Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất: Thu hẹp phạm vi chuyển nguồn ngân sách

Đẩy mạnh phân cấp, gắn phân bổ ngân sách với hiệu quả đầu tư 

Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) kế thừa các quy định hiện hành của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công còn phù hợp, phát huy hiệu quả; đồng thời điều chỉnh để đáp ứng tình hình mới và yêu cầu hợp nhất hai luật. 

Một trong những nội dung đáng chú ý là hợp nhất khung khổ quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công, cắt giảm trình tự, thủ tục trùng lặp, chưa đồng bộ, gắn với quản trị rủi ro tài khóa và thúc đẩy chuyển đổi số.

Theo đó, kế hoạch đầu tư công được hợp nhất toàn diện vào kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước hằng năm. Các quy định về nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi ngân sách nhà nước, bao gồm chi đầu tư và chi thường xuyên, cũng được hợp nhất. Dự thảo thống nhất phạm vi ngân sách nhà nước và vốn đầu tư công, đồng thời thể chế hóa quy định xây dựng Hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về ngân sách nhà nước để áp dụng trong toàn bộ chu trình quản lý.

(Ảnh minh họa)

Dự thảo đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung hiện được quy định tại Luật Đầu tư công, gồm tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự, thủ tục, hồ sơ quyết định chủ trương đầu tư, điều chỉnh chủ trương đầu tư; trình tự lập, thẩm định, quyết định đầu tư và việc gia hạn thời gian bố trí vốn.

Đồng thời, dự thảo chuyển thẩm quyền quyết định chuyển nguồn chi đầu tư công nguồn ngân sách trung ương từ HĐND cấp tỉnh sang UBND cấp tỉnh; bổ sung các nguyên tắc chung về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã, bảo đảm cấp xã có đủ nguồn lực vận hành quản trị công và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Về phân bổ, sử dụng nguồn lực, dự thảo quy định nguyên tắc đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội trong toàn bộ quá trình thực hiện dự án đầu tư công, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao năng lực cơ sở hạ tầng và cải thiện đời sống, an sinh xã hội cho người dân.

Chính phủ có trách nhiệm hướng dẫn quy trình đánh giá; các bộ, ngành hướng dẫn tiêu chí đánh giá thuộc lĩnh vực phụ trách; các bộ, địa phương và đơn vị thực hiện đánh giá đầu tư trong phạm vi được giao quản lý.

Dự thảo cũng bổ sung yêu cầu làm rõ căn cứ, nguyên tắc xác định, tính toán sơ bộ tổng mức đầu tư khi lập đề xuất chủ trương đầu tư dự án; quy định ưu tiên bố trí ngân sách cho chi đầu tư phát triển và phát triển đột phá các ngành, lĩnh vực theo chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong từng thời kỳ.

Mở rộng cơ chế xử lý tình huống khẩn cấp, siết kỷ luật ngân sách

Dự thảo bổ sung nguyên tắc các khoản vay của ngân sách nhà nước được quản lý, cân đối chung vào quỹ ngân sách nhà nước. Phạm vi sử dụng dự phòng ngân sách nhà nước, quỹ dự trữ tài chính, nguồn tăng thu và dự toán chi còn lại được mở rộng để ứng phó, khắc phục tình hình khẩn cấp vì lợi ích quốc gia, dân tộc và ổn định kinh tế vĩ mô. Đồng thời, cho phép phân bổ, sử dụng số tăng thu ngân sách nhà nước trong quá trình điều hành.

Dự thảo quy định cụ thể đối tượng chi đầu tư phát triển, bao gồm đối tượng sử dụng chi đầu tư công và chi đầu tư phát triển khác; cắt giảm 3 trường hợp nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước được bố trí từ hai nguồn chi thường xuyên và chi đầu tư so với quy định hiện hành nhằm phản ánh đúng bản chất khoản chi.

Về thẩm quyền ban hành chế độ, tiêu chuẩn, định mức và mức chi ngân sách nhà nước trên phạm vi cả nước, dự thảo thống nhất giao Chính phủ ban hành, trừ lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Các bộ, cơ quan Trung ương được ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật thuộc ngành, lĩnh vực phụ trách; trường hợp tác động đến chi ngân sách nhà nước phải có ý kiến thống nhất của Bộ Tài chính về khả năng cân đối trước khi ban hành.

Dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ trong tổng hợp, đề xuất danh mục và mức chi đầu tư công 5 năm; nguồn dự toán chưa phân bổ chi tiết, dự phòng, tăng thu và dự toán chi còn lại của ngân sách trung ương cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, trình tự, thủ tục liên quan đến lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư được đơn giản hóa phù hợp với quy mô, tính chất dự án. Phạm vi chuyển nguồn chi ngân sách nhà nước và thời hạn chi đối với các khoản được chuyển nguồn được thu hẹp nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương ngân sách.

Theo dự kiến, dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 2, tháng 10/2026 và có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2027.