Du lịch cùng lễ hội: Làm sao thu hút du khách?

Nhiều lễ hội tại Đà Nẵng thu hút đông người dân và du khách tham gia. Trong ảnh: Ngư dân làng Nam Ô tổ chức lễ tế cá Ông và cầu ngư hằng năm. Ảnh: HUỲNH KÝ

Xây dựng sản phẩm đặc hữu

Ông Văn Tiến Việt, Giám đốc Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ du lịch Today (Đà Nẵng) chia sẻ, chỉ đơn giản nhìn vào bản đồ điểm đến sau Tết của địa bàn Đà Nẵng, mọi người đã cảm nhận được không khí lễ hội diễn ra sôi nổi, lan tỏa.

Ngành văn hóa địa phương cần khảo sát, định vị các sự kiện, lễ hội đã mang tính truyền thống ở các địa bàn cơ sở, làm tư liệu cho định hướng khai thác du lịch, bởi số lượng rất lớn và đa dạng.

Có thể kể đến những lễ hội chung như Nguyên tiêu (rằm tháng Giêng), tế cá Ông (cầu ngư, khai biển), đua thuyền, nhưng với người dân xứ Quảng lại luôn có phong tục khác biệt.

Ngoài ra, là các lễ hội bản địa, quy mô nhỏ nhưng luôn tổ chức chu đáo, thành cẩn, như các lễ hội giỗ tổ nghề mộc Kim Bồng, nghề yến Cù Lao Chàm, làng gốm Thanh Hà; lễ rước cộ Bà Chợ Được, lễ rước Thần Nông (mục đồng), lễ hội Bà Thu Bồn...

Tại các đình làng, miếu tiền hiền, miếu cô bác lâu năm, người dân cũng có những lễ cúng, lễ tế rất nghiêm trang, có lễ kéo dài 2-3 ngày tổ chức.

“Tất cả là những nhóm sự kiện lễ hội, đúc kết từ nhiều thế hệ, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh, quan niệm cộng đồng của đa số người dân sở tại. Do đó, các lễ hội luôn cuốn hút rất đông người tham gia, và là một cơ hội rất lớn cho các hoạt động thăm viếng vãng lai, tìm hiểu văn hóa của du khách.

Khai thác tốt các lễ hội này, khéo léo kết hợp du lịch với văn hóa tâm linh, tín ngưỡng dân gian, nhất là các điểm đến gắn với các nhân vật lịch sử, sắc phù thần linh, là cơ hội thực thụ của du lịch”, ông Việt nói.

Từ góc cạnh này, một số chuyên gia tư vấn chỉ điểm có hai hướng hỗ trợ, hợp tác với chính người dân tại các điểm đến lễ hội để tổ chức phục dựng, tôn vinh giá trị văn hóa địa phương, qua đó triển khai tổ chức du lịch hợp lý.

Đó là đồng hành địa phương nghiên cứu, xây dựng các kịch bản lễ hội có chiều sâu, có giá trị bền vững, tạo nên những sản phẩm đặc hữu cho địa phương có sự kiện. Nếu có thể kết hợp hoạt động tài trợ cho các lễ hội, chắc chắn cơ hội hợp tác của các đơn vị du lịch, lữ hành sẽ càng tăng thêm.

Ngoài ra, cần sáng tạo, nâng tầm giá trị văn hóa, lịch sử cho các lễ hội, tạo nên các hoạt động, sự kiện phụ trợ gắn kết các ý nghĩa, hình ảnh truyền thống để tăng hiệu quả lan tỏa, thể hiện giá trị các lễ hội.

