Dự thảo Luật An toàn thực phẩm: Đề xuất người bán thực phẩm trên mạng xã hội phải xác thực danh tính

Bộ Tư pháp vừa công bố thẩm định hồ sơ chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), trong đó Bộ Y tế đã có báo cáo tiếp thu, giải trình nhiều nội dung Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương... và nhiều bộ ngành đề xuất.

Siết trách nhiệm sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội

Góp ý vào dự thảo, Bộ Công an cho rằng hồ sơ dự thảo chính sách hiện mới đề cập đến việc quản lý hoạt động quảng cáo sản phẩm trên không gian mạng, trong khi thực tế các đối tượng vi phạm đang có xu hướng chuyển sang tiêu thụ hàng giả, hàng kém chất lượng thông qua các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok.

Do đó, Bộ Công an cho rằng Luật An toàn thực phẩm cần bổ sung các quy định cụ thể về trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội đối với hoạt động kinh doanh thực phẩm.

Bộ Công an đề xuất các nền tảng phải có trách nhiệm xác thực danh tính người bán thực phẩm, yêu cầu lưu trữ thông tin và dữ liệu giao dịch, đồng thời cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi có yêu cầu để phục vụ công tác quản lý, thanh tra, điều tra theo quy định pháp luật.Bên cạnh đó, các sàn cũng cần có trách nhiệm kịp thời gỡ bỏ những sản phẩm đã bị cơ quan chức năng cảnh báo hoặc xác định vi phạm.

Bộ Công an cho rằng Luật An toàn thực phẩm cần bổ sung các quy định cụ thể về trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội đối với hoạt động kinh doanh thực phẩm.

Tiếp thu ý kiến của Bộ Công an, Bộ Y tế cho biết sẽ đưa vào dự thảo Luật các quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ thương mại điện tử.

Theo đó, các đơn vị cung cấp nền tảng sẽ phải xây dựng cơ chế kiểm duyệt, yêu cầu người bán cung cấp và công khai đầy đủ các giấy tờ pháp lý của sản phẩm theo quy định. Đồng thời, các nền tảng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước để kịp thời gỡ bỏ sản phẩm vi phạm khi có yêu cầu.

Dự thảo cũng định hướng quy định trách nhiệm liên đới đối với đơn vị cung cấp dịch vụ thương mại điện tử nếu không thực hiện các biện pháp kiểm duyệt cần thiết, dẫn đến sự cố về an toàn thực phẩm gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Ngoài ra, các sàn sẽ phải thực hiện việc cung cấp thông tin và dữ liệu giao dịch cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi được yêu cầu theo quy định.

Cố ý sử dụng chất cấm, chất độc hại trong sản xuất thực phẩm cần bị xử lý khi chưa gây ra hậu quả

Bên cạnh đó, Bộ Công an còn đề xuất nhiều quy định theo hướng tăng cường chế tài và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Cụ thể, Bộ Công an kiến nghị bổ sung tiêu chí xác định hành vi xâm phạm an toàn thực phẩm ở mức độ nguy hiểm để làm căn cứ xử lý hình sự. Theo đó, những hành vi cố ý sử dụng chất cấm, chất độc hại trong sản xuất thực phẩm cần bị xử lý ngay cả khi chưa gây ra hậu quả thực tế, thay vì chỉ xử lý sau khi đã xảy ra thiệt hại.

Mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng thực phẩm phải có hệ thống lưu trữ dữ liệu số và có khả năng kết nối với trung tâm dữ liệu quốc gia nhằm phục vụ công tác giám sát, truy xuất nguồn gốc và điều tra khi cần thiết.

Một số đề xuất khác cũng được đưa ra như bổ sung cơ chế khen thưởng đối với người dân phát hiện và tố giác vi phạm; áp dụng hình thức xử phạt hành chính dựa trên doanh thu của doanh nghiệp kèm theo các hình phạt bổ sung để tăng tính răn đe.Đối với doanh nghiệp,

Bộ Công an đề xuất quy định trách nhiệm chặt chẽ hơn, yêu cầu các đơn vị phải xây dựng kế hoạch phòng ngừa hành vi cố ý gây nhiễm bẩn, kiểm soát rủi ro trong toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh và chịu trách nhiệm nghiêm ngặt, trực tiếp đối với sản phẩm đưa ra thị trường.

