Du lịch Việt Nam 'chốt' kịch bản tăng trưởng dài hạn giai đoạn 2026-2031

Du lịch Việt Nam có nhiều dư địa phát triển mới hậu sáp nhập các tỉnh, thành phố. (Ảnh minh họa: Vương Công Nam/Vietnam+)

Ngành du lịch Việt vừa trải qua quý I đạt được mốc tăng trưởng tích cực nhất từ trước đến nay với trên 6,7 triệu lượt khách quốc tế (tăng 12,4% so với cùng kỳ năm 2025), khách du lịch nội địa ước đạt khoảng 37 triệu lượt, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 267 nghìn tỷ đồng.

Tuy nhiên, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh nhận định trong quý I, bối cảnh quốc tế có nhiều bất lợi, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông làm gia tăng giá nhiên liệu, khiến chi phí vận tải hàng không và dịch vụ du lịch tăng cao. Dù không trực tiếp, song các tác động gián tiếp tới tâm lý tiêu dùng, chi tiêu du lịch và hoạt động kinh doanh trong ngành là khá rõ nét.

Trước những thuận lợi và khó khăn, Cục trưởng cho biết đơn vị này này đã xây dựng hai kịch bản tăng trưởng cho năm 2026 và giai đoạn 2026-2031.

“Chốt” kịch bản tăng trưởng giai đoạn mới

Lãnh đạo ngành chỉ rõ một số cơ hội nổi bật cho du lịch như xu hướng dịch chuyển dòng khách quốc tế tới các điểm đến an toàn, gần và tiết kiệm hơn; gia tăng dòng khách từ các thị trường gần; đồng thời tạo cơ hội để Việt Nam tiếp tục khẳng định thương hiệu điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn. Đồng thời với đó là thách thức về giá vé máy bay tăng, gián đoạn các đường bay quốc tế, xu hướng thắt chặt chi tiêu toàn cầu và cạnh tranh gay gắt từ các nước trong khu vực Đông Nam Á về chính sách thị thực, xúc tiến và kích cầu.

Trên cơ sở phân tích các yếu tố thuận lợi và khó khăn, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam xây dựng hai kịch bản tăng trưởng cho năm 2026.

Theo Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh, ở kịch bản cao, tình hình quốc tế sớm ổn định, các xung đột được kiểm soát và các giải pháp hỗ trợ phát huy hiệu quả, ngành phấn đấu hoàn thành mục tiêu Chính phủ giao là 25 triệu lượt khách quốc tế, 150 triệu lượt khách nội địa và tổng thu 1,125 triệu tỷ đồng.

Đại sứ du lịch Greg Norman đã lên kế hoạch quảng bá du lịch golf Việt Nam nói riêng cũng như hình ảnh điểm đến Việt Nam nói chung.

Trong đó, quý I đã đạt trên 6,7 triệu lượt khách quốc tế và 37 triệu lượt khách nội địa. Dự kiến quý II đạt khoảng 5,6 triệu lượt khách quốc tế và 44 triệu lượt khách nội địa; quý III đạt 5,6 triệu lượt khách quốc tế và 45 triệu lượt khách nội địa; quý IV đạt khoảng 7 triệu lượt khách quốc tế và 24 triệu lượt khách nội địa.

Với kịch bản thấp, trong trường hợp xung đột địa chính trị kéo dài, kinh tế thế giới tiếp tục suy giảm hoặc phát sinh thiên tai, dịch bệnh, ngành dự kiến đạt khoảng 22,5 triệu lượt khách quốc tế và 130 triệu lượt khách nội địa. Theo đó, quý II ước đạt khoảng 5 triệu lượt khách quốc tế và 35 triệu lượt khách nội địa; quý III đạt khoảng 4,8 triệu lượt khách quốc tế và 35 triệu lượt khách nội địa; quý IV đạt khoảng 5,9 triệu lượt khách quốc tế và 23 triệu lượt khách nội địa.

Về dài hạn, giai đoạn 2026-2031, Cục xây dựng ba kịch bản tăng trưởng. Kịch bản thận trọng đặt kế hoạch mức tăng khách quốc tế khoảng 8-10%/năm, đến năm 2030 đạt khoảng 35-38 triệu lượt khách. Kịch bản cơ sở đạt mức tăng 12-15%/năm, hướng tới 40-45 triệu lượt khách quốc tế năm 2030. Với kịch bản tăng trưởng cao, trong điều kiện có đột phá về thị thực, hàng không và chuyển đổi số, khách quốc tế có thể tăng 15-18%/năm, phấn đấu đến năm 2030 đạt 45-50 triệu lượt khách.

Muốn hiện thực hóa các mục tiêu kế hoạch này, Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh cho biết toàn ngành sẽ phải tập trung triển khai đồng bộ các nhóm nhiệm vụ trước mắt, trung hạn và dài hạn.

