Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi thu hút vốn đăng ký khoảng 19,4 tỷ USD

Khu vực các bến cảng Hòa Phát trong Khu kinh tế Dung Quất. Ảnh: TTXVN phát

Theo báo cáo của Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi, hiện nay, Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi đã thu hút 441 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 19,4 tỷ USD. Toàn Khu kinh tế hiện có 350 dự án của 293 doanh nghiệp đang hoạt động, giải quyết việc làm thường xuyên cho gần 81.700 lao động, cùng với khoảng 20.000 chuyên gia, kỹ sư, công nhân đang ngày đêm xây dựng các siêu dự án trọng điểm.

Theo PGS.TS Lưu Thế Anh, Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội, việc triển khai quy hoạch Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp của tỉnh theo định hướng kinh tế xanh không chỉ là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm phát triển bền vững, giảm thiểu áp lực môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên, mà còn mở ra cơ hội lớn để nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng sức hấp dẫn đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và từng bước xây dựng thương hiệu công nghiệp xanh cho tỉnh Quảng Ngãi.

Ông Đỗ Tâm Hiển - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi khẳng định, 30 năm qua không chỉ tạo dựng nền móng phát triển mà còn giúp Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi xác định rõ vị thế và lợi thế của mình trên bản đồ công nghiệp quốc gia. Tuy nhiên, khi những lợi thế ấy ngày càng rõ nét thì Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi cũng đang đứng trước một bước ngoặt phát triển mới; thế giới đang thay đổi rất nhanh; cạnh tranh thu hút đầu tư không còn chủ yếu dựa vào đất đai hay chi phí lao động.

Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải carbon, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn đang trở thành những điều kiện bắt buộc của quá trình phát triển; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn là yếu tố hỗ trợ mà đã trở thành động lực quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia, mỗi địa phương và mỗi doanh nghiệp.

Trước bối cảnh đó, ông Đỗ Tâm Hiển đưa ra bốn vấn đề cần giải đáp là định hướng phát triển, động lực phát triển mới, nguồn lực phát triển và phương thức tổ chức thực hiện.

Theo ông Lương Kim Sơn, Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi, trải qua 30 năm, Khu kinh tế Dung Quất đã đạt được một nền tảng công nghiệp vững chắc; hình thành hệ thống cảng biển, hạ tầng kỹ thuật và có một cộng đồng doanh nghiệp lớn mạnh. Tuy nhiên chính quá trình phát triển ấy cũng đang đặt ra nhiều yêu cầu mới về chất lượng tăng trưởng, hiệu quả sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường, trình độ công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị.

Thế giới đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh mới mà ở đó, các tiêu chí về phát triển xanh, phát thải carbon thấp, tiêu chuẩn môi trường - xã hội - quản trị (ESG), cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), cùng với kinh tế số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại dòng vốn đầu tư toàn cầu.

Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Ảnh: TTXVN phát

Các khu kinh tế hiện nay không còn cạnh tranh chủ yếu bằng quỹ đất thô, chi phí lao động giá rẻ hay các chính sách ưu đãi đầu tư truyền thống, mà phải cạnh tranh bằng chất lượng hạ tầng đồng bộ, năng lực đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực quản trị số và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Do đó, Khu kinh tế, Khu công nghiệp nói chung và Khu kinh tế Dung Quất nói riêng buộc phải chuyển dịch mô hình "từ tăng trưởng dựa vào mở rộng quy mô diện tích sang phát triển theo chiều sâu, dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện.

PGS.TS Lưu Thế Anh cho rằng, tỉnh Quảng Ngãi có đầy đủ điều kiện để hình thành các mô hình tăng trưởng xanh dựa trên công nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn, năng lượng sạch và logistics xanh. Khu kinh tế Dung Quất được xem là nền tảng quan trọng nhất để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của tỉnh; tỉnh sở hữu nền tảng công nghiệp tương đối phát triển với sự hiện diện của các ngành công nghiệp quy mô lớn như lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí chế tạo, đóng tàu, năng lượng và công nghiệp chế biến, chế tạo; có tiềm năng lớn để phát triển các nguồn năng lượng tái tạo phục vụ quá trình chuyển đổi xanh; vị trí địa chiến lược cùng hệ thống hạ tầng cảng biển hiện đại tạo lợi thế đặc biệt cho phát triển logistics xanh và chuỗi cung ứng carbon thấp.

