Du lịch Ba Vì: Khai thác đến đâu để không tổn hại rừng?

Sức hút từ mùa hoa dã quỳ và những ngày săn mây đưa hàng nghìn du khách đến Vườn quốc gia Ba Vì, nhưng lượng khách tăng nhanh cũng kéo theo áp lực lên hệ sinh thái. Bài toán đặt ra là phát triển du lịch đến đâu để không đánh đổi tài nguyên rừng.

Khách tăng mạnh, áp lực lên rừng hiện hữu

Ngày 1/11/2026, Vườn quốc gia Ba Vì ghi nhận khoảng 13.000 lượt khách đến tham quan, ngắm hoa dã quỳ và săn mây. Đây là lượng khách kỷ lục trong một ngày. Từ tháng 10 đến hết năm, nơi đây trung bình đón khoảng 4.000 lượt khách mỗi ngày, riêng dịp cuối tuần tăng lên khoảng 6.000 lượt.

Những cung đường hoa dã quỳ, cảnh quan núi rừng và khí hậu mát mẻ trở thành lợi thế thu hút du khách. Tuy nhiên, lượng người đổ về đông cũng khiến công tác quản lý, bảo vệ rừng đối mặt với nhiều áp lực. Các hoạt động cắm trại, ăn uống, chụp ảnh và di chuyển thiếu kiểm soát có thể phát sinh rác thải, tiếng ồn, nguy cơ cháy rừng, ảnh hưởng đến thảm thực vật và cảnh quan tự nhiên.

Đáng chú ý, một số du khách tự ý đi theo đường mòn, lối mở để khám phá những khu vực sâu bên trong vườn, gây khó khăn cho lực lượng kiểm lâm.

Những cung đường hoa dã quỳ tạo sức hút đối với du khách, góp phần thúc đẩy hoạt động tham quan tại Ba Vì.

Những cung đường hoa dã quỳ tạo sức hút đối với du khách, góp phần thúc đẩy hoạt động tham quan tại Ba Vì.

Ông Nguyễn Văn Thiện, đại diện lực lượng kiểm lâm Vườn quốc gia Ba Vì, cho biết: "Một số năm gần đây, hiện tượng khách du lịch đi qua đường mòn, lối mở tự phát vào sâu trong vườn là có. Ở những thời điểm đông khách, lực lượng kiểm lâm phải phối hợp sát sao với Trung tâm Giáo dục môi trường và Dịch vụ để tuyên truyền, nhắc nhở liên tục, nhằm giúp khách nhận thức đúng về giá trị của rừng và tuân thủ quy định bảo tồn".

Bên cạnh hoạt động tham quan, việc mở rộng dịch vụ, đầu tư công trình phục vụ du lịch cũng tiềm ẩn nguy cơ tác động đến không gian tự nhiên nếu thiếu kiểm soát. Tháng 6/2025, công trình xây dựng không có giấy phép tại khu du lịch Thiên Sơn - Suối Ngà từng được phản ánh, khiến cơ quan chức năng phải yêu cầu kiểm tra, xác minh và xử lý nếu phát hiện sai phạm.

Vụ việc cho thấy yêu cầu giám sát hoạt động đầu tư, kinh doanh tại khu vực có rừng cần được đặt lên hàng đầu. Bởi với rừng đặc dụng, những tác động từ hoạt động xây dựng không chỉ liên quan đến thủ tục hành chính mà còn có thể ảnh hưởng đến cảnh quan, sinh cảnh và môi trường sống của các loài sinh vật.

Kiểm soát sức chịu tải, gắn bảo tồn với sinh kế người dân

Một trong những khó khăn lớn trong công tác bảo vệ rừng tại Ba Vì là nguồn nhân lực còn mỏng so với diện tích và địa hình quản lý.

Ông Nguyễn Văn Thiện cho biết: "Khó khăn lớn nhất của chúng tôi là nhân lực quá ít. Một trạm kiểm lâm được giao quản lý hơn 1.000 ha rừng nhưng chỉ có 4 nhân sự. Địa hình trải rộng, dốc và phức tạp, kéo vòng từ xã này sang xã kia khiến khâu quản lý, kiểm soát gặp rất nhiều rào cản".

