Du lịch xanh ven biển Đắk Lắk mở lối cho sinh kế người dân địa phương

Gành đèn, một trong những điểm tham quan còn giữ vẻ đẹp nguyên sơ tại ven biển Đắk Lắk. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Tại thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, những bức tường đá không cần chất kết dính vẫn chạy dọc con đường lên đồi Cổ Thạch sau hàng trăm năm. Ông Võ Văn Hùng, người dân trong xã, không biết ai đã xếp nên con đường ấy. Ông chỉ biết con đường do ông bà tổ tiên để lại.

Ông Hùng nhận thấy rõ sự đổi thay của quê mình những năm gần đây. Ông chia sẻ: "Đường sá bây giờ xe cộ lên tận đồi được rồi. Đời sống hiện nay đã được cải thiện."

Đồi Cổ Thạch nằm trong thôn Phú Hạnh, xã An Ninh Đông, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên cũ, nay thuộc xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk. Cùng với hải đăng Gành Đèn gần đó, nơi đây đang nổi lên như một điểm đến du lịch xanh thu hút du khách.

Sức hút ấy mở ra sinh kế cho người dân. Đồng thời, nó đặt ra yêu cầu gìn giữ vẻ hoang sơ, giá trị cốt lõi của vùng đất.

Thạch trận trăm năm bừng sáng

Thôn Phú Hạnh nằm cách Gành Đá Đĩa khoảng 2 km về hướng Tây Bắc. Người dân gọi đây là "làng đá", bởi đá hiện diện ở tường rào, lối đi, nhà ở và giếng nước. Những phiến đá được đặt tựa vào nhau bằng trọng lực, không dùng chất kết dính.

Đồi cổ thạch nhìn từ trên cao như một mạng lưới được sắp xếp đan xen độc đáo. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Đồi Cổ Thạch rộng khoảng 42 ha, địa hình bằng phẳng hướng ra biển. Con đường lên đồi chạy giữa hai hàng tường đá dưới tán duối cổ thụ. Từ mỏm Cá Mập, du khách có thể bao quát Hòn Yến, vịnh Xuân Đài và bãi biển Cổ Thạch.

Chị Nhung, du khách đến từ thành phố Tuy Hòa cũ, lần đầu lên đồi đã bị cuốn hút bởi rừng duối và con đường đá. Chị nhận xét: "Ở đây có con đường cổ hàng trăm năm. Đây là một đặc sản, một cái hiếm có ở các nơi."

Cách đồi Cổ Thạch không xa, hải đăng Gành Đèn sừng sững giữa những khối đá bazan sẫm màu. Khu vực này ban đầu có tên Gành Đá Đen, khi có ngọn hải đăng thì người dân quen gọi là Gành Đèn.

Anh Phạm Trọng Hân, hướng dẫn viên du lịch tự do, cho biết Gành Đèn từng rất vắng khách. Anh kể: "Trước đây ít người tới lắm, nhưng về sau các bạn quay video, chụp những hình ảnh rất đẹp nên nhiều người tìm tới."

Những phiến đá được xếp chồng lên nhau không cần xi măng, kết dính tự nhiên hàng trăm năm qua. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Tiềm năng du lịch xanh

Theo Anh Hân cho rằng vẻ hoang sơ là giá trị nổi bật của Gành Đèn và đồi Cổ Thạch. Hai điểm đến này chưa bị du lịch hóa nhiều, xung quanh chưa có nhà nghỉ hay homestay. Anh nói: "Cảnh quan cũng chưa bị phá vỡ nhiều nên giữ được nét hoang sơ nhất có thể."

Anh Hân cũng chỉ ra vấn đề đáng lo nhất hiện nay là rác thải. Anh cho biết: "Nhiều bạn còn chưa có ý thức, rác nhựa thải ra đây, ăn cái này vứt cái kia."

Ông Hùng lại nhìn thấy điểm nghẽn ở hạ tầng. Theo ông, việc phát triển trên đồi Cổ Thạch "mới có khởi đầu thôi". Ông kỳ vọng: "Sau này làm hạ tầng xong, trên đó sẽ có nhà nghỉ, có cả hồ bơi."

Kỳ vọng ấy phản ánh nghịch lý ở nhiều điểm đến ven biển miền Trung. Cơ sở lưu trú giúp giữ chân du khách, nhưng nếu xây dựng thiếu kiểm soát, công trình mới có thể xóa đi chính vẻ hoang sơ đang hút khách.

Vẻ đẹp độc đáo của Gành Đèn lúc hoàng hôn. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Chị Nhung cho rằng lời giải nằm ở chất lượng đầu tư. Chị nói: "Mình mong muốn có những nhà đầu tư bài bản. Nếu có tầm nhìn thì rất phát triển, cũng giúp cho người địa phương phát triển kinh tế."

Ông Lê Ngọc Tùng, chủ một homestay ở làng Lò, phường Hòa Hiệp, cũng nhấn mạnh yêu cầu gìn giữ bản sắc. Ông nói: "Phát triển du lịch không nên tách rời việc bảo tồn di sản và bản sắc cộng đồng."

Khơi thông sinh kế du lịch xanh

Tại xã Tuy An Đông, bà Chi thường dẫn đường cho những du khách chưa thông thuộc lối đi. Bà kể: "Đi dẫn khách cũng vui ghê lắm. Có người thì họ biếu vài chục. Mấy đứa con gái nhờ dẫn lên chụp hình thì cho ba, bốn chục."

Anh Hân cùng nhiều bạn trẻ khác tìm thấy một nghề mới từ du lịch. Họ đầu tư máy móc, kết nối với người làm nội dung trên mạng xã hội. Anh Hân chia sẻ: "Du lịch giúp tụi em phát triển bản thân, cũng có nguồn thu nhập."

Du khách khám phá và lưu lại khoảng khắc đẹp ở Gành Đèn. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Năm 2026, tỉnh Đắk Lắk đặt mục tiêu đón 8 triệu lượt khách, tăng 9% so với năm 2025, tổng thu từ du lịch đạt 16.000 tỷ đồng. Kế hoạch phát triển du lịch của tỉnh năm 2026 khuyến khích sản phẩm du lịch xanh, thân thiện với môi trường.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Đắk Lắk Đào Mỹ cho biết tỉnh sẽ ưu tiên hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối vùng núi với vùng biển. Các tuyến Quốc lộ 29, 14, 26 và 27 sẽ được tập trung nâng cấp.

Tại Gành Đèn và đồi Cổ Thạch, hạ tầng cần đi trước nhưng không phá vỡ cảnh quan. Công tác quy hoạch cần khoanh vùng hạn chế xây dựng, tổ chức thu gom rác và để người dân tham gia dịch vụ. Từ đó, mang lại sinh kế nhưng vẫn giữ được người dân ở lại, gắn bó với quê hương để phát triển bền vững./.