Điều này cần tuân thủ nghiêm túc cách làm, cách tổ chức gắn liền các hoạt động, quan điểm đời sống bền vững, tập quán, tín ngưỡng dân gian, để các tiết mục, chương trình diễn ra tự nhiên, không phải là sân khấu hóa sự kiện lễ hội…

Làm mới không gian lễ hội

Ông Văn Tiến Việt giải thích rõ hơn góc nhìn về làm mới các không gian lễ hội, là các tổ chức, doanh nghiệp du lịch nên tìm hiểu đúng nội dung các lễ hội để đề ra phương án, hoạt động mới, hấp dẫn hơn, phù hợp tâm lý cộng đồng. Biến các lễ hội dân gian đơn thuần thành sự kiện hỗ trợ giá trị văn hóa bản địa, nhất là tạo điều kiện cho đời sống người dân.

Yêu cầu “biến di sản thành tài sản” là một định hướng rất quan trọng, để du lịch liên kết đúng nghĩa với các lễ hội, thành tâm điểm dư luận, sự kiện địa bàn.

Đơn cử với một lễ hội đình làng truyền thống, bên cạnh những hoạt động tế lễ, cầu phúc, tôn vinh ân đức tiền nhân, đơn vị tổ chức có thể đưa các hoạt động hội, với các trò chơi, cuộc thi mang ý nghĩa tích cực, hiển đạt rõ hơn những giá trị văn hóa địa phương.

Một số cơ sở ở Hội An, Tam Kỳ đã từng tổ chức những cuộc thi “Trạng nguyên nhí cho trẻ em”, “Viết chữ đẹp cho người lớn”… tại các lễ hội địa bàn, là một điển hình sáng tạo, gắn liền nguồn cội và phù hợp tâm tư cộng đồng.

Trong xu thế vận động phát triển của xã hội, khuynh hướng làm mới những không gian lễ hội lại càng bùng nổ. Các doanh nghiệp du lịch cần bám sát cơ hội này, từ chính các lễ hội truyền thống, đề đạt những hoạt động mới, nhất là có thể mở rộng những không gian lễ hội từ bản địa, quy mô nhỏ thành sự kiện văn hóa du lịch hấp dẫn, quy mô lớn.

Đơn cử lễ hội Bà Thu Bồn, từng có những đề xuất chiều sâu của các doanh nghiệp văn hóa du lịch, tổ chức thành kịch bản sự kiện, định hình đầu tư cả những điểm đến tâm linh, địa chỉ quảng diễn những nghề dệt vải, may mặc, nuôi trồng thủy sản…

Ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng nhìn nhận, phạm vi hoạt động du lịch địa phương giờ đã trải mở rộng hơn, đòi hỏi các đơn vị lữ hành, du lịch phải không ngừng kiến tạo các giá trị mới hơn. Trong đó, yêu cầu khai thác văn hóa truyền thống, văn hóa di sản, tạo sản phẩm du lịch mới, đặc hữu cho địa phương, tăng hiệu ứng xã hội, là vấn đề đáng quan tâm.

Do đó, đặt vấn đề khai thác hiệu quả các lễ hội truyền thống, định hướng xây dựng cả những lễ hội mới, giải pháp làm mới không gian cố hữu, nhắm đến các tiêu chuẩn du lịch quốc tế hóa và bản địa hóa sâu sắc hơn, là trách nhiệm cần làm của các cấp quản lý, các nhà tổ chức và đầu tư du lịch.

Sau cùng, du lịch cùng lễ hội chỉ thật sự bền vững khi lễ hội được đặt đúng vị trí của nó: không phải “sản phẩm trình diễn” cho du khách, mà là không gian văn hóa sống động của cộng đồng. Khi người dân là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và tự hào với lễ hội của mình, còn du khách đến để lắng nghe, trải nghiệm và tôn trọng, thì mỗi mùa lễ hội sẽ trở thành một cuộc gặp gỡ đầy cảm xúc giữa con người với con người, giữa quá khứ với hiện tại.

Đó cũng là con đường để Đà Nẵng không chỉ thu hút du khách bằng sự mới lạ nhất thời, mà giữ chân họ bằng chiều sâu văn hóa, bằng những ký ức đẹp đủ sức gọi mời người ta quay trở lại, thêm một lần nữa và nhiều lần sau đó.

HUỲNH KÝ - XUÂN THỤC