Dư luận Nam Phi phẫn nộ sau hàng loạt vụ phụ nữ bị sát hại

Một cuộc biểu tình phản đối nạn sát hại phụ nữ tại Johannesburg vào tháng 11 năm ngoái. Nam Phi là một trong những quốc gia có tỷ lệ sát hại phụ nữ cao nhất thế giới. Ảnh: Anadolu/Getty Images.

Theo báo The Guardian của Anh, việc phát hiện thi thể của bảy phụ nữ tại khu vực quanh sân bay quốc tế Johannesburg, trong đó có năm trường hợp chỉ trong tuần qua, đã làm gia tăng lo ngại về tình trạng sát hại phụ nữ và những hạn chế trong việc giải quyết vấn nạn này.

Ngày 9/9, Elizabeth “Tsontso” Moselakgomo, 38 tuổi, không trở về sau buổi chạy bộ. Con gái 8 tuổi của cô sau đó báo tin cho người thân và gia đình liên hệ với cảnh sát. Thi thể của Moselakgomo được tìm thấy ngày 12/9 và được người thân xác nhận danh tính hai ngày sau đó. Trước đó, thông tin về việc cô mất tích đã được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội.

Trong tuyên bố ngày 12/9, cảnh sát cho biết đã có bốn thi thể phụ nữ được phát hiện kể từ ngày 15/7 tại Kempton Park, khu vực nằm bên kia đường cao tốc đối diện sân bay quốc tế OR Tambo. Các nạn nhân đều được phát hiện trong tình trạng bán khỏa thân và có nhiều vết bầm tím trên cơ thể.

Trong hai ngày 14 và 15/9, cảnh sát tiếp tục phát hiện hai thi thể phụ nữ tại Olifantsfontein, cách Kempton Park khoảng 24 km về phía Bắc. Cũng trong ngày 15/9, thi thể một phụ nữ khác được tìm thấy tại địa điểm cách đó khoảng 40 km về phía Đông Nam. Nạn nhân được phát hiện trong tình trạng khỏa thân và thi thể đã phân hủy.

“Ở đất nước này, chúng tôi chỉ là con mồi”, Sakane Mokoena viết trên Instagram sau khi biết người bạn cùng tham gia chạy bộ với mình, Moselakgomo, đã tử vong.

Nam Phi là một trong những quốc gia có tỷ lệ sát hại phụ nữ cao trên thế giới. Theo số liệu mới nhất của cảnh sát, trong năm tính đến ngày 31/3/2024, hơn 27.600 người đã bị sát hại tại nước này, trong đó có 5.578 phụ nữ.

Trong nhiều năm qua, phụ nữ tại Nam Phi đã kêu gọi chính phủ có các biện pháp mạnh mẽ hơn để giải quyết tình trạng bạo lực trên cơ sở giới. Sau khi hàng trăm phụ nữ tổ chức biểu tình trước thềm Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Johannesburg tháng 11/2025, Tổng thống Cyril Ramaphosa tuyên bố đây là một cuộc khủng hoảng quốc gia.

Tuy nhiên, việc thiếu các kế hoạch và hành động cụ thể tiếp tục gây bức xúc trong giới hoạt động xã hội, trong khi các vụ sát hại phụ nữ vẫn xảy ra.

Các vụ án mạng gần đây đang được các sĩ quan chuyên trách điều tra. Ngày 12/9, cảnh sát khuyến cáo phụ nữ tại Kempton Park và các khu vực lân cận không nên đi bộ hoặc chạy bộ một mình, đặc biệt tại những nơi vắng vẻ. Cảnh sát cũng đề nghị người dân tránh các địa điểm hẻo lánh, luôn cảnh giác và, nếu có thể, di chuyển hoặc tập thể dục theo nhóm.

Khuyến cáo này khiến nhiều phụ nữ Nam Phi bày tỏ phẫn nộ trước quan điểm cho rằng họ phải tự chịu trách nhiệm về sự an toàn của bản thân. Nhiều người chạy bộ cho biết họ vốn đã thực hiện các biện pháp phòng ngừa, trong đó có việc chia sẻ lộ trình chạy với người thân hoặc bạn bè.

“Chúng tôi đã quá mệt mỏi khi cứ bị nhắc nhở phải cảnh giác, trong khi phụ nữ thực tế đã làm mọi cách có thể để bảo toàn tính mạng”, nhóm vận động Phụ nữ vì sự Thay đổi nêu trong một tuyên bố.

Nhóm này cũng cho rằng không nên để xảy ra tình trạng phải đến khi một phụ nữ mất tích, gia đình tuyệt vọng, cộng đồng và những người chạy bộ tổ chức tìm kiếm, đồng thời vụ việc lan truyền trên mạng xã hội, thì một khu vực mới được rà soát với quy mô lớn.

Ngày 12/9, các điều tra viên cho biết đang xem xét khả năng các vụ án có liên quan đến một kẻ giết người hàng loạt. Tuy nhiên, ngày 14/9, người phát ngôn cảnh sát Athlenda Mathe nói với các phóng viên rằng hiện chưa có dấu hiệu cho thấy các nhà chức trách đang đối mặt với một kẻ giết người hàng loạt.

Bà Mathe cho biết nghi phạm trong vụ sát hại người phụ nữ đầu tiên được phát hiện hồi tháng 7 là bạn trai của nạn nhân và hiện đang bị tạm giam.

Ngày 15/9, Tổng thống Ramaphosa cho biết ông đã chỉ đạo lực lượng cảnh sát ưu tiên điều tra các vụ án mạng nói trên.