Đưa công nghệ số đến với đồng bào biên giới

Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu phát biểu tham luận tại hội nghị. Ảnh: Ngọc Lâm

Kính thưa Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng!

Thưa toàn thể các đồng chí!

Lai Châu là tỉnh biên giới phía Tây Bắc của Tổ quốc, có đường biên giới dài 265,165km với 101 cột mốc, tiếp giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Sau khi sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính cấp xã và sắp xếp lại thôn, bản, trên địa bàn khu vực biên giới tỉnh hiện có 11 xã biên giới với 172 bản, trong đó có 68 bản giáp biên; dân số 26.111 hộ/124.520 nhân khẩu, gồm 20 dân tộc sinh sống, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 85%; diện tích tự nhiên 3.063,37 km², bằng 1/3 diện tích toàn tỉnh.

Trong những năm qua, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã triển khai hiệu quả nhiều mô hình, chương trình giúp dân phát triển kinh tế-xã hội như: Chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, “Ngày hội Biên phòng toàn dân”, “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, mô hình “Nuôi cá hồi, cá tầm”, mô hình “Bộ đội Biên phòng tỉnh giúp nhân dân trồng cây Sâm Lai Châu để phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo”… Trong đó, nổi bật là mô hình “Bộ đội Biên phòng - Đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”.

Quán triệt Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Phong trào “Bình dân học vụ số”; dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện sát với tình hình thực tế đơn vị và địa bàn khu vực biên giới.

Qua khảo sát, đánh giá của Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với Viettel Lai Châu và cấp ủy, chính quyền địa phương, khu vực biên giới vẫn còn nhiều “vùng lõm” sóng điện thoại, mạng Internet và hơn 2.000 hộ dân chưa có điện thoại thông minh. Trước thực tiễn đó, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đã chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo đẩy mạnh chuyển đổi số ở khu vực biên giới; lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, cán bộ, chiến sĩ triển khai nhiều mô hình, cách làm sáng tạo, đưa công nghệ số vào đời sống đồng bào biên giới. Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu được Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đánh giá là một trong những đơn vị tiên phong trong công tác chuyển đổi số.

Kết quả nổi bật là hiện nay, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh triển khai đồng bộ 6 mô hình tiêu biểu: “Thầy giáo quân hàm xanh - đẩy nhanh chuyển đổi số” (chỉ đạo biên tập giáo án 12 bài); “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh”; “Hòm thư điện tử thực hiện dân chủ ở cơ sở”; “Quy tắc ứng xử văn hóa trong Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng”; “Hướng dẫn nhân dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử” và “Thư viện pháp luật số”. Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh và các đơn vị đã tổ chức 48 lớp tập huấn cho 2.354 lượt cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; thành lập các “Tổ kỹ năng số” với 150 hạt nhân nòng cốt.

Đơn vị phối hợp với Viettel Lai Châu tổ chức 1 lớp tập huấn cho 200 cán bộ, chiến sĩ; phối hợp với Trung tâm Online VTVCab/Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức tập huấn kỹ năng số cho 165 cán bộ, chiến sĩ về các kiến thức cốt lõi như thương mại điện tử, kỹ năng livestream bán hàng, xây dựng nội dung số và tổ chức gian hàng trực tuyến, kết hợp thực tế tại bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ. Phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh và Công ty Cổ phần MISA tổ chức 1 lớp cho 120 học viên về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thực hiện nhiệm vụ.

Đảng ủy, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã chủ động phối hợp, tranh thủ sự ủng hộ của các cấp, các ngành, cơ quan, đơn vị, nhà hảo tâm với kinh phí 2 tỷ đồng và 200 điện thoại thông minh; vận động cán bộ, chiến sĩ mua 335 điện thoại thông minh trị giá 670.750.000 đồng. Đơn vị đã phối hợp với Công an, Viettel trao tặng, cài đặt, hướng dẫn sử dụng 1.616 điện thoại thông minh kèm thẻ SIM 4G, trị giá 2 triệu đồng/điện thoại, với tổng trị giá hơn 3 tỷ đồng cho nhân dân ở khu vực biên giới.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu hướng dẫn người dân tra cứu văn bản pháp luật bằng việc quét mã QR. Ảnh: Đức Duẩn

Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã huy động 121 cán bộ thành lập 31 tổ công tác, tổ chức 286 buổi tuyên truyền cho 18.250 lượt người dân khu vực biên giới về sử dụng điện thoại thông minh và Internet an toàn; hướng dẫn cài đặt, khai thác các nền tảng số phục vụ dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VNeID cho hơn 24.500 lượt người. Các hoạt động đã phát huy hiệu quả trong phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Cụ thể:

