Du lịch Việt Nam: Từ sức bật mới đến khát vọng vươn tầm khu vực

Sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ, du lịch Việt Nam đang bước vào chu kỳ phát triển mới với những tín hiệu tăng trưởng đầy triển vọng. Không chỉ ghi dấu bằng những con số ấn tượng về lượng khách và doanh thu, ngành Du lịch còn chuyển mình theo hướng xanh hơn, thông minh hơn và lấy trải nghiệm làm trung tâm.

Những con số biết nói

Nếu năm 2024 được xem là năm phục hồi thì năm 2025 đánh dấu sự tăng tốc, còn nửa đầu năm 2026 cho thấy du lịch Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới.

Theo Cục Thống kê và Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong sáu tháng đầu năm, cả nước đón khoảng 12,3 triệu lượt khách quốc tế, tăng gần 15% so với cùng kỳ năm trước và hoàn thành gần 50% mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2026. Đây cũng là mức cao nhất từ trước đến nay đối với cùng kỳ sáu tháng đầu năm.

Trong bối cảnh ngành du lịch thế giới vẫn chịu tác động của tăng trưởng kinh tế chậm, chi phí du lịch gia tăng và xu hướng tiêu dùng thay đổi, kết quả trên cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến Việt Nam.

Thị trường nội địa tiếp tục giữ vai trò "bệ đỡ", duy trì công suất lưu trú và thúc đẩy tiêu dùng dịch vụ. Nhiều địa phương như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Kiên Giang, Ninh Bình ghi nhận mức tăng trưởng tích cực về lượng khách và doanh thu.

Theo Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh, ngành Du lịch không còn ở giai đoạn phục hồi sau đại dịch mà đã chuyển sang quỹ đạo phát triển mới. Mục tiêu hiện nay không chỉ là tăng lượng khách mà còn nâng cao chất lượng tăng trưởng, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu và xây dựng hình ảnh Việt Nam là điểm đến hấp dẫn, an toàn, bền vững.

Quan điểm này cũng phù hợp với Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030, lấy chất lượng, hiệu quả và tính bền vững làm nền tảng thay vì chạy theo số lượng.

Đánh giá về kết quả của ngành, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong cho rằng du lịch tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những lĩnh vực phục hồi nhanh nhất của nền kinh tế. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng, ngành cần đổi mới mô hình phát triển, đa dạng hóa thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ.

Từ tầm phát triển dài hạn, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhiều lần nhấn mạnh lợi thế cạnh tranh của du lịch Việt Nam không thể chỉ dựa vào tài nguyên thiên nhiên hay giá thành rẻ. Điều tạo nên sức hút của điểm đến phải là chất lượng dịch vụ, bản sắc văn hóa, khả năng sáng tạo sản phẩm và những trải nghiệm khác biệt. Nếu khai thác hiệu quả kho tàng di sản, văn hóa và con người Việt Nam, du lịch sẽ không chỉ là ngành kinh tế mà còn trở thành sức mạnh mềm góp phần nâng cao vị thế quốc gia.

Động lực mới từ chuyển đổi số, du lịch xanh và sức mạnh văn hóa

Nếu trước đây lợi thế của du lịch Việt Nam chủ yếu đến từ cảnh quan thiên nhiên thì hiện nay, động lực tăng trưởng đang chuyển dần sang chất lượng trải nghiệm, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Theo Thứ trưởng Hồ An Phong, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành. Từ xúc tiến, quảng bá, quản lý điểm đến đến cung cấp dịch vụ đều cần được số hóa và kết nối dữ liệu nhằm mang lại trải nghiệm thuận tiện, cá nhân hóa hơn cho du khách.

Nhiều địa phương và doanh nghiệp đã ứng dụng hiệu quả các nền tảng số trong quảng bá điểm đến, bán sản phẩm, thanh toán điện tử, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ xây dựng lịch trình, triển khai bản đồ số, vé điện tử, thuyết minh tự động và các ứng dụng du lịch thông minh.

