Đưa di sản gốm Bát Tràng đến gần công chúng qua nghệ thuật đương đại

Với chủ đề “Dòng chảy di sản – Heritage Flow”, Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II diễn ra từ ngày 11 đến 20/9 tại nhiều không gian văn hóa, di sản tiêu biểu của Thủ đô. Chương trình hướng tới kết nối di sản với nghệ thuật, giáo dục, du lịch và cộng đồng, góp phần đưa các giá trị văn hóa truyền thống vào đời sống đương đại.

Trong dòng chảy đó, Bát Tràng được lựa chọn làm không gian tổ chức “Thanh âm Gốm” - chương trình nghệ thuật khai thác chất liệu đất, nước, lửa và những câu chuyện văn hóa của làng nghề truyền thống.

“Thanh âm Gốm” sẽ diễn ra vào tối 19 và 20/9 tại làng gốm Bát Tràng, Hà Nội. Ảnh: BTC

Lấy câu hỏi “Nếu gốm có thể cất tiếng, câu chuyện mà gốm kể về Bát Tràng sẽ như thế nào?” làm cảm hứng sáng tạo, chương trình được xây dựng như một hành trình trải nghiệm kết nối ký ức làng nghề, chất liệu gốm với âm nhạc, múa, xiếc, nghệ thuật sắp đặt và sự hiện diện của cộng đồng địa phương.

Hành trình mở đầu bằng “Mở đất”, đưa khán giả khám phá không gian văn hóa Bát Tràng, tìm hiểu lịch sử làng nghề, trải nghiệm ẩm thực và trực tiếp tham gia các hoạt động nặn gốm, vẽ lam.

Tiếp đó, hoạt cảnh “Lửa nghề Bát Tràng” kết hợp múa, xiếc và chuyển động sân khấu, tái hiện những công đoạn làm gốm cùng kinh nghiệm truyền đời của người thợ. Từ xử lý đất, tạo cốt, phủ men đến xếp lò, canh lửa và vận chuyển gốm xuôi dòng sông Hồng, các thao tác nghề được chuyển hóa thành ngôn ngữ nghệ thuật.

Điểm nhấn của chương trình là Gom Show - Âm thanh từ gốm, dự án do nhóm nghệ sĩ Đàn Đó khởi xướng và phát triển trên nền tảng nghiên cứu chất liệu bản địa gần 15 năm. Với hơn 30 loại nhạc cụ và vật thể tạo âm được chế tác từ gốm, sành, chương trình mở ra trải nghiệm âm nhạc độc đáo từ những vật dụng quen thuộc như chum, niêu.

Các nhạc cụ như trống chum, trống Lãng, chiêng sành, chuông sành, ang xoay, đàn niêu… được nghệ sĩ đánh thức, tạo nên những tầng âm sắc đa dạng, từ trầm sâu đến trong trẻo, ngân vang. Việc trình diễn ngay tại Bát Tràng giúp những thanh âm từ gốm trở về với không gian mà đất, nước, lửa và kỹ nghệ làm gốm vẫn hiện diện trong đời sống thường ngày.

Ở phần “Dòng chảy di sản”, nghệ sĩ của “Lửa nghề Bát Tràng” cùng nhóm Đàn Đó kết hợp múa, xiếc và âm nhạc gốm, tạo nên không gian trình diễn nơi nghệ thuật và cộng đồng cùng hội tụ. Chương trình khép lại bằng “Trao gửi”, với những món quà nhỏ dành tặng khách mời đặc biệt.

“Thanh âm Gốm” góp phần mở rộng cách tiếp cận di sản, không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn những giá trị sẵn có mà còn thúc đẩy thực hành, sáng tạo và trao truyền văn hóa. Ảnh: BTC

Không chỉ là sân khấu biểu diễn, “Thanh âm Gốm” còn được tổ chức như một không gian trải nghiệm văn hóa. Chất liệu gốm, mây, tre, mành cùng hình ảnh gợi liên tưởng đến lò gốm, dòng nước và làng nghề được sử dụng để đưa khán giả đến gần hơn với câu chuyện Bát Tràng trước, trong và sau chương trình.

Thông qua sự kết hợp giữa nghệ nhân, nghệ sĩ và cộng đồng địa phương, “Thanh âm Gốm” góp phần mở rộng cách tiếp cận di sản, không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn những giá trị sẵn có mà còn thúc đẩy thực hành, sáng tạo và trao truyền văn hóa.

Hai đêm diễn tại Bát Tràng vì thế không chỉ kể câu chuyện đất trở thành gốm, mà còn khắc họa sức sống của một nghề truyền thống đang tiếp tục được gìn giữ và làm mới trong đời sống hôm nay.