Trong ngắn hạn, trọng tâm là tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết số 08 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; Nghị quyết số 82 của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy nhanh phục hồi, tăng tốc phát triển du lịch hiệu quả, bền vững; các công điện, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ; đồng thời đẩy nhanh sửa đổi Luật Du lịch 2017, sửa đổi các nghị định liên quan và hoàn thiện Đề án phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong thời kỳ mới.

Đồng thời rà soát, điều chỉnh Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 để phù hợp với bối cảnh mới sau đại dịch COVID-19; tăng cường định vị thương hiệu điểm đến Việt Nam an toàn, thân thiện, hấp dẫn; đa dạng hóa thị trường khách, tập trung vào các thị trường truyền thống có khả năng chi tiêu cao; đẩy mạnh xúc tiến quảng bá và ưu tiên chuyển đổi số, đặc biệt là xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số ngành du lịch theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị.

Ở trung và dài hạn, ngành sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, liên kết sản phẩm, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và đặc biệt là tăng cường năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp du lịch. Theo Cục trưởng, hiện cả nước có hơn 4.000 doanh nghiệp lữ hành quốc tế nhưng trên 90% là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, rất thiếu những doanh nghiệp quy mô lớn để cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Tái cấu trúc hệ thống, đổi mới tư duy

Chỉ đạo về kịch bản tăng trưởng của ngành du lịch giai đoạn mới, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong nhấn mạnh, trong bối cảnh Quốc hội khóa XVI đã kiện toàn Chính phủ mới với tinh thần hành động quyết liệt, yêu cầu đặt ra đối với các ngành, lĩnh vực, trong đó có du lịch, ngày càng cao hơn… Khi bước sang giai đoạn phát triển mới, dư địa tăng trưởng theo chiều rộng ngày càng thu hẹp, đòi hỏi ngành phải thay đổi mạnh mẽ về tư duy, phương thức điều hành và cách tiếp cận mục tiêu.

Theo Thứ trưởng Hồ An Phong, thời điểm đầu sau đại dịch COVID-19, du lịch có tốc độ tăng trưởng cao là điều dễ thấy do xuất phát điểm thấp, thị trường bật tăng mạnh theo đà phục hồi. Nhưng khi quy mô ngành ngày càng lớn, việc duy trì mức tăng trưởng cao sẽ khó hơn rất nhiều.

“Càng về sau, tăng trưởng càng phải dựa trên chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng thực chất. Vì vậy, ngành du lịch không thể tiếp tục chỉ chạy theo số lượng khách mà cần chuyển mạnh từ tư duy số lượng sang tư duy đóng góp kinh tế, chất lượng tăng trưởng và hiệu quả tổng thể. Điều quan trọng không chỉ là bao nhiêu lượt khách, mà là mức chi tiêu, thời gian lưu trú, khả năng lan tỏa tới các ngành khác, đóng góp vào GDP và mức độ bền vững của điểm đến,” ông Phong nhấn mạnh.

Các điểm đến lịch sử của Việt Nam trong mắt giới trẻ. (Ảnh: Vương Công Nam/Vietnam+)

Từ định hướng đó, Thứ trưởng Hồ An Phong yêu cầu ngành tập trung tái cấu trúc hệ thống sản phẩm theo phân khúc chất lượng cao, nâng tỷ trọng lưu trú 4-5 sao, phát triển mạnh các sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp, vui chơi giải trí chất lượng, vận tải du lịch chuyên biệt và các dịch vụ gia tăng giá trị. Bởi cùng một tài nguyên nhưng nếu biết tổ chức thành sản phẩm chất lượng, định vị đúng phân khúc, bán với giá trị cao thì hiệu quả kinh tế sẽ khác biệt hoàn toàn, đồng thời giảm áp lực lên môi trường và hạ tầng. Đây chính là hướng đi cần thiết để du lịch phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Đáng chú ý, việc xây dựng bộ chỉ số thống kê mới của ngành, phản ánh đầy đủ đóng góp thực chất của du lịch đối với nền kinh tế là nội dung được lãnh đạo Bộ đặc biệt nhấn mạnh. Theo đó, cần đo lường không chỉ doanh thu lưu trú mà cả các giá trị lan tỏa sang hàng không, vận tải, viễn thông, tài chính, bán lẻ, bất động sản, ăn uống và các dịch vụ liên quan. Thứ trưởng Hồ An Phong cho rằng, chỉ khi lượng hóa được đầy đủ đóng góp của du lịch vào GDP thì mới có thể quản trị, điều hành tăng trưởng một cách khoa học.

Về thị trường, Thứ trưởng Hồ An Phong khẳng định cần tiếp tục kiên định với chiến lược đa dạng hóa thị trường quốc tế, đồng thời đặc biệt coi trọng thị trường nội địa - động lực thúc đẩy dịch chuyển tiêu dùng, kích hoạt các chuỗi giá trị kinh tế ở từng địa phương.

