Đưa chỉ tiêu năng suất vào hệ thống điều hành từng bộ ngành, địa phương, doanh nghiệp

Chiều 14/8 tại TP.HCM, tại Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia 2026, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng nâng cao năng suất không phải là phong trào mà là nhiệm vụ trung tâm của cả hệ thống trong giai đoạn 2026-2030.

Nâng cao năng suất là nhiệm vụ trung tâm của cả hệ thống

Theo ông Hồ Quốc Dũng, sau gần 40 năm đổi mới, tiềm lực nền kinh tế đã có bước tiến vượt bậc. Nhung mô hình tăng trưởng vẫn dựa nhiều vào mở rộng nguồn lực hơn là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu lấy chỉ tiêu năng suất làm thước đo điều hành. Ảnh: Bộ KHCN.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không quốc gia nào vượt qua bẫy thu nhập trung bình mà không trải qua giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ về năng suất.

Trong bối cảnh hiện nay, năng suất không chỉ là làm nhanh hơn theo cách cũ mà là tạo ra giá trị mới bằng công nghệ, dữ liệu và phương thức quản trị mới, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng và môi trường để được thị trường chấp nhận.

Phó thủ tướng đề nghị thống nhất nhận thức rằng nâng cao năng suất không phải là phong trào, cũng không phải việc riêng của ngành KHCN, mà là một trong những nhiệm vụ trung tâm của cả hệ thống trong giai đoạn 2026-2030.

Phó thủ tướng nêu 3 định hướng lớn để tạo bước chuyển về năng suất. Trong đó, ông nhấn mạnh việc chuyển từ làm theo phong trào sang chuyển đổi sâu về thực chất, có thể đo lường được và lấy chỉ tiêu năng suất làm thước đo điều hành.

Để thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW về nâng tỷ trọng đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) lên trên 55% và mục tiêu năng suất lao động khu vực kinh tế tư nhân tăng bình quân 8,5-9,5%/năm theo Nghị quyết 68-NQ/TW, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị nghiên cứu đưa các chỉ tiêu năng suất, chất lượng vào hệ thống chỉ tiêu điều hành của từng bộ, ngành, địa phương, tập đoàn và tổng công ty.

Theo Phó thủ tướng, cần xây dựng cơ chế đo lường, đánh giá và công bố các chỉ tiêu này để cải tiến năng suất một cách liên tục.

Đồng thời, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành nguồn tạo ra năng suất mới, còn chất lượng và tiêu chuẩn phải trở thành "tấm hộ chiếu" để hàng hóa, dịch vụ tiếp cận thị trường.

Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng Phó Thủ tướng thăm các gian hàng tại Diễn đàn. Ảnh: Bộ KHCN.

"Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải đi vào dây chuyền sản xuất và quy trình quản trị thay vì chỉ dừng ở phần mềm quản lý văn phòng. Đồng thời cần nâng cao năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa", ông Dũng nói.

Bên cạnh đó, hạ tầng chất lượng quốc gia cần được hiện đại hóa, số hóa và đi trước một bước để hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế. Đồng thời, cần huy động đồng bộ 3 lực lượng gồm doanh nghiệp nhà nước, khu vực kinh tế tư nhân và khu vực công.

Phó thủ tướng đề nghị mỗi tập đoàn, tổng công ty xây dựng chương trình nâng cao năng suất với mục tiêu định lượng cụ thể và lan tỏa xuống toàn bộ chuỗi cung ứng. Các chính sách hỗ trợ cần chuyển từ dàn trải sang có trọng tâm, lấy mức tăng năng suất thực tế làm thước đo thay vì số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ.

Ông cũng nhấn mạnh khu vực công phải nâng cao năng suất của chính mình. Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, mỗi cơ quan cần phục vụ người dân và doanh nghiệp với quy trình gọn hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, góp phần giảm chi phí cho toàn nền kinh tế.

AI, dữ liệu làm động lực trực tiếp tạo năng suất mới

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi tăng trưởng nhanh và bền vững.

“Khi dư địa mở rộng đầu vào ngày càng hạn chế, năng suất phải trở thành nguồn lực chủ yếu của tăng trưởng dài hạn.

Bứt phá năng suất không chỉ là làm ra nhiều hơn, mà là tạo ra nhiều giá trị hơn từ cùng một nguồn lực. Năng suất tạo ra hiệu quả; chất lượng tạo dựng niềm tin và khả năng tiếp cận thị trường.

Cả 2 phải cùng được nâng lên để doanh nghiệp cạnh tranh bằng giá trị và công nghệ”, ông Định nêu quan điểm.

Thứ trưởng Lê Xuân Định trao đổi vê mục tiêu bứt phá năng suất là tạo nhiều giá trị hơn từ cùng một nguồn lực. Ảnh: KHCN.

Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết Bộ KH&CN xác lập yêu cầu đưa năng suất trở thành nhiệm vụ trung tâm, được đo lường bằng kết quả cụ thể, được chuyển hóa thành nhiệm vụ có địa chỉ, có thời hạn và có người chịu trách nhiệm.

Ông Lê Xuân Định chỉ ra định hướng trọng tâm. Trong đó, năng suất được đặt ở vị trí trung tâm của mô hình tăng trưởng và hệ thống điều hành, và được coi là thước đo thực chất của hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng tăng trưởng.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh việc đầu tư cho con người và xây dựng văn hóa năng suất, phát triển nguồn nhân lực, kỹ năng số, năng lực đổi mới sáng tạo và cải tiến liên tục trong cả khu vực công lẫn doanh nghiệp.

Đồng thời, tăng cường liên kết và hợp tác, huy động sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các đối tác quốc tế để chuyển các sáng kiến thành hành động cụ thể, có thể nhân rộng.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, tinh thần xuyên suốt của thông điệp Năng suất Chất lượng 2026 là đưa năng suất trở thành thước đo kết quả phát triển, chất lượng trở thành nền tảng của niềm tin và khả năng tiếp cận thị trường, còn khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được chuyển hóa thành giá trị thực trong từng cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp.