Đưa các hệ giá trị thấm sâu vào đời sống

Nền tảng để thực thi Nghị quyết 80

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã đặt văn hóa và con người vào trung tâm của chiến lược phát triển, coi đây là nền tảng tư tưởng cho đổi mới mô hình tăng trưởng. Trọng tâm hiện nay đã chuyển từ việc nghiên cứu, xây dựng sang tổ chức triển khai thực hiện đồng bộ các hệ giá trị, đưa chúng gắn kết chặt chẽ vào đời sống xã hội.

Dự thảo Kế hoạch triển khai đồng bộ các hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam nhằm tạo ra bước chuyển biến thực chất, đưa văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam trở thành nguồn lực nội sinh cho sự phát triển bền vững đất nước. Nguồn: BVH

Thực tiễn thời gian qua cho thấy các nhiệm vụ liên quan đến xây dựng văn hóa, chuẩn mực con người Việt Nam vẫn còn phân tán theo từng lĩnh vực, chủ yếu lồng ghép trong các chương trình, phong trào riêng lẻ, thiếu sự kết nối, liên thông và chưa được cụ thể hóa đầy đủ thành hệ thống tiêu chí, chuẩn mực thống nhất để áp dụng. Tình trạng này dẫn đến nguồn lực bị dàn trải, hiệu quả triển khai chưa cao, các giá trị văn hóa chưa lan tỏa sâu rộng và chưa thực sự trở thành động lực nội sinh trong điều chỉnh hành vi xã hội.

Để khắc phục những điểm nghẽn trên, Nghị quyết số 30/NQ-CP ngày 24/2/2026 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, Chính phủ giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam. Dự thảo Kế hoạch gồm 3 chương: Mục đích, yêu cầu; Nhiệm vụ, giải pháp; Tổ chức thực hiện. Ngoài ra còn có Phụ lục danh mục nhiệm vụ và phân công thực hiện với 39 nhiệm vụ, đề án. Trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương được quy định theo hướng “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả”.

Tại hội nghị xin ý kiến đối với dự thảo Kế hoạch chiều 13/5, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa, văn nghệ, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Bùi Thanh Tâm cho rằng, việc triển khai đồng bộ 4 hệ giá trị chính là nền tảng để thực thi hiệu quả Nghị quyết 80. Để hoàn thiện, dự thảo Kế hoạch cần bổ sung nội dung nhấn mạnh việc xác định “văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”. Đồng thời, cân nhắc lựa chọn sự sắp xếp thứ tự các hệ giá trị theo Nghị quyết 80 hay Nghị quyết 30 bao gồm: “hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam” hay “hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam”.

“Dự thảo cũng phải làm rõ mục tiêu để các hệ giá trị thẩm thấu vào toàn bộ đời sống xã hội, tạo chuyển biến thực chất từ tư tưởng, nhận thức, hành vi ứng xử, lối sống của từng cá nhân. Tránh tình trạng sau khi ban hành, Kế hoạch chỉ dừng lại ở mức hô hào chung chung, không thực tiễn”, bà Bùi Thanh Tâm kiến nghị.

Cụ thể hóa, tôn trọng tính đặc thù

Theo Phó Cục trưởng Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa, Bộ Ngoại giao Nguyễn Đức Minh, triển khai đồng bộ hệ giá trị và chuẩn mực con người Việt Nam là vấn đề khó và phức tạp. Dự thảo Kế hoạch cần được diễn đạt cụ thể, dễ hiểu, xác định rõ trọng tâm, trọng điểm và đặc biệt phải có thước đo định lượng. Nhìn từ góc độ đối ngoại, ông Minh lưu ý “khoảng trống” cần bổ sung là cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài - bộ phận không thể tách rời của dân tộc. “Đây là lực lượng thường xuyên cọ xát với các hệ giá trị, đứng ở tuyến đầu trong việc lan tỏa hệ giá trị, văn hóa quốc gia. Trong bối cảnh hội nhập, cộng đồng kiều bào chính là ‘ăng ten’ tín hiệu giúp nắm bắt và phản hồi các giá trị. Do đó, quá trình triển khai đồng bộ hệ giá trị và chuẩn mực con người Việt Nam cần lưu ý nhóm cộng đồng này”.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ngãi Phạm Thị Phương bày tỏ niềm phấn khởi và tinh thần trách nhiệm cao của cơ sở trong việc thực hiện các chủ trương lớn về phát triển văn hóa đất nước. Tuy nhiên, mong muốn của không riêng Quảng Ngãi là các hệ giá trị được định dạng bằng hệ quy chiếu khoa học, rõ ràng. Từ đó, địa phương có căn cứ, cụ thể hóa hài hòa giữa hệ giá trị chung của quốc gia và nét đặc trưng, tự hào riêng có của từng vùng miền.

Cùng quan điểm, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cao Bằng Nguyễn Quốc Trung chia sẻ, với một tỉnh biên giới có trên 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, sở hữu nhiều giá trị truyền thống đặc sắc, Cao Bằng mong muốn Kế hoạch quan tâm hơn đến nhiệm vụ bảo tồn, phát huy hệ giá trị văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số.

Chia sẻ với nguyện vọng của các địa phương, Phó Chánh Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Thanh Sơn khẳng định quan điểm: triển khai đồng bộ tuyệt đối không đồng nghĩa với việc “đồng phục hóa”. Theo ông Sơn, chỉ có hệ giá trị quốc gia là mang tính thống nhất, các hệ giá trị còn lại phụ thuộc rất nhiều vào đặc thù vùng miền, khu vực… Trung ương chỉ ban hành khung chung nhằm bảo đảm không gian mở. Dựa vào đó, các địa phương sẽ linh hoạt, chủ động sáng tạo xây dựng các chương trình phù hợp. “Nếu đưa ra một bộ tiêu chí quá chi tiết, chuẩn mực thì trên thực tế sẽ rất khó để đo lường hiệu quả”, ông Sơn nói.

Tính khả thi của một số nhiệm vụ cụ thể trong dự thảo Kế hoạch cũng được nêu ra. Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk Trần Hồng Tiến đề cập đến nhiệm vụ xây dựng đề án xã, phường, đặc khu đáng sống, kiến nghị cho phép thí điểm trước khi nhân rộng. Bởi với những địa bàn có nhiều vùng khó khăn, đặc thù như Đắk Lắk, việc áp dụng ngay một đề án chung là rất khó khăn.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ Nguyễn Minh Tuấn đồng tình: danh hiệu “đáng sống” thay vì áp dụng xây dựng thêm tiêu chuẩn cho cấp xã, phường thì nên áp dụng bao trùm cho quy mô cấp tỉnh, thành phố là phù hợp và bảo đảm hiệu quả.

Ban chủ trì soạn thảo sẽ nghiên cứu tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Kế hoạch trước khi trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành. “Mục tiêu cao nhất là xây dựng được Kế hoạch mang tính đồng bộ, vừa đúng, vừa trúng, vừa thực tiễn”, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Ninh Thị Thu Hương khẳng định.