Đưa công nghệ số đến từng người dân

Người dân xã La Hiên livestream bán hàng nông sản.

Công nghệ số đến gần người dân

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia nêu rõ: “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang là yếu tố quyết định sự phát triển của các quốc gia; là điều kiện tiên quyết, thời cơ tốt nhất để nước ta phát triển giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

Tại Thái Nguyên, chuyển đổi số được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tỉnh đã sớm ban hành hệ thống văn bản chỉ đạo, định hướng chuyển đổi số toàn diện trên cả ba trụ cột: Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, với mục tiêu đưa Thái Nguyên nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số.

Hiện nay, từ các đô thị trung tâm đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hàng nghìn thành viên tổ công nghệ số cộng đồng đã trở thành những “giáo viên số”, trực tiếp hướng dẫn người dân tiếp cận và sử dụng công nghệ.

Nội dung tuyên truyền, hỗ trợ tập trung vào sử dụng dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt, thương mại điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân và kỹ năng phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng.

Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Thái Nguyên.

Sự thay đổi đang hiện hữu trong từng gia đình, từng khu dân cư. Bà Phạm Thị Phượng, một tiểu thương ở huyện Đồng Hỷ, chia sẻ: Trước đây, tôi chủ yếu bán hàng trực tiếp. Từ khi được hướng dẫn bán hàng trên mạng xã hội và thanh toán bằng mã QR, lượng khách tăng lên đáng kể. Nhiều giao dịch được thực hiện ngay trên điện thoại, vừa nhanh chóng vừa thuận tiện.

Tại xóm Na Mấy, xã Nghinh Tường (Võ Nhai), anh Phạm Văn Quang cho biết: Ban đầu tôi nghĩ công nghệ là chuyện của người trẻ. Nhưng khi được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu thông tin, bán nông sản và thực hiện các thủ tục hành chính, tôi nhận thấy công nghệ thực sự mang lại nhiều lợi ích.

Không chỉ người dân khu vực nông thôn, công nhân lao động cũng đang hưởng lợi từ quá trình phổ cập kỹ năng số. Nhiều công nhân tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh đã biết sử dụng các nền tảng số để thực hiện giao dịch trực tuyến, tiếp cận các khóa học trực tuyến, đồng thời nhận diện và phòng tránh các chiêu trò lừa đảo trên không gian mạng.

Tạo nền tảng cho phát triển lâu dài

Nhằm nâng cao kỹ năng số cho người dân, Thái Nguyên đang tiếp tục đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số”. Sở Khoa học và Công nghệ đã tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số; tổ chức tập huấn cho 2.400 thành viên tổ công nghệ số cộng đồng, bảo đảm 100% thành viên được đào tạo và có khả năng sử dụng các nền tảng số để hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ số.

Hợp tác xã miến Việt Cường (xã Đồng Hỷ) ứng dụng công nghệ số trong bán hàng.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục triển khai Đề án phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển lâu dài.

Những kết quả đạt được cho thấy chủ trương đưa công nghệ số đến gần người dân của tỉnh đang đi đúng hướng. Theo kế hoạch triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, Thái Nguyên đặt mục tiêu 95% người dân trưởng thành có kiến thức cơ bản về chuyển đổi số và sử dụng được thiết bị thông minh; trên 80% người dân được xác nhận phổ cập kỹ năng số trên nền tảng VNeID; 85% cán bộ, công chức, viên chức có kỹ năng số; 100% học sinh trung học và sinh viên được trang bị kỹ năng số cơ bản. Đây là những chỉ tiêu thuộc nhóm cao của cả nước, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của tỉnh trong xây dựng xã hội số.

Tuy nhiên, hành trình phổ cập kỹ năng số vẫn còn không ít khó khăn. Khoảng cách số giữa khu vực đô thị và miền núi, giữa người trẻ và người cao tuổi vẫn hiện hữu. Một bộ phận người dân còn tâm lý e ngại công nghệ hoặc thiếu điều kiện tiếp cận thiết bị thông minh.

Trong khi đó, các hình thức lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi, đòi hỏi người dân không chỉ biết sử dụng công nghệ mà còn phải sử dụng một cách an toàn và hiệu quả.

Không chỉ phổ cập mà còn phải làm chủ công nghệ số

Trong giai đoạn hiện nay, điều quan trọng nhất là thay đổi nhận thức. Khi người dân nhận thấy công nghệ giúp giải quyết công việc nhanh hơn, thuận tiện hơn và tiết kiệm chi phí hơn, họ sẽ chủ động học tập, tiếp cận và ứng dụng vào cuộc sống.

Mục tiêu của chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc người dân biết sử dụng công nghệ, mà còn hướng tới sử dụng thành thạo, khai thác hiệu quả các tiện ích số phục vụ học tập, lao động, sản xuất và đời sống hằng ngày.

Định hướng trong thời gian tới, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên nhấn mạnh: Tỉnh sẽ tiếp tục triển khai sâu rộng các phong trào “Bình dân học vụ số”, “Bình dân học AI”; phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng; mở rộng các mô hình “Gia đình số”, “Chợ số”, “Nông thôn số”; đồng thời tăng cường trang bị kiến thức, kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin cho người dân.

Trong kỷ nguyên số, năng lực cạnh tranh của mỗi địa phương không chỉ được đo bằng hạ tầng hay nguồn lực đầu tư mà còn được quyết định bởi khả năng thích ứng của người dân trước những thay đổi của công nghệ. Vì vậy, phổ cập kiến thức và kỹ năng số chính là cuộc “xóa mù” mới của thời đại.

Khi mỗi người dân đều có khả năng tiếp cận, làm chủ và khai thác hiệu quả công nghệ số, quá trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số mới thực sự đi vào chiều sâu, tạo động lực để Thái Nguyên phát triển nhanh, bền vững trong những năm tới.