Thứ trưởng Hồ An Phong đánh giá cao kết quả mở rộng thị trường thời gian qua khi Việt Nam đã từng bước tiếp cận sâu hơn các khu vực tiềm năng như Nam Mỹ, Nam Á và một số thị trường mới nổi. Trong đó, Ấn Độ tiếp tục là thị trường tăng trưởng theo cấp số nhân, Nga phục hồi mạnh mẽ, còn khu vực Đông Bắc Á với Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc) vẫn giữ vai trò trụ cột trong cơ cấu khách quốc tế đến Việt Nam. Trong bối cảnh thế giới còn nhiều biến động, ưu tiên các thị trường gần, có khả năng phục hồi nhanh và kết nối thuận lợi là hướng đi phù hợp.

Chính sách thị thực thông thoáng và linh hoạt đã cho thấy hiệu quả rõ nét, được xác định là một trong những đòn bẩy quan trọng để mở rộng thị trường. Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Hồ An Phong việc đề xuất mở rộng chính sách visa cần được chuẩn bị hết sức bài bản, có đánh giá tác động cụ thể theo từng nhóm thị trường, từng cấp độ miễn thị thực, nhằm bảo đảm hiệu quả thực chất và sức thuyết phục trong quá trình tham mưu Chính phủ.

Lãnh đạo Bộ yêu cầu tăng trưởng du lịch phải gắn chặt với trách nhiệm của địa phương, doanh nghiệp và hệ sinh thái dịch vụ liên quan. (Ảnh minh họa: Vương Công Nam/Vietnam+)

Ông Phong nhấn mạnh, hoạt động du lịch không diễn ra ở cơ quan quản lý trung ương mà diễn ra tại điểm đến, tại địa phương, vì vậy tăng trưởng phải gắn chặt với trách nhiệm của địa phương, doanh nghiệp và hệ sinh thái dịch vụ liên quan.

Bên cạnh các động lực truyền thống, Thứ trưởng Hồ An Phong đề nghị tiếp tục mở rộng các dư địa tăng trưởng mới, trong đó có du lịch đường sắt, đường thủy, đường biển, du lịch y tế, chăm sóc sức khỏe, du lịch nông nghiệp và du lịch MICE. Đặc biệt, du lịch đường sắt liên vận với Trung Quốc và xa hơn là châu Âu cần sớm được cụ thể hóa bằng các tuyến sản phẩm chuyên đề, tour liên quốc gia và các hành trình trải nghiệm mang tính biểu tượng.

Đối với du lịch đường thủy và tàu biển, cần tích hợp phát triển dịch vụ du lịch, hình thành hệ sinh thái logistics riêng cho khách du lịch nhằm khai thác hiệu quả lợi thế đường biển và đường sông của Việt Nam.

Về mặt thể chế, Thứ trưởng Hồ An Phong cho rằng đây là khâu đột phá có ý nghĩa quyết định; đề nghị đơn vị nghiên cứu theo hướng xây dựng Nghị quyết mới của Bộ Chính trị về phát triển du lịch, kế thừa tinh thần Nghị quyết 08 nhưng cập nhật yêu cầu mới, ngắn gọn hơn, mạnh mẽ hơn và mang tính hành động cao hơn. Song song với đó là tiếp tục hoàn thiện Luật Du lịch theo hướng thực chất, tăng tham vấn doanh nghiệp, hiệp hội và chuyên gia để bảo đảm luật đi vào cuộc sống, giải quyết được các điểm nghẽn phát sinh từ thực tiễn.

Một nội dung được Thứ trưởng Hồ An Phong lưu ý đặc biệt là chuyển đổi số và phát triển du lịch thông minh. Theo ông, nếu không tận dụng giai đoạn đầu tư công trung hạn hiện nay để hình thành các dự án lớn về du lịch thông minh, ngành sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển trong nhiều năm tới. Vì vậy, cần sớm xác định rõ bài toán, nguồn lực, mô hình triển khai và các dự án trọng điểm để tạo nền tảng số cho toàn ngành.

Đặc biệt, về cách tiếp cận, Thứ trưởng Hồ An Phong yêu cầu thay đổi tư duy từ các cụm từ chung chung sang các giải pháp cụ thể, có sản phẩm, có thời hạn và đơn vị thực hiện rõ ràng. Như du lịch văn hóa cần cụ thể hóa bằng các mô hình tiêu biểu như du lịch di sản, du lịch làng nghề, du lịch ẩm thực, các chương trình biểu diễn thực cảnh như “Ký ức Hội An” để minh chứng hiệu quả của công nghiệp văn hóa trong thực tiễn.

Đối với hoạt động xúc tiến ở nước ngoài, Thứ trưởng Hồ An Phong gợi mở mô hình mạng lưới văn phòng xúc tiến du lịch linh hoạt, tận dụng hệ thống văn phòng của các doanh nghiệp lữ hành, trung tâm văn hóa Việt Nam ở nước ngoài để hình thành hệ sinh thái quảng bá đồng bộ, tiết kiệm nguồn lực nhưng vẫn hiệu quả./.

Hạ tầng ở vùng núi Sa Pa những năm qua phát triển nhanh chóng với nhiều khu nghỉ dưỡng cao cấp, hấp dẫn du khách. (Ảnh: CTV/Vietnam+)