Để phát triển kinh tế xanh theo quy hoạch Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp đến năm 2045, PGS.TS Lưu Thế Anh đề xuất tỉnh Quảng Ngãi cần hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư xanh; đẩy mạnh đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đầu tư kết cấu hạ tầng xanh và đồng bộ; thúc đẩy hợp tác quốc tế và huy động tài chính xanh.

Riêng về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhiều doanh nghiệp trong Khu kinh tế Dung Quất cũng tập trung nhiều giải pháp cụ thể. Bà Dương Thị Mai, Giám đốc nhân sự Công ty CP Thép Hòa Phát – Dung Quất cho biết, đơn vị đã đưa ra một số nhu cầu phối hợp với các cơ sở, đơn vị đào tạo như phát triển đào tạo nghề chuyên sâu các ngành cơ khí, điện, kỹ thuật vật liệu, an toàn lao động. Bên cạnh đó, duy trì mô hình đào tạo song hành giữa nhà trường và doanh nghiệp; tăng cường kỹ năng số, kỹ năng mềm và tư duy cải tiến;…

Công ty HD Hyundai Eco sản xuất hàng công nghiệp nặng cho đối tác. Ảnh: TTXVN phát

Th.S Lý Đình Quân, Tổng Giám đốc Trung tâm ươm mầm Khởi nghiệp Sông Hàn, Phó Chủ tịch Hội đồng Cố vấn khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Quốc gia đề xuất xây dựng Trung tâm đổi mới sáng tạo Khu kinh tế Dung Quất với 6 vai trò: nâng cao năng lực doanh nghiệp; ươm tạo và tăng tốc startup công nghiệp; kết nối doanh nghiệp với viện – trường; chuyển giao và thương mại hóa công nghệ; hợp tác và kết nối quốc tế; kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Qua đó, tạo ra nhiều giá trị kinh tế và phát triển bền vững xanh – thông minh cho Khu kinh tế Dung Quất.

Ông Lương Kim Sơn, Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi nêu rõ 5 nội dung cốt lõi, đó là đã đến lúc phải chuyển sang một giai đoạn phát triển mới, khi nhà đầu tư hiên nay quan tâm nhiều hơn đến chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực, tốc độ giải quyết thủ tục, chất lượng môi trường và khả năng kết nối toàn cầu. Bên cạnh đó, chuyển đổi xanh phải được tính toán ngay trong từng dây chuyền sản xuất và quyết định quản trị; khoa học công nghệ và chuyển đổi số phải đi vào những việc thật cụ thể; muốn phát triển bền vững thì phải chăm lo tốt hơn cho con người; mọi ý tưởng cuối cùng đều phải quay về bài toán hạ tầng và nguồn lực.

"Khu kinh tế Dung Quất vẫn sẽ tiếp tục giữ vững vai trò là trung tâm công nghiệp lớn của tỉnh Quảng Ngãi và khu vực Miền Trung, nhưng sẽ hình thành một nền công nghiệp hiện đại hơn, sạch hơn và nhân văn hơn. Tôi tin tưởng rằng với quyết tâm của tỉnh, sự đồng hành của doanh nghiệp và sự hỗ trợ của các chuyên gia, Khu kinh tế Dung Quất cùng với hệ thống các Khu công nghiệp vệ tinh sẽ phát triển mạnh mẽ cả về quy mô lẫn chất lượng, làm thay đổi căn bản diện mạo kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ngãi và thích ứng với yêu cầu phát triển trong chặng đường mới", ông Lương Kim Sơn khẳng định.