Về các kiến nghị này, Bộ Y tế cho biết tổ soạn thảo sẽ tiếp tục xem xét, nghiên cứu trong quá trình xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Tăng kiểm soát phụ gia, nguyên liệu có nguy cơ bị sử dụng sai mục đích

Cùng đó, góp ý chính sách 5 về kiểm soát chặt đối với các chất đưa vào sản xuất, chế biến sản phẩm thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng thành các chất nguy hại, Bộ Công an cho hay: Đây là chính sách rất quan trọng đối với an ninh trật tự.

Thực tế tình trạng lạm dụng khí N2O (bóng cười), tiền chất ma túy, hoặc các chất cấm dưới dạng phụ gia thực phẩm diễn biến rất phức tạp.

Bộ Công an đề nghị cần bổ sung các quy định quản lý đặc thù theo cớ chế định danh, truy xuất nguồn gốc, đường đi của các loại hàng hóa này; ban hành danh mục nguyên liệu, phụ gia thực phẩm quản lý đặc biệt bao gồm N2O và các chất khác có tính chất lưỡng dụng, có nguy cơ gây nghiện hoặc ảo giác.

Trên cơ sở đó có quy định cấm bán lẻ các chất thuộc danh mục nêu trên cho cá nhân. Chỉ được cấp phép mua bán, giao dịch giữa các tổ chức, pháp nhân, hộ kinh doanh có giấy phép sản xuất thực phẩm hoặc kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Đơn vị mua hàng phải giải trình cụ thể nhu cầu sử dụng phù hợp với quy mô sản xuất theo dịnh mức sản phẩm để ngăn chặn việc mua gom số lượng lớn rồi tuần ra ngoài thị trường tự do. Các đơn vị nhập khẩu, kinh doanh các chất trong danh mục này phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về danh mục khách hàng và số lượng bán ra, quy định lưu trữ dữ liệu giao dịch tối thiểu 02 năm để phục vụ công tác truy vết đường đi của hàng hóa khi có yêu cầu.

Bên cạnh đó, Luật cần quy định rõ hành vi mua bán, sử dụng nguyên liệu, phụ gia thực phẩm sai mục đích công bố hoặc bán cho đối tượng không có chức năng sản xuất, chế biến thực phẩm là hành vi vi phạm pháp luật, tuy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.

Xây dựng cơ chế truy xuất nguồn gốc từ nhập khẩu đến lưu thông trên thị trường

Tiếp thu ý kiến Bộ Công an, Bộ Y tế cho hay chính sách sẽ xây dựng theo hướng: Xây dựng danh mục các nguyên liệu thực phẩm, phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến sử dụng trong chế biến, sản xuất thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng thành các chất nguy hại phủ hợp với quy định của pháp luật hiện hành và thông lệ quốc tế.

Danh mục này sẽ được cập nhật thường xuyên trên cơ sở tình hình kinh - tế xã hội trong từng thời kỳ.

Quy định chế độ khai báo từ khi nhập khẩu hoặc sản xuất trong nước các nguyên liệu thực phẩm, phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến thuộc danh mục đưa vào sản xuất thực phẩm đến khi thực phẩm được lưu thông trên thị trường nhằm hạn chế tối đa việc sử dụng sai mục đích các loại sản phẩm này.

Quy định việc công bố tiêu chuẩn các sản phẩm thực phẩm sử dụng các chất thuộc Danh mục phải có hàm lượng sử dụng và tỷ lệ hư hao đối với các chất này.

Quy định các đơn vị nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh các chất trong danh mục lưu trữ thông tin phải bán cho các cơ sở có chức năng sản xuất thực phẩm khi khai báo sử dụng trong thực phẩm và lưu trữ thông tin khách hàng, số lượng xuất nhập tồn.

Quy định tần suất việc kiểm tra, hậu kiểm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm sử dụng nguyên liệu thực phẩm, phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến thuộc danh mục.

Quy định trách nhiệm phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong quản lý, kiểm soát nguyên liệu thực phẩm, phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến có nguy cơ bị sử dụng sai mục đích; tăng cường chia sẻ thông tin, dữ liệu phục vụ công tác quản lý, giám sát và xử lý vi phạm...