao giữa các cơ quan. Do đó, trước mắt chưa quy định nội dung này trong dự thảo Nghị quyết.

Tuy nhiên, đây là vấn đề cần sớm được nghiên cứu để thể chế hóa Quy định 183 của Bộ Chính trị. Do nội dung này thuộc lĩnh vực pháp luật về bảo hiểm, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ có văn bản gửi Chính phủ, đề nghị chỉ đạo nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm xã hội, trong đó xem xét quy định về bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp đối với các chức danh tư pháp.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất quy định nguyên tắc chung về loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của Thẩm phán trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, bao gồm hoạt động xét xử. Việc loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm cụ thể được thực hiện theo các luật của Quốc hội và quy định có liên quan.

Đối với biện pháp bảo vệ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất quy định Chánh án Tòa án, Chánh tòa Tòa Phúc thẩm nơi Thẩm phán công tác được đề nghị cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ Thẩm phán, thân nhân theo phân cấp của Chánh án TAND Tối cao để phù hợp với mô hình tổ chức mới của hệ thống Tòa án.

Đồng thời, đồng ý quy định đơn vị Quân đội có thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ đối với Thẩm phán và thân nhân của Thẩm phán trong Tòa án quân sự.

Một nội dung khác được yêu cầu tiếp tục nghiên cứu là thời hạn áp dụng biện pháp bảo vệ. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, cần phân loại mức độ bảo vệ gắn với thời hạn và yêu cầu bảo vệ đối với từng trường hợp.

Những trường hợp cấp bách, quan trọng phải được xử lý nhanh. Trong khi đó, có trường hợp nguy cơ bị xâm phạm kéo dài nhiều năm, thậm chí sau khi Thẩm phán đã nghỉ hưu vẫn có thể bị tấn công, nên thời hạn và biện pháp bảo vệ cần được thiết kế phù hợp, không áp dụng giống nhau cho tất cả trường hợp.

Trên cơ sở ý kiến tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị TAND Tối cao chủ trì, phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tiếp thu, hoàn chỉnh dự thảo Nghị quyết và báo cáo liên quan để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua bằng văn bản.