Song hành với chuyển đổi số là xu hướng phát triển du lịch xanh. Các địa phương ngày càng chú trọng bảo tồn tài nguyên, giảm phát thải, hạn chế rác thải nhựa, bảo vệ hệ sinh thái và phát huy vai trò của cộng đồng.

Nhiều mô hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp tại Quảng Ninh, Ninh Bình, Quảng Bình, Tây Nguyên hay đồng bằng sông Cửu Long đang trở thành điểm nhấn mới, vừa tạo sinh kế cho người dân vừa gìn giữ bản sắc địa phương.

Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh cũng khẳng định, phát triển du lịch xanh không chỉ đáp ứng các cam kết quốc tế mà còn là chìa khóa nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam trong dài hạn. Khi du khách ngày càng quan tâm đến yếu tố môi trường và trách nhiệm xã hội, những sản phẩm gắn với bảo tồn thiên nhiên, văn hóa và cộng đồng sẽ có nhiều lợi thế hơn.

Bên cạnh đó, văn hóa đang được xem là "tài nguyên mềm" tạo nên bản sắc riêng của du lịch Việt Nam. Thay vì chỉ tham quan danh lam thắng cảnh, du khách ngày càng tìm kiếm những trải nghiệm gắn với di sản, ẩm thực, lễ hội, nghệ thuật truyền thống và đời sống bản địa.

Nhiều địa phương đã đầu tư phát triển sản phẩm du lịch đêm, chương trình nghệ thuật thực cảnh, tuyến phố văn hóa, lễ hội bốn mùa và không gian sáng tạo. Những chương trình như Tinh hoa Bắc Bộ, Ký ức Hội An, Tinh hoa Việt Nam tại Phú Quốc cùng chuỗi sản phẩm gắn với các di sản UNESCO đã góp phần kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu và tạo dấu ấn riêng cho từng điểm đến.

Khẳng định vị thế bằng chất lượng và thương hiệu quốc gia

Bên cạnh những kết quả tích cực, các chuyên gia cho rằng du lịch Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để bứt phá. Mức chi tiêu bình quân của khách quốc tế còn thấp so với một số nước trong khu vực; thời gian lưu trú chưa dài; thiếu các sản phẩm giải trí cao cấp, kinh tế đêm và dịch vụ có giá trị gia tăng lớn. Chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản trị điểm đến và sự liên kết giữa các địa phương cũng cần tiếp tục được nâng cao.

Đây cũng là định hướng được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác định trong thời gian tới, với trọng tâm là hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển sản phẩm đặc sắc, mở rộng thị trường quốc tế, đẩy mạnh xúc tiến quảng bá và tăng cường liên kết vùng để hình thành những chuỗi sản phẩm có sức cạnh tranh cao.

Đặc biệt, việc phát huy giá trị các di sản văn hóa, danh hiệu UNESCO gắn với phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo được xem là hướng đi quan trọng để xây dựng thương hiệu du lịch Việt Nam. Đây không chỉ là giải pháp thu hút khách mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Ngày nay, mỗi du khách quốc tế đến Việt Nam đều là một "đại sứ truyền thông", mang theo những trải nghiệm về đất nước để lan tỏa tới cộng đồng quốc tế. Vì vậy, chất lượng dịch vụ, môi trường du lịch an toàn, sự thân thiện của người dân và bản sắc văn hóa sẽ là những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh lâu dài.

Nhân Ngày Du lịch Việt Nam, những thành quả đạt được trong thời gian qua là minh chứng cho sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Từ một trong những ngành chịu tác động nặng nề nhất bởi đại dịch Covid-19, du lịch Việt Nam đã phục hồi mạnh mẽ và đang từng bước chuyển sang giai đoạn phát triển dựa trên chất lượng, đổi mới sáng tạo và tính bền vững.

Con đường phía trước vẫn còn không ít thách thức, nhưng với những nền tảng đã được tạo dựng, cùng quyết tâm của Chính phủ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các địa phương và doanh nghiệp, du lịch Việt Nam có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, là cầu nối giao lưu văn hóa, thúc đẩy ngoại giao nhân dân và đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.