Du lịch xanh và bền vững - trục phát triển mới của Sơn La
Trong bức tranh phát triển du lịch miền núi phía Bắc, Sơn La đang tiến gần hơn tới tầm nhìn biến du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, dựa trên lợi thế thiên nhiên - văn hóa - khí hậu và hệ sinh thái nông nghiệp đặc trưng.
Khu du lịch quốc gia Mộc Châu được xác định là hạt nhân thu hút đầu tư và dẫn dắt sản phẩm
Hạt nhân tăng trưởng xanh của Sơn La
Mục tiêu này được nhấn mạnh trong Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025 - 2030 và đã được cụ thể hóa bằng các hoạt động hoạch định chiến lược.
Hội thảo “Du lịch xanh và bền vững - động lực phát triển Khu du lịch quốc gia Mộc Châu” do UBND tỉnh Sơn La tổ chức gần đây một lần nữa khẳng định tư duy phát triển và định hướng này của tỉnh.
Trong tầm nhìn mới, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu được xác định là hạt nhân thu hút đầu tư và dẫn dắt sản phẩm, qua đó lan tỏa giá trị sang các vùng phụ cận như Vân Hồ, Yên Châu và cao hơn là toàn tỉnh.
Đây không phải lựa chọn mang tính “điểm rơi”, mà là kết quả của giai đoạn tích lũy dài hơi: giao thông ngày càng thuận lợi, hình thành các cụm du lịch cộng đồng, phát triển tour nông nghiệp, mở rộng lễ hội - sự kiện và gia tăng hoạt động truyền thông về mùa hoa, mùa trái.
Thị trường đã bắt đầu phản ứng tích cực với lượng khách nội địa tăng ổn định, hình ảnh Mộc Châu được ghi nhận là điểm đến khí hậu, trải nghiệm văn hóa có tiềm năng vươn ra khu vực nếu được định hướng đúng.
Điểm đáng chú ý là góc nhìn thị trường đã chín hơn chứ không còn thuần túy kể câu chuyện bản sắc mà hướng tới tiêu chuẩn dịch vụ, chuẩn quốc tế về vận hành và trải nghiệm.
Ở chiều quản lý điểm đến, hoạt động của du lịch Mộc Châu, phường Mộc Châu với chương trình “Hẹn ước mùa hoa” vừa tổ chức cho thấy ý thức định thương hiệu dài hạn.
Đây là hướng đi hiệu quả khi dùng mùa vụ tự nhiên, văn hóa, nông nghiệp làm “trụ nội dung” để giữ chân du khách theo chu kỳ quanh năm.
Tầm nhìn Sơn La trong quy hoạch quốc gia
Du lịch xanh và bền vững đang trở thành một trục phát triển chiến lược của Sơn La. Nếu đặt trong tầm nhìn du lịch Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, có thể dự báo sự trỗi dậy của các dòng sản phẩm gắn với không gian xanh, khí hậu cao nguyên, nông nghiệp đặc sản và cộng đồng bản địa, những yếu tố phù hợp với xu hướng tiêu dùng du lịch quốc tế hậu Covid-19.
Sơn La, đặc biệt Mộc Châu, hội đủ ưu thế cạnh tranh trên trục này với khí hậu mát và khô hiếm gặp trong vùng núi phía Bắc. Hệ sinh thái nông nghiệp đặc trưng với chè, sữa, hoa và cây ăn quả.
Bản sắc văn hóa tộc người đa dạng; đồng thời sở hữu “cửa mở” kết nối biên giới Lào, tạo điều kiện cho phát triển tuyến và chuỗi sản phẩm xuyên biên giới.
Ở góc nhìn rộng hơn, du lịch xanh không dừng ở khai thác thiên nhiên, mà bao hàm cách tiếp cận kinh tế tuần hoàn, bảo tồn văn hóa bản địa, đảm bảo sinh kế cộng đồng và giảm áp lực lên tài nguyên.
Điểm đến cao nguyên Mộc Châu đã hình thành nền tảng tốt cho du lịch cộng đồng, nhưng để bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, yêu cầu nâng chuẩn là tất yếu: chuẩn dịch vụ, chuẩn thiết kế trải nghiệm, chuẩn quản trị điểm đến, chuẩn liên kết doanh nghiệp và chuẩn thị trường.
Trên nền tảng nông nghiệp đặc sản, Sơn La có dư địa mở rộng các phân khúc sản phẩm đang lên như: du lịch nông nghiệp, trải nghiệm mùa vụ, lễ hội nông nghiệp, farmstay, du lịch hoa.
Trong khi đó, vị trí và hạ tầng giao thông đang tạo cơ hội cho caravan và du lịch tự lái từ Hà Nội tới các tỉnh vùng Tây Bắc, thậm chí mở hướng sang Lào.
Với độ cao và không gian thoáng, Mộc Châu thích hợp để phát triển MICE xanh quy mô vừa và nhỏ, kết hợp team building, hội thảo và sự kiện văn hóa, nông nghiệp. Nhóm sản phẩm này đang là xu hướng toàn cầu vì chi phí hợp lý, trải nghiệm “địa phương hóa” sâu và không áp lực quá tải lên tài nguyên.
Bên cạnh đó, trục công nghệ ngày càng giữ vai trò dẫn dắt trong quản trị điểm đến: dữ liệu khách, bản đồ trải nghiệm, thanh toán số, đặt dịch vụ tích hợp, quản lý môi trường và quảng bá thông minh, mở rộng độ tiếp cận thị trường quốc tế mà không phá vỡ cấu trúc văn hóa - sinh thái địa phương.
Sơn La có thể trở thành mô hình điểm đến xanh kiểu mẫu của miền núi phía Bắc. Ảnh: VƯỜN XUÂN
Quy hoạch tỉnh Sơn La thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050 đã xác định du lịch là ngành kinh tế trọng điểm và là điểm đến an toàn, hấp dẫn của vùng trung du miền núi phía Bắc.
Quy hoạch các không gian kinh tế cũng mở ra cấu trúc sản phẩm hợp lý: Mộc Châu - Vân Hồ cho nghỉ dưỡng, cộng đồng, nông nghiệp; lòng hồ sông Đà cho sinh thái - thể thao - du thuyền; vùng biên giới cho du lịch biên mậu và văn hóa.
Có thể thấy, quy hoạch tỉnh và Khu du lịch quốc gia Mộc Châu tạo khung chính sách quan trọng để Sơn La thu hút nhà đầu tư dài hạn. Đây là điều kiện then chốt vì du lịch xanh đòi hỏi đầu tư bài bản vào hạ tầng điểm đến: vận tải, quản lý môi trường, kỹ năng nghề, sản phẩm và dữ liệu khách.
Điểm đáng mừng là Sơn La đã chuyển từ tư duy “làm du lịch dựa vào tài nguyên” sang tư duy “làm du lịch dựa vào quản trị điểm đến”.
Ở tầng quốc gia, xu hướng chính sách đang đi theo hướng hỗ trợ du lịch xanh, du lịch cộng đồng, công nghiệp văn hóa, liên kết vùng và xúc tiến thông minh. Nếu bắt nhịp sớm, Sơn La - Mộc Châu sẽ xây dựng được lực cạnh tranh bền vững và có thể trở thành hình mẫu điểm đến xanh ở miền núi phía Bắc trong thập niên tới.
