Dự kiến sẽ trình Quốc hội sửa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và Luật BHXH

Toàn cảnh buổi làm việc.

Theo báo cáo của hai cơ quan soạn thảo, cả 2 luật hiện hành đều đã được triển khai thi hành trong thực tiễn, qua đó góp phần quan trọng vào việc xây dựng hành lang pháp lý đầy đủ, điều chỉnh các lĩnh vực an sinh xã hội và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Theo các cơ quan, dự kiến 2 dự án luật này sẽ trình Quốc hội tại kỳ họp tới.

Chiều ngày 27/1, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã có buổi làm việc với đại diện Bộ Y tế và Bộ Nội vụ về tiến độ xây dựng 2 dự án luật dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tới, gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Ngăn chặn triệt để các loại thuốc lá thế hệ mới

Đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, sau 13 năm thi hành, Luật đã góp phần làm giảm tỷ lệ hút thuốc lá điếu trong nam giới trưởng thành ở nước ta, đồng thời giảm đáng kể tình trạng phơi nhiễm khói thuốc thụ động tại gia đình, nơi công cộng và nơi làm việc.

Thực tiễn cho thấy, thuốc lá điện tử (TLĐT) tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng khi có thể bị pha trộn ma túy, làm gia tăng nguy cơ nghiện và các tệ nạn xã hội. Nhiều ca ngộ độc do sử dụng TLĐT đã được ghi nhận, chủ yếu ở lứa tuổi học sinh, trong đó có cả nữ giới. Thuốc lá tiếp tục gây ra gánh nặng lớn về bệnh tật, tử vong sớm, chi phí y tế, tổn thất kinh tế và ô nhiễm môi trường, chiếm hơn 2% GDP mỗi năm.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Đỗ Thị Lan chủ trì buổi làm việc.

Trước thực tiễn đó, cơ quan soạn thảo dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã đề xuất hai nhóm chính sách trọng tâm, hướng tới bịt kín hoàn toàn các khoảng trống pháp lý, cũng như tăng cường hiệu quả kiểm soát thuốc lá trong giai đoạn mới.

Nhóm chính sách thứ nhất tập trung vào việc cấm toàn diện thuốc lá thế hệ mới, bao gồm TLĐT, thuốc lá nung nóng (TLNN) và các loại thuốc lá mới khác. Theo cơ quan soạn thảo, quy định cấm không chỉ dừng lại ở hoạt động kinh doanh mà còn bao gồm tàng trữ, vận chuyển, quá cảnh, sử dụng, quảng cáo và khuyến mại. Đáng chú ý, dự thảo luật mở rộng phạm vi điều chỉnh thông qua việc làm rõ khái niệm "thuốc lá mới khác", bao quát các sản phẩm chứa nicotine dưới nhiều hình thức như túi ngậm nicotine, dạng hít, shisha và các sản phẩm tương tự.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn phát biểu.

Nhóm chính sách thứ hai tập trung tăng cường các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, phù hợp với khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới và Công ước khung về kiểm soát thuốc lá. Theo đó, dự thảo luật đề xuất cấm hoàn toàn việc trưng bày sản phẩm thuốc lá tại các điểm bán, nhằm loại bỏ hình thức quảng bá trá hình vốn có tác động mạnh đến hành vi tiêu dùng, đặc biệt là đối với thanh thiếu niên.

Một nội dung đáng chú ý khác trong dự thảo luật là việc mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, bao gồm cơ sở y tế, giáo dục, khu vui chơi giải trí, di tích lịch sử, nơi làm việc, nhà hàng, khách sạn, sân bay, khu sinh hoạt chung của chung cư và các phương tiện giao thông công cộng.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội yêu cầu cơ quan soạn thảo cần cân nhắc kỹ lưỡng tính khả thi của các quy định khi ban hành; đồng thời có báo cáo đánh giá tác động chính sách cụ thể, rõ ràng, toàn diện, bảo đảm luật không chỉ chặt chẽ về mặt chính sách mà còn thực sự đi vào cuộc sống.

Chính sách BHXH cần phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp

Đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH, mặc dù Luật BHXH số 41/2024/QH15 mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, song bối cảnh xây dựng và thông qua luật diễn ra trước khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Ban Bí thư ban hành các quan điểm, chủ trương lớn về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương phát biểu.

Cơ quan soạn thảo cho biết, dự thảo Luật không mở rộng hay thu hẹp phạm vi điều chỉnh của Luật BHXH số 41/2024/QH15 mà giữ nguyên phạm vi điều chỉnh của luật hiện hành, tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện chính sách BHXH để phù hợp với sự thay đổi về mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan có liên quan. Cách tiếp cận này được đánh giá là thận trọng, tránh xáo trộn lớn đối với các chế độ, chính sách BHXH đã được Quốc hội thông qua và chuẩn bị triển khai từ ngày 1/7/2025.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng tập trung xử lý các nội dung mang tính kỹ thuật, tổ chức như điều chỉnh thẩm quyền, trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan BHXH; rà soát các quy định không còn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm sự thống nhất với các luật mới được ban hành như Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Luật Thanh tra. Đây được xem là giải pháp nhằm "khớp nối" Luật BHXH với hệ thống pháp luật hiện hành, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác tổ chức thực hiện.

Lê Bảo