1. Triển khai mô hình “Hướng dẫn nhân dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử”, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đã cử cán bộ trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ nhân dân khu vực biên giới ứng dụng công nghệ để tiêu thụ nông sản, từ thao tác lập tài khoản, xây dựng kịch bản livestream, dựng bối cảnh thực tế tại nương rẫy đến chốt đơn, đóng gói và kết nối đơn vị vận chuyển. Đến nay, đơn vị đã hướng dẫn 80 hộ dân tạo lập, vận hành các gian hàng số trên TikTok Shop, Shopee..., đem lại tổng doanh thu trên 1 tỷ đồng. Điển hình như gian hàng “Hà Nhì Sơ” của bà con xã Thu Lũm, gian hàng “Hảng Thị Nú” (Sin Suối Hồ), gian hàng “Mạ Sừ Pư” (Thu Lũm) với hàng chục nghìn lượt thích, xuất bán Sâm Lai Châu, tinh dầu sả, thịt trâu sấy, lạp xưởng và các sản vật địa phương.

2. Với mô hình “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh”, mã QR của hòm thư được niêm yết rộng rãi tại các điểm công cộng, trạm xá, nhà văn hóa và từng hộ gia đình. Người dân chỉ cần quét mã để gửi hình ảnh, video, thông tin tố giác tội phạm về đồn Biên phòng, bảo đảm bí mật danh tính cá nhân. Từ tháng 8/2025, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã tiếp nhận 190 tin, trong đó có 103 tin có giá trị cao; các đơn vị đã xác lập và đấu tranh thắng lợi 5 chuyên án; bắt giữ, khởi tố điều tra 27 vụ/32 đối tượng phạm tội về ma túy; thu giữ 2 bánh và 168,82g heroin, 1,43 g hồng phiến, 11 xe máy cùng nhiều vật chứng liên quan.

3. Với mô hình “Thư viện pháp luật số”, đơn vị đã chủ động phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đăng tải các luật, nghị định, nhất là pháp luật về biên giới quốc gia, gồm 20 luật và 19 nghị định, dưới hình thức mã QR được dán tại trụ sở cơ quan, đơn vị, nhà trường, hộ gia đình, giúp nhân dân thuận tiện tra cứu khi có nhu cầu.

Về chuyển đổi số trong Bộ đội Biên phòng tỉnh, đơn vị đã mua sắm, trang bị 18 máy tính, lắp đặt đường truyền mạng quân sự đến các phòng, ban và trợ lý; trang bị 70 máy tính bảng được Bộ Tư lệnh 86 kiểm định; thực hiện chữ ký số trong hoạt động quản lý, điều hành. Hiện nay, tỷ lệ văn bản đi, đến không mật được thực hiện qua chữ ký số đạt 100%. Cơ quan Ban Chỉ huy đang triển khai mô hình “Phòng họp không giấy”, tiến tới triển khai tại 100% đồn Biên phòng.

Từ những kết quả trên, Bộ đội Biên phòng tỉnh rút ra một số kinh nghiệm trong quá trình triển khai thực hiện:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của cấp ủy, chỉ huy các cấp; xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn với nhiệm vụ hướng dẫn nhân dân phát triển kinh tế, tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Hai là, mọi chủ trương, mô hình phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của địa bàn và nhu cầu của nhân dân; lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo, tránh hình thức, chạy theo thành tích.

Ba là, phát huy vai trò nòng cốt của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng, nhất là đội ngũ đoàn viên, cán bộ trẻ am hiểu công nghệ; mỗi cán bộ phải là một tuyên truyền viên, hướng dẫn viên chuyển đổi số tại địa bàn khu vực biên giới.

Bốn là, chủ động phối hợp với các sở, ngành, doanh nghiệp viễn thông, các tổ chức, cá nhân để huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng số, thiết bị thông minh và đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Năm là, chuyển đổi số phải gắn chặt với bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng; thường xuyên tuyên truyền, nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Sáu là, thường xuyên sơ kết, tổng kết, đánh giá hiệu quả từng mô hình, kịp thời biểu dương, khen thưởng và nhân rộng cách làm hay, sáng tạo.

Kính thưa Hội nghị!

Kính thưa các đồng chí!

Những kết quả đạt được đã khẳng định vai trò nòng cốt của Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu trong thực hiện chuyển đổi số tại khu vực biên giới. Trong thời gian tới, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh sẽ tiếp tục đổi mới tư duy, phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, huy động các nguồn lực để đẩy mạnh chuyển đổi số, giúp dân phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng khu vực biên giới ngày càng phát triển, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.

Xin trân trọng cảm ơn!