Trong khi lượng khách tăng cao vào mùa du lịch, lực lượng kiểm lâm vẫn phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ từ tuần tra, phát hiện vi phạm đến tuyên truyền, hướng dẫn du khách. Địa bàn rộng, nhiều khu vực hiểm trở khiến việc kiểm soát các hoạt động phát sinh càng thêm khó khăn.

Lượng khách tập trung vào mùa cao điểm đặt ra yêu cầu kiểm soát hoạt động tham quan và bảo vệ cảnh quan.

Lượng khách tập trung vào mùa cao điểm đặt ra yêu cầu kiểm soát hoạt động tham quan và bảo vệ cảnh quan.

Theo Điều 53 Luật Lâm nghiệp năm 2017, chủ rừng phải xây dựng đề án du lịch sinh thái trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Hoạt động đầu tư, kinh doanh du lịch trong rừng đặc dụng phải phù hợp với đề án, bảo đảm không ảnh hưởng đến hệ sinh thái tự nhiên, đa dạng sinh học và cảnh quan môi trường.

Do đó, trước áp lực gia tăng lượng khách, Vườn quốc gia Ba Vì cần phân định rõ khu vực được phép tổ chức du lịch với những khu vực phải bảo vệ nghiêm ngặt. Tại các điểm nhạy cảm về sinh thái, lượng khách, phương tiện, hoạt động cắm trại và dịch vụ cần được kiểm soát dựa trên sức chịu tải của môi trường, thay vì chỉ căn cứ vào nhu cầu thị trường.

Đối với các dự án đầu tư, hiệu quả kinh tế không thể là tiêu chí duy nhất. Mọi hoạt động xây dựng, kinh doanh cần phù hợp với phương án quản lý rừng, không làm suy giảm đa dạng sinh học và ảnh hưởng đến cảnh quan tự nhiên.

Một hướng đi khác là gắn bảo tồn với sinh kế của người dân sống tại khu vực vùng đệm. Khi người dân có cơ hội tham gia và hưởng lợi từ các hoạt động bảo vệ, phát triển rừng, việc giữ gìn tài nguyên thiên nhiên sẽ trở thành lợi ích thiết thực của cộng đồng. Một số loài cây cho lâm sản ngoài gỗ như quế, dổi, tre có thể được nghiên cứu, lựa chọn phù hợp với điều kiện sinh thái và phương án quản lý rừng.

Tuần tra, giám sát và phát hiện sớm vi phạm là những nhiệm vụ quan trọng trong công tác bảo vệ rừng.

Tuần tra, giám sát và phát hiện sớm vi phạm là những nhiệm vụ quan trọng trong công tác bảo vệ rừng.

Cùng với đó, cần phân định rõ trách nhiệm giữa ban quản lý, doanh nghiệp, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư. Trong đó, ban quản lý tăng cường giám sát, bảo vệ rừng; doanh nghiệp thực hiện đúng phương án khai thác và nghĩa vụ bảo vệ môi trường; chính quyền địa phương kiểm tra, xử lý vi phạm. Du khách cũng cần tuân thủ quy định, không xả rác, không tự ý đi vào khu vực cấm.

Mùa hoa dã quỳ có thể tạo sức hút nhất thời, nhưng hệ sinh thái rừng mới là giá trị cốt lõi làm nên sức hấp dẫn lâu dài của Ba Vì. Phát triển du lịch là cần thiết, song không thể đánh đổi bằng việc thu hẹp không gian tự nhiên hay làm suy giảm chất lượng rừng. Điều quan trọng không chỉ là thu hút thêm du khách mà phải bảo đảm hoạt động khai thác nằm trong giới hạn môi trường có thể đáp ứng.

Ngọc Ánh - Bảo Khuyên

Nguồn Đại Đoàn Kết: https://daidoanket.vn/du-lich-ba-vi-khai-thac-den-dau-de-khong-ton-hai-rung.html