Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Trợ giúp pháp lý: Cần lồng ghép bình đẳng giới và bảo vệ phụ nữ, trẻ em

Đại biểu Lý Anh Thư (đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) phát biểu

Đại biểu Lý Anh Thư đánh giá dự thảo Luật đã đưa ra nhiều đề xuất quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý, qua đó bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân một cách toàn diện và bền vững hơn.

Góp ý cụ thể, đại biểu Anh Thư nhấn mạnh sự cần thiết phải lồng ghép nội dung bình đẳng giới và bảo vệ phụ nữ, trẻ em ngay trong dự thảo luật. Theo bà, đây là quy định mang tính nền tảng, có vai trò định hướng chính sách và tạo cơ sở pháp lý để triển khai đồng bộ trong thực tiễn. Khi được xác lập rõ là một chính sách của Nhà nước, các nội dung này sẽ không chỉ dừng lại ở định hướng chung mà còn có điều kiện được cụ thể hóa, tổ chức thực hiện và phân bổ nguồn lực hiệu quả.

Đại biểu Anh Thư cũng cho rằng, việc bổ sung quy định này là bước đi cần thiết nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng và Nhà nước về bình đẳng giới, nhất là trong bối cảnh phụ nữ và trẻ em gái vẫn là nhóm dễ bị tổn thương, gặp nhiều rào cản khi tiếp cận dịch vụ pháp lý.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 4 quy định: "Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền tiếp cận trợ giúp pháp lý cho phụ nữ và trẻ em, đặc biệt là trẻ em gái và phụ nữ trong các tình huống dễ bị tổn thương". Theo bà, đây sẽ là nền tảng pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả thực thi chính sách trong thực tế.

Người bị xâm phạm dữ liệu cá nhân, nạn nhân lừa đảo trực tuyến cần được trợ giúp

Đại biểu Đoàn Thị Lê An (đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng), Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Cao Bằng, bày tỏ sự đồng tình với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, đồng thời đánh giá văn bản được chuẩn bị công phu, bám sát tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Tuy nhiên, để hoàn thiện hơn, đại biểu đề xuất nhiều kiến nghị cụ thể.

Theo đại biểu Lê An, việc mở rộng đối tượng thụ hưởng là đúng hướng, thể hiện rõ tinh thần bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Dự thảo đã bổ sung các nhóm yếu thế theo hướng đa chiều, từ nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội như trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật; đến nhóm trong tố tụng hình sự và các nhóm chịu rủi ro hiện đại như nạn nhân mua bán người, thiên tai, người nhiễm HIV.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An (đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng), Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Cao Bằng, phát biểu

Dù vậy, đại biểu Lê An cho rằng việc mở rộng vẫn thiếu tiêu chí chuẩn hóa, dễ dẫn đến dàn trải chính sách. Đáng chú ý, dự thảo chưa bao quát nhóm yếu thế trong môi trường số, gồm người bị xâm phạm dữ liệu cá nhân, nạn nhân lừa đảo trực tuyến, người lao động trên nền tảng số. Từ đó, bà đề nghị bổ sung nhóm người gặp khó khăn trong bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trên không gian mạng, đồng thời điều chỉnh quy định về người từ 16 đến dưới 18 tuổi theo hướng khái quát hơn: "người dưới 18 tuổi tham gia tố tụng".

Trong khi đó, đại biểu Cao Thị Xuân (đoàn Thanh Hóa) đề nghị chuyển mạnh cách tiếp cận trợ giúp pháp lý từ "theo đối tượng" sang "bảo đảm quyền tiếp cận công lý". Theo bà, dù phạm vi đã mở rộng, vẫn còn nhiều người dân gặp khó khăn nhưng chưa thuộc diện được trợ giúp.

Tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, nhu cầu trợ giúp pháp lý rất lớn, song việc tiếp cận còn hạn chế do rào cản về ngôn ngữ, thông tin và điều kiện kinh tế - xã hội. Đại biểu đề xuất bổ sung tiêu chí dựa trên mức độ yếu thế pháp lý và giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt.

Đồng thời, bà kiến nghị mở rộng diện thụ hưởng đối với người dân tộc thiểu số sinh sống tại các xã khó khăn, thay vì chỉ giới hạn ở "dân tộc rất ít người". Theo đại biểu Xuân, việc này không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận công lý, đồng thời cần rà soát để bảo đảm thống nhất với các quy định pháp luật hiện hành.

Nâng chất lượng trợ giúp pháp lý cần được xác định là khâu đột phá

Đại biểu Cao Thị Xuân (đoàn Thanh Hóa) cho rằng, trong lần sửa đổi Luật lần này, chất lượng dịch vụ cần được xác định là khâu đột phá. Thực tiễn cho thấy, dù đạt nhiều kết quả tích cực, chất lượng trợ giúp pháp lý giữa các địa phương vẫn chưa đồng đều. Trong khi đó, mục tiêu của chính sách không chỉ là số lượng vụ việc mà quan trọng hơn là hiệu quả thực chất trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Vì vậy, cần chuyển mạnh từ bảo đảm "có dịch vụ" sang "có chất lượng dịch vụ".

Đại biểu Cao Thị Xuân (đoàn Thanh Hóa) phát biểu

Từ thực tế địa phương, đại biểu nhấn mạnh người dân không chỉ cần được trợ giúp mà phải được bảo vệ quyền lợi đến cùng. Nếu việc trợ giúp mang tính hình thức sẽ làm suy giảm niềm tin vào công lý. Do đó, bà đề nghị luật hóa các tiêu chí đánh giá chất lượng, đồng thời xây dựng cơ chế đánh giá độc lập và gắn trách nhiệm cụ thể với người thực hiện trợ giúp pháp lý.

Đồng quan điểm về nâng cao chất lượng, đại biểu Đoàn Thị Lê An (đoàn Cao Bằng) cho rằng cần siết chặt tiêu chuẩn đối với cộng tác viên trợ giúp pháp lý. Dù đồng tình mở rộng đối tượng, bà đề nghị bổ sung yêu cầu về năng lực, đào tạo bắt buộc và cơ chế kiểm soát nhằm bảo đảm chất lượng dịch vụ.